wtorek, 19 lipca 2016

„Controra: Dom pełen cieni” (2014)

MOŻLIWE SPOILERY

Artystka Megan mieszka w Dublinie wraz z mężem włoskiego pochodzenia, architektem Leo. Kiedy mężczyzna dziedziczy dom w Apulii decyduje się sprzedać go bratu, księdzu Nicoli. Aby dopełnić formalności musi spędzić jakiś czas w swojej rodzinnej posiadłości. Megan postanawia mu towarzyszyć. Niedługo po przyjeździe do rodzinnego domostwa Leo jego żona zaczyna miewać halucynacje, jak się wydaje ściśle związane z historią tego miejsca. Kobieta nabiera pewności, że dom jest nawiedzony i postanawia zgłębić jego dawne dzieje. Leo tymczasem, ku przerażeniu Megan, decyduje się nie sprzedawać posiadłości i próbuje wyperswadować jej zamiar poznania tajemnic jego rodziny. Jednak coraz bardziej zdecydowane ingerencje sił nadprzyrodzonych w egzystencję kobiety nie pozostawiają jej wyboru.

„Controra: Dom pełen cieni” to włosko-irlandzki pełnometrażowy debiut Rosselly De Venuto, na podstawie jej własnego scenariusza. Zarys historii rzekomo wykluł się w jej głowie już w dzieciństwie, w okresie fascynacji tzw. „controrą”. Termin ten odnosi się do najgorętszej pory dnia w okresie letnim na południu Włoch, w trakcie której ludzie odpoczywają w domach. Venuto zainteresowały wówczas przesądy związane z controrą, głoszące, że jakoby wówczas po ulicach snują się duchy, czy też bóstwa. Po latach postanowiła poruszyć tę tematykę w swoim debiutanckim pełnometrażowym obrazie, oficjalnie sklasyfikowanym, jako thriller, ale z równym powodzeniem można go odczytywać w kategoriach horroru spod znaku ghost story.

Tak na dobrą sprawę poza wykorzystaniem wierzeń co poniektórych Włochów związanych z tytułową controrą produkcja Venuto nie grzeszy oryginalnością. W scenariuszu zawarto kilka często poruszanych w nastrojowym kinie grozy motywów: odziedziczenie domu, o którym krążą plotki, że jakoby jest nawiedzony, postępujące problemy psychicznie kobiety zderzającej się ze sferą nadnaturalną i oczywiście sekrety szanowanej rodziny niegdyś mieszkającej w tym miejscu. Dla jednych poruszanie się w ramach szeroko wyeksploatowanej konwencji nie przemówi na korzyść „Domu pełnego cieni”, ale osoby takie jak ja, niewidzące niczego złego w schematach powinny zaakceptować koncepcję Venuto. Tym bardziej, że artystka wzbogaciła scenariusz odniesieniami do włoskiej kultury, w postaci wspomnianych ciekawych wierzeń związanych z controrą, które noszą w sobie znamiona innowacyjności, acz być może nie na tyle potężne, żeby przykuć uwagę poszukiwaczy czegoś odstającego od dokonań innych twórców kina grozy. Mówi się, że „Dom pełen cieni” pogrywa z oczekiwaniami odbiorców celowo dostosowując się do schematu rozpropagowanego przez nastrojowe horrory, aby w końcu przewrotnie skonfrontować odbiorców z wątkami przystającymi do standardowego thrillera. Ale ja mam odmienny pogląd na tę sprawę. Venuto nie podawała w wątpliwość obecności zjawisk nadprzyrodzonych, często nawet za ich pośrednictwem starając się zaniepokoić odbiorców, co w połączeniu ze szczegółami śledztwa śladami skrywanej od lat tajemnicy rodziny Leo, które w głównej mierze miały bazować na napięciu kazało mi sądzić, że scenarzystka i zarazem reżyserka filmu zwyczajnie nie chciała ograniczać się tylko do jednego gatunku, balansując pomiędzy dwiema różnymi stylistykami. „Dom pełen cieni” odebrałam więc w kategoriach hybrydy gatunkowej, początkowo akcentującej zagrożenie w formie sfery nadnaturalnej, aby z czasem skłonić się w stronę fizycznego niebezpieczeństwa. I jedynie na tym zasadza się nazwijmy ją przewrotność scenariusza, nie jest to jednak tak przełomowy zwrot, żeby wykluczyć przynajmniej częściową klasyfikację do gatunku horroru. Wspominając o przewrotności nie miałam na myśli jakichś niespodziewanych z punktu widzenia odbiorcy wątków tylko zmianę charakteru zagrożenia, która swoją drogą, jestem o tym przekonana, dla wielu widzów nie będzie żadną niespodzianką. W moim odczuciu Venuto rozwijając akcję „Domu pełnego cieni” nie ukryła należycie rzeczywistej roli zjawisk paranormalnych i stopnia ich prawdopodobieństwa, co zresztą mogło być celowym zabiegiem. Konfrontacje Megan z siłami nadprzyrodzonymi mające miejsce w imponującym, zabytkowym włoskim domostwie stojącym przy ciasnej ulicy, wchodzącej w skład swoistego labiryntu, gdzie łatwo się zgubić, nie były podawane w wątpliwość, nawet wówczas, gdy zaczęto podkreślać niestabilność psychiczną głównej bohaterki. Charakter jej niektórych halucynacji nie pozostawiał wątpliwości, że nie mogą one być jedynie projekcją jej rozchwianego umysłu, bo doskonale zazębiały się one z obiektywnymi faktami sukcesywnie odsłanianymi przez twórców na użytek odbiorców. Zresztą pomijając takie zdarzenia jak „spotkanie” z wyimaginowanymi kraby przemykającymi po podłodze, cień kobiety wykwitający na ścianie, czy upiorną twarz z nagła pojawiającą się w polu widzenia, Megan widywała zmarłych członków rodziny męża i ich znajomych w sytuacjach, których nigdy nie była świadkiem, a paru z nich najprawdopodobniej nigdy nawet nie ujrzała na oczy również na fotografiach.

Choć sama fabuła, w przeważającym stopniu bardzo standardowa, spełniła moje oczekiwania, warstwa techniczna odrobinę mnie rozczarowała. Minimalistyczna, a co za tym idzie całkiem wiarygodna charakteryzacja upiorzycy nawiedzającej Megan i miejscowa mroczna kolorystyka nie zrekompensowały mi w całości niezbyt wyważonego wprowadzania widza w sytuacje bezpośredniego zagrożenia i nieskutecznych kulminacji owych ustępów. Parę momentów (acz raczej niewiele) miało pełnić rolę typowych jump scenek, czyli nie tyle starać się wywołać skrajne przerażenie u odbiorcy, co zaskoczyć go czymś nagle wyrastającym na ekranie, najczęściej obliczem ducha płci żeńskiej i tajemniczym cieniem, ale niniejszych ujęć nie podkreślono niestety mrożącą krew w żyłach, naprawdę głośną muzyką i nie obliczono tego należycie w czasie. Częściej jednak Venuto decydowała się bazować na narastającym napięciu, podszytym nutką nieznanego, ale choć zaczynała całkiem zgrabnie, co szczególnie widać w samotnych wędrówkach przerażonej Megan po nawiedzonym domu to odnosiłam nieprzyjemne wrażenie, że nazbyt szybko przechodziła do finalizacji, nie dając mi szansy całkowicie zsynchronizować się z narastającym klimatem grozy. Z czasem to wrażenie się wzmogło – w miarę odkrywania przez główną bohaterkę sekretów rodziny męża poszczególne wątki zaczęły następować po sobie nazbyt pośpiesznie, przez co wkrótce niemalże cała wcześniej tak pieczołowicie budowana atmosfera grozy gdzieś wyparowała, zmuszając widza do uważnego śledzenia szybko następujących po sobie faktów. Nieco chaotycznie porozrzucanych po scenariuszu, zapewne po to, żeby uśpić czujność widza, co akurat w moim przypadku nie odniosło pożądanego skutku, a jedynie pod koniec troszkę mnie zirytowało. Intryga skonstruowana przez Venuto wypadłaby o wiele lepiej, gdyby zrównoważyła środki ciężkości, nieco wydłużając drugą połowę filmu i dzięki temu stopniowo konfrontując widzów z przeszłością domu pełnego cieni, zamiast jak to miało miejsce w rzeczywistości serwować kilka szybkich uderzeń (których zresztą już wcześniej można się było domyślić).

Bardzo brakuje mi takich oszczędnych w środkach ghost stories, w przeważającej mierze bazujących na ogranych w tym nurcie motywach, dlatego też nawet biorąc pod uwagę nie do końca zadowalającą warstwę techniczną, całkiem dobrze się bawiłam podczas pierwszych partii „Domu pełnego cieni”. Zawiódł mnie za to rozwój intrygi, nie tyle koncepcją, co wykonaniem. Gdyby to poprawić być może dostałabym godnego reprezentanta minimalistycznych opowieści o duchach, odżegnującego się od mainstreamu, ale w takim nieco chaotycznym kształcie film niestety w całości nie sprostał moim wymaganiom.

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...