„The Watcher” (2016)

Młoda para, Emma i Noah, kupuje dom w spokojnej dzielnicy Los Angeles. Choć to dla nich spory wydatek, a nieruchomość wymaga remontu są szczęśliwi, że udało im się osiedlić w tym miejscu. Jednak ich radość nie trwa długo. Emma i Noah zaczynają dostawać pogróżki od anonimowego nadawcy, który utrzymuje, że jeśli nie opuszczą tego domu padną ofiarami Kruka. Prześladowca wysyła im również paczki pełne najróżniejszych, nieprzydatnych przedmiotów, które tak samo jak wiadomości bardzo niepokoją nowych właścicieli domu. Nabierają oni przekonania, że są obserwowani przez stalkera, który ma wobec nich coraz bardziej wrogie zamiary. Ich podejrzenia koncentrują się na owdowiałym poprzednim właścicielu domu, Wendellu. Noah zaniepokojony pogarszającym się stanem Emmy zaczyna ukrywać przed nią niektóre przejawy działalności prześladowcy, jednocześnie wraz z przedstawicielami organów ścigania starając się odkryć jego tożsamość.

Thriller „The Watcher” to pełnometrażowy debiut nieźle zapowiadającego się twórcy, Ryana Rothmaiera, szerszej publiczności zaprezentowany 9 października 2016 roku przez telewizję LMN. Scenariusz jego autorstwa zainspirowała autentyczna historia młodej pary z trójką dzieci, która w 2014 roku zakupiła dom w Westfield w stanie New Jersey i krótko potem stała się celem tajemniczego prześladowcy, nazywającego siebie Obserwatorem. Stalker nękał również poprzednich właścicieli domu, którzy zataili tę informację przed nowymi nabywcami – sprawa w końcu trafiła do sądu. Rothmaier dostrzegł w tym materiał na dobry dreszczowiec, przy czym nie wahał się wzbogacić owej historii kilkoma wymyślonymi wątkami, dynamizującymi akcję filmu, a w paru momentach delikatnie skłaniającymi się nawet w stronę stylistyki kojarzonej z filmowym horrorem.

Po hipnotyzującej czołówce, wskazującej że nie będziemy mieć do czynienia z kolejnym amerykańskim plastikiem, przychodzi pora na zawiązanie akcji wątkiem, który wielbicielom kina grozy powinien nasuwać na myśl przede wszystkim ghost stories. Otóż, dostajemy klasyczny motyw przeprowadzki głównych bohaterów do nowego domu. Podczas gdy oni spoglądają na nowe lokum w samych superlatywach obyty z tym wątkiem widz najpewniej nie będzie podzielał ich entuzjazmu. Nieruchomość nabyta przez Emmę i Noaha jest usytuowana w zacisznym zakątku Los Angeles, w sąsiedztwie tak samo zgrabnych domków otoczonych równo przyciętymi trawnikami, ale mimo tego nieprezentujących się zbyt malowniczo. Zamiast mieniących się intensywnymi odcieniami terenów zielonych, pastelowych barw, które miałyby przekonać nas, że główni bohaterowie osiedlili się w doprawdy idyllicznym zakątku Stanów Zjednoczonych, dostajemy osnute ciężkimi chmurami niebo, które nadaje okolicy swoistą ponurość, wydobywa głównie szpetotę z zabudowanych parceli otoczonych żółknącymi trawnikami z gdzieniegdzie rosnącymi drzewami, które powoli pozbywają się liści. Posępne zdjęcia i nastrojowa ścieżka dźwiękowa mają uświadomić widzom, że młodej parze grozi jakieś niebezpieczeństwo, że wbrew ich przewidywaniom nie trafili do oazy spokoju, która dopomoże im w rozpoczęciu nowego życia. Odbiorcom zaznajomionym z motywem przeprowadzki do nowego domu w kinie grozy nie trzeba tego sygnalizować oprawą audiowizualną – im wystarczy warstwa tekstowa, niemniej podejrzewam, że będą zadowoleni z tchnących mrocznością zdjęć, z których zbudowano „The Watcher”. Nawet jeśli Rothmaier nie poczynił prób skontrastowania początkowej pozornej idylli z upiornością dalszych wydarzeń, co jest dosyć częstym i lubianym przez widzów zabiegiem wykorzystywanym w produkcjach grozy zawiązujących akcję motywem przeprowadzki do nowego domu. Przekonująco wykreowani przez Erin Cahill i Ediego Gathegi, Emma i Noah, szybko uświadomią sobie, że stali się celem tajemniczego stalkera, który pragnie wypędzić ich z nowego lokum. Innymi słowy dostajemy klasyczny motyw prześladowcy, którego modus operandi przez długi czas nie charakteryzuje się niczym nadzwyczajnym. Młoda para jest nękana liścikami z pogróżkami i zasypywana paczkami z między innymi kubkami i karmą dla kotów. Ponadto zauważają, że nocami po ich posesji krąży jakiś osobnik, który najpewniej takim zachowaniem pragnie sprawić, aby poczuli się zagrożeni. Na początku, bo można domniemywać, że wrogość prześladowcy względem młodej pary będzie eskalować, że z czasem zrezygnuje on z manifestowania swojej obecności i przejdzie do bardziej zdecydowanych zabiegów, które okażą się dla nich śmiertelnie niebezpieczne. Twórcy „The Watcher” przeprowadzają widzów przez te wszystkie typowe dla stalkerów formy straszenia ofiar bez niepotrzebnych udziwnień i ze wzbudzającym zainteresowanie dużym skupieniem na reakcjach protagonistów – warstwa psychologiczna jest na tyle dobrze sportretowana, żeby nie miało się poczucia zaniedbania. Z łatwością wczułam się w sytuację głównych bohaterów i nie miałam problemów ze zrozumieniem ich poczynań, gdyż scenarzysta zadbał o ich wiarygodne umotywowanie. Wspomniałam, że w „The Watcher” nie znajdziemy niepotrzebnych udziwnień, ale to wcale nie oznacza, że Rothmaier nie wprowadza elementów niespotykanych w dreszczowcach o stalkerach, że jego produkcja nie może poszczycić się niczym charakterystycznym, co odróżniałoby ją od masy jej podobnych. Mroczna oprawa audiowizualna, pozbawiona plastikowych naleciałości to jedno, ale w warstwie tekstowej również pojawia się wątek, który wzbogaca ten obraz. Mowa o tajemniczym Kruku, który nawiedza domostwo protagonistów, za sprawą którego twórcy wprowadzają elementy przystające do horroru nastrojowego, choć nie w takim stopniu, żeby można było uznać tę produkcję za reprezentanta wspomnianego gatunku.

Z czasem Ryan Rothmaier zaczyna raczyć widzów klimatycznymi przerywnikami z przerośniętym Krukiem w roli głównej. Najczęściej czyni to z perspektywy Emmy, również w formie koszmarnych snów, które są następstwem prześladowań tajemniczego Obserwatora, dlatego można sądzić, że patrzymy jedynie na produkt umysłu zastraszonej kobiety, być może powoli osuwającej się w otchłań szaleństwa. Niemniej istnieją również dwie inne możliwości, których nie sposób odrzucić. Możemy domniemywać, że w domu młodej pary pojawia się intruz z krwi i kości przebrany za ptaka, albo tłumaczyć to klasycznym nawiedzeniem przez byt pragnący ich skrzywdzić, co z kolei kazałoby sądzić, że tajemniczy Obserwator starał się jedynie przestrzec ich przed niebezpieczeństwem, zamiast jak wcześniej sądziliśmy czyhać na ich życie. Choć przez długi czas scenarzysta stara się utrzymać nas w niepewności, co do rzeczywistej natury natrętnego Kruka nie wprowadza to zbytniego zamieszania w warstwę fabularną. Ryan Rothmaier dba o klarowność, nie wpada w takie skrajności, żeby miało się wrażenie przekombinowania, prowadzącego do zacierania się wątku przewodniego w sposób, który obniżałby emocjonalny przekaz. Nękanie niezmiennie wysuwa się na pierwszy plan, twórcy nieustannie podtrzymują aurę zaszczucia i swoistego pozostawania w śmiertelnie niebezpiecznej pułapce, jakim jest feralny dom młodej pary. Nawet ich relacje z paroma sąsiadami, czy to z młodym małżeństwem starającym się dopomóc im w zażegnaniu problemu, czy starszą kobietą Jeanne (w tej roli znana z m.in. „Smętarza dla zwierzaków” Denise Crosby) zajmującą się chorym psychicznie synem, Mikeyem, zgrabnie podporządkowano trzymającemu w napięciu czołowemu wątkowi. Zamiast pełnić rolę obyczajowych przerywników, które pozwoliłyby odbiorcy na chwilę wytchnienia, na oderwanie myśli od coraz radykalniejszych poczynań oprawcy, wzmagają w nim podejrzliwość, uczulają na otoczenie głównych bohaterów w stopniu, który ociera się o paranoję. Ociera się, ale nie wpada w nią całkowicie, co mam za złe twórcom „The Watcher”, bo film zapewne sporo by zyskał na zintensyfikowaniu szaleństwa pleniącego się w okolicy. Równie rozczarowująca była forma, jaką obrali operatorzy podczas portretowania klimatycznych manifestacji przerośniętego ptaszyska. Wpadający w oko kostium i mroczna oprawa wizualna nie rekompensowały pośpiechu twórców. Zamiast powoli budować napięcie długimi najazdami kamer na obserwowaną przerażoną kobietę, błyskawicznie przeskakiwano do finalnych akcentów. Przez to miałam nieprzyjemne wrażenie, że Ryan Rothmaier nie wykorzystał w pełni potencjału tkwiącego w mrocznych zdjęciach i nastrojowym udźwiękowieniu, że można było bardziej dosadnie wyeksploatować te dobrodziejstwa. Na szczęście jednak fabułę poprowadzono w na tyle interesujący sposób, żeby wynagrodzić mi niedostatki techniczne, w scenkach utrzymanych w stylistyce tożsamej dla filmowego horroru. Na przewidywalność również nie mogę narzekać, bo dałam się zaskoczyć finalnym zwrotem akcji. UWAGA SPOILER Nieco wcześniej pogratulowałam sobie domyślności, bo scenarzysta uraczył mnie wątkiem, którego od dłuższego czasu się spodziewałam, ale jak się okazało finalnie wybrał dużo ciekawszą opcję, której charakter co równie ważne dużo trudniej przedwcześnie przewidzieć KONIEC SPOILERA.

„The Watcher” nie jest żadną petardą, którą mogłabym dopisać do grona moim zdaniem najbardziej wartościowych reprezentantów gatunku. Nie jest pozycją, która miałaby szansę wprawić w czysty zachwyt wielbicieli dreszczowców, ale istnieje duże prawdopodobieństwo, że przyjmą ją z zadowoleniem porównywalnym do mojego. Nie ogromnym, ale na tyle dużym, żeby nie mieć poczucia straconego czasu. Ponad średnią jakość współczesnego kina grozy w moim pojęciu odrobinę się wybija, głównie dzięki interesująco poprowadzonej fabule i oprawie audiowizualnej, choć na zapadające w pamięć fajerwerki radzę się nie nastawiać.

„Pitchfork” (2016)

Hunter Killian przyjeżdża na jakiś czas na farmę rodziców, na której się wychował. Towarzyszy mu grupa najbliższych przyjaciół, licząca na krótkie wakacje na rolniczych terenach, ale zamierzająca również wspierać Huntera w kontaktach z konserwatywnym ojcem, który nie jest zadowolony z mało męskiej postawy syna. Parę godzin po przyjeździe młodych ludzi na farmę Killianów gospodarze zostają zaatakowani przez mężczyznę ukrywającego swoją twarz pod zwierzęcą maską i posiadającego widły zamiast dłoni. Następnie morderca zaczyna polować na pozostałe osoby przebywające w okolicy. Hunter i jego przyjaciele zostają zmuszeni do walki ze zdziczałym oprawcą, który z jakiegoś powodu pragnie pozbawić ich życia.

„Pitchfork” to debiutancki obraz Glenna Douglasa Packarda, którego scenariusz opracował wespół z początkującym w tej branży Darrylem F. Gariglio. Obiecujące zapowiedzi pojawiające się na anglojęzycznych portalach internetowych rozbudziły apetyty wielu oddanych wielbicieli slasherów, szczególnie w Stanach Zjednoczonych. Spodziewali się oni stylowego widowiska smacznie nawiązującego do tradycji tego podgatunku z pomysłowo wykreowanym mordercą w roli głównej, ale jak się okazało wielu z nich spotkało ogromne rozczarowanie. „Pitchfork” nie jest jeszcze znany szerokiej grupie odbiorców, jednak ta garstka, która się z nim zapoznała w zdecydowanej większości nie szczędzi krytyki Glennowi Douglasowi Packardowi. I mocno wątpię, żeby z biegiem czasu ta tendencja mogła się odwrócić.

W zamyśle scenarzystów „Pitchfork” miał być chyba osobliwym skrzyżowaniem „Koszmaru z ulicy Wiązów” i „Teksańskiej masakry piłą mechaniczną”, aczkolwiek nie wydaje mi się, aby twórcom zależało na dostosowaniu się do oczekiwań fanów tych dwóch kultowych slasherów. Forma, jaką przybrało debiutanckie przedsięwzięcie Glenna Douglasa Packarda w ogóle nie przypomina tej zaprezentowanej we wspomnianych produkcjach - już prędzej kiczowate współczesne teledyski. Z podobną stylistyką spotkałam się już podczas seansu tragicznego horroru zatytułowanego „Muck” i szczerze powiedziawszy nie potrafię powiedzieć, która z tych pozycji jest gorsza. Nie wiem, czy nakręcenie klimatycznego slashera jest dla wielu dzisiejszych twórców barierą nie do przebycia, czy po prostu uważają, że takie trudne do strawienia przejaskrawienie jest zdecydowanie fajniejsze, ale niezależnie od ich motywów faktem jest, że duża część widzów nie zapatruje się pozytywnie na tego rodzaju propozycje. Wydaje się więc, że twórcy tych produkcji celują w pewną niszę, a więc wypadałoby pochwalić ich niekomercyjne podejście do kinematografii, nawet jeśli nie przynależy się do tej konkretnej grupy odbiorców. Więcej przychylnych słów między innymi dla obrazu Glenna Douglasa Packarda nie znajduję, bo nie jestem miłośniczką, jak zaczęłam je nazywać „MTV horrorów”, niemniej od czasu do czasu daję szansę jakiemuś przedstawicielowi tego trendu kierując się jakimś masochistycznym podszeptem, każącym mi wpatrywać się w coś, co zadaje mi niemal fizyczny ból. Normalne może to i nie jest, ale dzięki niemal nadludzkim pokładom samozaparcia pomagającym mi wytrwać do napisów końcowych przez jakiś czas będę nieco przychylniej zapatrywać się na niejeden efekciarski twór przypisany do gatunku horroru – łatwiej będzie mi odnaleźć jakieś superlatywy w kilku mainstreamowych rąbankach i straszakach. A to już coś, jeśli idzie o korzyść płynącą z tego pożal się Boże tworu... Ale dość już tych stojących w sprzeczności do mojej natury optymistycznych akcentów – pora przejść do szczątkowego omówienia dokonania Packarda, którego potrafię rozpatrywać jedynie w samych negatywach. Pierwszym wielce deprymującym elementem „Pitchfork”, który rzucił mi się w oczy była kolorystyka – jaskrawe barwy przywodzące na myśl współczesne komedyjki, utrudniające właściwy odbiór krótkich sekwencji, wskazujących na obecność jakiegoś zagrożenia. Morderstwo pojawiające się w prologu i długie najazdy kamer „z lotu ptaka” na rozciągające się wszędzie, jak okiem sięgnąć trawiaste tereny oddane w tak krzykliwych kolorach nijak nie były w stanie zasiać we mnie ziarna niepokoju na myśl o rychłych wydarzeniach. Z biegiem trwania jakże miałkiej fabuły coraz bardziej utwierdzałam się w przekonaniu, że głównym celem Packarda było przemieszanie dwóch odmiennych stylistyk, a być może nawet próba wzbogacenia jednego drugim. Tyle że smaczna żonglerka elementami tożsamymi dla komedii i horrorów to niełatwa sztuka wymagająca może niekoniecznie doświadczenia, ale na pewno talentu, którego Packard wydaje się nie posiadać. A przynajmniej nie unaocznił go w swoim debiutanckim obrazie, chyba że za przejaw niezwykłych zdolności uznać głupkowate dialogi, w stylu (parafrazuję, nie cytuję) „- Widziałam krew”, „- Co masz na myśli mówiąc krew?”. Albo mającą swoisty teatralny posmaczek choreografię taneczną wkomponowaną w akcję chyba tylko po to, żeby przypomnieć nam, że mamy do czynienia z „teledyskowym horrorem”. To samo zresztą można powiedzieć o „występach wokalnych” pojawiających się w ostatniej partii filmu. Takie wybiegi bardziej żenują niźli śmieszą – na domiar złego postać mordercy wprowadza nieprzyjemny dysonans, wydaje się tak bardzo nie na miejscu, tak dalece odstająca od stylistyki przyjętej przez twórców, że ma się wrażenie, jakby przypałętała się z innego planu, najpewniej jakiejś parodii slasherów.

Przyjazd grupy młodych ludzi na wiejskie tereny i pojawiający się pod koniec jakże przewidywalny zwrot akcji wskazują na inspirację „Teksańską masakrą piłą mechaniczną”, ale moim zdaniem największe podobieństwo do tego kultowego slashera odnajdziemy gdzie indziej. A mianowicie w sylwetce mordercy, który tak na dobrą sprawę jest karykaturalnym skrzyżowaniem Leatherface'a, Freddy'ego Kruegera i mordercy z hakiem zamiast dłoni ze znanej urban legend (ich filmowymi odpowiednikami są na przykład Candyman i Ben Willis). Jeśli jednak ktoś spodziewa się wiernego przeniesienia atrybutów tych trzech fikcyjnych zabójców to jest w wielkim błędzie, bo charakteryzatorzy postanowili zastąpić je czymś, co tylko nasuwa skojarzenia z ich znakami rozpoznawczymi, zamiast być ich idealną kopią. Tak więc nasz morderca nie ukrywa swojego oblicza pod skórą zdjętą z twarzy jakiegoś człowieka tylko zwierzęcia, a w miejscu dłoni nie ma haka tylko widły (nie wiem, dlaczego tak się w tej kwestii rozdrabniano – ja na miejscu twórców przytwierdziłabym tam dreamlinera... bo w końcu jak już chce się udziwniać to najlepiej po całości). W przywoływaniu skojarzeń z Freddy'm Kruegerem twórcy byli bardziej bezpośredni. Podczas szturmowania domu rodziców głównego bohatera widzimy mordercę stojącego w cieni u szczytu schodów prowadzących do piwnicy, którego sylwetka w miarę dokładnie odwzorowuje Freddy'ego Kruegera. Żeby tego było mało w pokoju siostry Huntera dochodzi do krwawego wydarzenia, sfinalizowanego ujęciem przywodzącym na myśl pamiętną sekwencję w wannie – z tą różnicą, że tutaj ostrza nie wyłaniają się z wody tylko przebijają łóżko od dołu. Być może takie karykaturalne ukłony w stronę znanych filmowych morderców mają w sobie jakiś urok – coś, co może wywołać entuzjazm niektórych wielbicieli slasherów, ale ja nie potrafiłam ich dostrzec. Głównie dlatego, że pomimo starań nie udało mi się rozsądzić, czy Glenn Douglas Packard pragnął oddać należny hołd popularnym czarnym charakterom, czy raczej ich obśmiać. W każdym razie na jednym i drugim polu w moich oczach poległ całkowicie, bo patrząc na mordercę z widłami z hakiem zamiast dłoni cisnęło mi się na usta tylko jedno słowo: żenada. Kicz do potęgi entej. Scenariusz, jak to w slasherach zasadza się na sukcesywnym eliminowaniu protagonistów, którzy upatrują szansy przeżycia w nieustannym rozdzielaniu się. Najczęściej jeden z bohaterów wychodzi przed szereg z zamiarem spowolnienia oprawcy, tak aby pozostali mieli czas na ucieczkę i tak aż do momentu, gdy na placu boju zostają dwie niedoszłe ofiary. Jak można się spodziewać każdy taki bohaterski czyn finalizuje umiarkowanie krwawa scenka, raniąca oczy niebywale sztuczną substancją imitującą posokę. Nasz zdeterminowany, dziwaczny osobnik zabija również mniej odważnych osobników, którzy starają się mu umknąć, bądź mieli nieszczęście znaleźć się w centrum wydarzeń, a to wszystko w otoczeniu metalicznej czerni, która jest mniej więcej tak samo skuteczna, jak teatralna, manieryczna obsada. Innymi słowy na widowiskowy mroczny klimat wyobcowania i zagrożenia nie ma co liczyć – za to sztuczności jest aż w nadmiarze. I przekombinowania, bo z czasem robi się coraz brutalniej. Twórcy skręcają w stronę torture porn, a że nie są w stanie uraczyć nas realistycznymi efektami specjalnymi nadrabiają takimi niesmacznymi ujęciami, jak erotyczne zapędy mordercy w zwierzęcej masce i oblewanie więźnia moczem. Inaczej mówiąc idą po linii najmniejszego oporu, tylko po to, żeby wywołać odruch wymiotny u oglądającego, a nie wydaje mi się, żeby w slasherach właśnie o to chodziło. Nie sądzę również, żeby finalny zwrot akcji kogokolwiek przekonał, bo dostrzegłam w nim jeszcze więcej przekombinowania niż we wcześniejszych jaskrawych akcentach. Ale nie wykluczam, że mój ograniczony umysł nie był w stanie dostrzec jakiejś ukrytej głębi, czy przynajmniej logiki w takim zamknięciu akcji.

Uroczyście przysięgam, że jeśli dojdą mnie słuchy, iż Glenn Douglas Packard nakręcił kolejny horror w stylu „Pitchfork” to będę się trzymać z dala od owego tworu. Wątpię, żeby moja psychika wytrzymała kolejne spotkanie z czymś zbliżonym do tego czegoś... Może i styl tego pana kogoś przekona, może jego film zyska jakichś miłośników, ale nie sądzę, żeby było ich wielu. Ja w każdym razie dopisuję się do grona antyfanów, widzów wręcz zażenowanych poziomem tego obrazu, którzy nade wszystko pragną wyrzucić z pamięci to, co zobaczyli na ekranie.

„FirstBorn” (2016)

Młodej parze, Charlie i Jamesowi, rodzi się dziecko, dziewczynka, której dają na imię Thea. Spędzająca z nią całe dnie matka zaczyna wkrótce dostrzegać zagadkowe zjawiska zachodzące w pobliżu jej córeczki oraz blizny niewiadomego pochodzenia wykwitające na swoich plecach. Początkowo podejrzewa, że ma jakieś problemy psychiczne, ale z czasem zaczyna skłaniać się ku teorii, że to z Theą jest coś nie tak. James jest sceptycznie nastawiony do poglądów żony, ale w końcu niechętnie przystaje na jej propozycję poproszenia o pomoc jego ojca, Alistaira, który zajmuje się okultyzmem. Po krótkich oględzinach mieszkania mężczyzna informuje ich, że dziewczynka posiada niezwykłą moc, która może sprowadzić na nich wielkie niebezpieczeństwo. Ale dopiero sześć lat później Charlie i James przekonują się, z jak ogromnym zagrożeniem przyszło im się zmierzyć.

„FirstBorn” to brytyjski horror w reżyserii Nirpala Bhogala, twórcy, który jak na razie nie może pochwalić się bogatą filmografią. W 2010 roku nakręcił krótkometrażówkę pt. „Cold Kiss”, a rok później stworzył swój pierwszy pełnometrażowy film, kryminał „Sket”. Bhogal pracował jeszcze nad kilkoma odcinkami serialu „Wyklęci”, ale żadne z tych przedsięwzięć nie przyniosło mu większego rozgłosu. Jego najnowszy projekt, „FirstBorn”, najprawdopodobniej nie będzie dla niego przepustką do wielkiej kariery w światku filmowym, ale istnieje szansa, że zwróci uwagę niejednego wielbiciela kina grozy na nazwisko reżysera. Nirpal Bhogal w „FirstBorn” co prawda nie pokazał nic, co można by uznać za nadzwyczajne w tym gatunku, moim zdaniem nie nakręcił przełomowego horroru, o którym będą pamiętać kolejne pokolenia widzów, ale to wcale nie oznacza, że nie ma sobą absolutnie nic do zaoferowania. Bo na tle współczesnych horrorów o zjawiskach paranormalnych jego propozycja w mojej ocenie wypada całkiem dobrze.

Scenariusz „FirstBorn” Nirpal Bhogal opracował wspólnie z Seanem Hoganem, który ma już niejakie doświadczenie w kinie grozy („Lie Still”, „”Krew z krwi”, „Little Deaths”, „The Devil's Business”), choć jak dotychczas nie brał udziału w żadnym projekcie, który przyniósłby mu międzynarodową sławę. W „FirstBorn” obaj panowie postanowili zastosować pewien mylący zabieg, który chyba miał na celu zagrać na oczekiwaniach dobrze zaznajomionych z gatunkiem odbiorców. Zwrot akcji pojawia się stosunkowo szybko, a na rewelacji, którą wówczas ujawniono zbudowano cały następujący po niej przebieg akcji. Nie sposób jest pokrótce omówić tej produkcji z pominięciem owego wątku, dlatego też osobom, pragnącym zasiąść do tej pozycji bez znajomości wspomnianej informacji radzę pominąć dalsze partie tego tekstu. Nirpal Bhogal i Sean Hogan początkowo starają się przekonać widza, że proponują mu standardowy horror satanistyczny, że mała Thea jest Antychrystem, który sprowadzi na swoich rodziców, a być może i na całą ludzkość, wielkie niebezpieczeństwo. Scenarzyści nie mówią tego wprost, ale dobrze zorientowanych w tego typu kinie widzów na taki trop mają naprowadzić mniej lub bardziej subtelne sygnały świadczące o najpewniej diabelskiej naturze dziewczynki. Pierwsze ujęcie świadczące o demoniczności Thei pojawia się już na początku seansu, gdy Charlie nosi ją jeszcze pod sercem. Widzimy wówczas zadrapanie wykwitające na brzuchu brzemiennej, tak jakby zadane od wewnątrz, ale na tym nie kończy się proces uczulania widza na postać dziecka. Niedługo po porodzie Charlie jest świadkiem kilku irracjonalnych wydarzeń – zauważa, jak na placu zabaw huśtawki zostają nagle wprawione w ruch, a pewnego dnia zastaje swoją córeczkę leżącą na szafie, choć pamięta, że przed wyjściem z pokoju zostawiła ją na łóżku. Ponadto na swoich plecach odkrywa blizny niewiadomego pochodzenia, które w domyśle mogą wskazywać na złe zamiary Thei względem niej. Takie zawiązanie akcji chyba nie może być odebrane inaczej, niźli przez pryzmat horroru satanistycznego, dlatego też wyjaśnienie wszystkich nadnaturalnych wydarzeń mających miejsce w otoczeniu niemowlaka ma sporą szansę zaskoczyć wielu widzów. Może nie w takim stopniu, żeby autentycznie wstrząsnąć odbiorcą, ale można przynajmniej spodziewać się lekkiego zdumienia takim, a nie innym rozwojem akcji. Kiedy „na scenie” pojawia się ojciec Jamesa, okultysta Alistair, staje się jasne, że padliśmy ofiarami oszustwa, że scenarzyści nakierowali nas na niewłaściwy trop, po to aby wzmóc nieprzewidywalny wymiar akcentu zwrotnego i być może udowodnić nam, że początkowe dostosowanie do danej konwencji wcale nie musi świadczyć o tym, że opowieść nagle nie zmieni swojego oblicza. Przedstawienie Thei w roli magnesu świata nadprzyrodzonego, a nie jak początkowo można było sądzić kolejnego Antychrysta, moim zdaniem nie było jakimś porażająco wymyślnym pomysłem, ale przyznaję, że ze zdecydowaniem mniejszym zadowoleniem przyjęłabym „kolejną odsłonę przygód dziecka Szatana”. Zawsze to coś innego, a co ważniejsze w rękach Nirpala Bhogala niniejszy wątek wypadł całkiem emocjonująco, choć może nie do końca w takim sensie, jakiego oczekuje się od horroru o zjawiska nadprzyrodzonych. Bo „FirstBorn” w moim odczuciu ma najwięcej do zaoferowania w warstwie obyczajowej, choć to oczywiście nie oznacza, że twórcy nie wbiegają na płaszczyznę tożsamą dla horroru.

Początkowo fabułę „FirstBorn” nieco poszatkowano, prezentując widzom szybki przegląd losów pewnej młodej pary, Jamesa i Charlie (dobrze wykreowanych przez Luke'a Norrisa i Antonię Thomas), która spodziewa się dziecka. Scenarzyści nie koncentrowali się na przebiegu ciąży kobiety, w okamgnieniu przechodząc do porodu i błyskawicznie przeprowadzając nas przez początkową fazę rodzicielstwa. Forma jaką wówczas obrano kazała mi sądzić, że przez cały seans będą raczona takimi utrudniającymi wtopienie się w tę historię urywkami, które przez brak ciągłości serwują jedynie zalążki klimatu niezdefiniowanego zagrożenia – nie pozwalając zsynchronizować się z tajemniczą aurą spowijającą mieszkanie czołowych bohaterów filmu. Na szczęście jednak scenarzyści rezygnują z raptownych przeskoków w akcji, gdy Thea ma sześć lat. Wówczas przystają i pochylają się nad dziewczynką dźwigającą na swoich wątłych barkach ogromne brzemię oraz nad jej rodzicami drżącymi na myśl o niebezpieczeństwie, jakie przez nieuwagę może sprowadzić na nich ich rodzona córka. Twórcom „FirstBorn” udało się tak przedstawić głównych bohaterów, żebym bez żadnego wysiłku ze swojej strony zaczęła gorąco dopingować im w walce z nieznanym. Zależało mi na losie zagubionej dziewczynki, która pragnie jedynie być taka, jak inne dzieci i która w końcu zaczyna tracić kontrolę nad swoimi wrodzonymi zdolnościami. Pałałam również dużą sympatią do jej rodziców, robiących wiele, aby dać dziewczynce namiastkę normalności, dać jej szczęśliwe dzieciństwo i powstrzymać siły, które dybią na życie ich wszystkich. Codzienny rytuał, któremu poddaje się Thea mający odpędzić złe moce oraz unikanie wszelkich przedmiotów posiadających twarz (jak na przykład lalki) do pewnego momentu pozwalają trzyosobowej rodzinie na życie we względnym spokoju. Jedynie nocne incydenty z udziałem Thei i pojawiającego się w jej pokoju tajemniczego bytu zakłócają ich codzienne życie, nie licząc oczywiście przygnębiania dziewczynki, która zaczyna w pełni uświadamiać sobie, jak bardzo różni się od swoich rówieśników i jakie zagrożenie jej moc niesie dla ukochanych rodziców. Nirpal Bhogal rozwija fabułę bez niepotrzebnych udziwnień w postaci choćby częstych prymitywnych jump scenek, czy wyszukanych efektów specjalnych, dużo więcej uwagi poświęcając budowaniu narastającej atmosferze niezdefiniowanego zagrożenia. Cień jakiejś pokracznej postaci przemykającej po poszczególnych pomieszczeniach w mieszkaniu czołowych bohaterów to w środkowej partii filmu w zasadzie cały asortyment, jakim dysponują twórcy w swoim dążeniu do zaniepokojenia odbiorców. Moim zdaniem w tej kwestii dokonali właściwego wyboru – takie minimalistyczne manifestacje nieznanego pozwalały nacieszyć się całkiem mroczną aurą spowijającą główne miejsce akcji i umiejętnie potęgowanym napięciem. I uniknąć nieprzyjemnego poczucia obcowania z pozycją, której głównym zamiarem jest popisywanie się nowoczesną technologią. Nirpal Bhogal podszedł do fabuły „FirstBorn” z dużym wyczuciem, nie odwracając mojej uwagi od w miarę emocjonującego dramatu trzyosobowej rodziny zmagającej się z istnym przekleństwem. A przynajmniej do pewnego momentu, bo moment, w którym „na scenę” wkroczyła podstarzała okultystka, Elizabeth, kazał mi sądzić, że scenarzystom zabrakło inwencji na rozbudowanie całkiem oryginalnie zapowiadającego się wątku. Początkowo nieco wybiegli poza wyświechtane schematy horrorów o zjawiskach nadprzyrodzonych za sprawą preferencji małej dziewczynki, ale z czasem zaczęli korzystać z oklepanych motywów, których nie potrafili wyłuszczyć w tak interesujący sposób, jak zrobili to z wydarzeniami poprzedzającymi owe wątki. Wygląd stwora prześladującego Theę w pełni mnie zadowolił, bo nie dość, że nie dostrzegłam w nim „komputerowej sztuczności” to w dodatku jawił się w miarę upiornie – uwagę zwracały szczególnie jego szkaradne usta. Dynamicznie zmontowane makabryczne wstawki, którym urozmaicano akcję filmu również przyjęłam z dużym entuzjazmem, ale kierunek w jakim potoczyła się fabuła niezbyt mnie usatysfakcjonował, albo raczej sposób, w jaki twórcy podeszli do relacji Thei i Elizabeth, niemalże tak samo poszatkowany, jak wstępne sekwencje „FirstBorn”. Moim zdaniem można było wykrzesać z tego więcej emocji, przedstawić w dużo bardziej dramatyczny i klimatyczny sposób, nawet jeśli finał był łatwy do przewidzenia. Bo od pewnego momentu wszystko staje się aż nazbyt oczywiste, a przynajmniej ja bez nadwerężania mózgownicy bezbłędnie przewidziałam końcowy zwrot akcji.

„FirstBorn” w ogólnym rozrachunku mogę uznać za całkiem przyjemne widowisko. Film pozbawiony jakichś spektakularnych akcentów, które miałyby szansę dosłownie wbić w fotel zaprawionych w horrorach o zjawiskach nadprzyrodzonych odbiorców, ale też nie sądzę, żeby większość z nich poczuła się mocno rozczarowana. Produkcja Nirpala Bhogala w moim mniemaniu nie jest jakąś zjawiskową petardą, do której wielu widzów będzie często wracało, ale ogląda się ją całkiem dobrze, a jak na standardy współczesnego kina grozy to dość, żebym nie miała oporów przed zachęceniem do seansu wielbicieli gatunku. Choć tak jak zaznaczyłam, radzę nie mieć zbyt wygórowanych oczekiwań.

Zapowiedź: Joe Hill „Strażak”

NOWA, SPEKTAKULARNA POWIEŚĆ AUTORA „ROGÓW” I „NOS4A2”

„To moja wersja Bastionu – nasączona benzyną i podpalona” Joe Hill

Nikt nie wie dokładnie, kiedy i jak to się zaczęło. Przez kraj przetacza się przerażająca plaga, która uderza w kolejne miasta: Boston, Detroit, Seattle. Lekarze nazywają to Draco Incendia Trychophyton. Dla wszystkich innych to Dragonscale, wysoce zakaźny, śmiertelny zarodnik. Najpierw na ciele pojawiają się piękne czarno-złote plamy, a następnie ludzie stają w płomieniach. Zakażają się miliony, ogień wybucha wszędzie. Nie ma antidotum. Nikt nie jest bezpieczny. 

Pielęgniarka Harper Grayson opiekowała się setkami zainfekowanych pacjentów, zanim jej szpital całkowicie spłonął. Teraz złote plamy odkryła na własnym ciele. W szpitalu widziała wiele matek, które rodziły zdrowe dzieci, więc wierzy, że jej dziecko też takie będzie... jeśli sama dożyje dnia porodu. Bardziej niż ognia musi jednak unikać zbrojnej Bojówki Kremacyjnej, samozwańczego oddziału ścigającego bezwzględnie wszystkich tych, którzy ich zdaniem noszą w sobie zarodniki. Gdy ludzkość pogrąża się w płomieniach i szaleństwie, na horyzoncie pojawia się tajemnicza i fascynująca postać: człowiek w brudnej, żółtej kurtce strażaka, noszący żelazny pręt. Szalony Strażak, przemierzający ruiny New Hampshire, zainfekowany Dragonscale, zdołał kontrolować w sobie ogień i używa go jak tarczy, broniąc ściganych, i broni, gdy mści się za skrzywdzonych. Harper musi poznać jego tajemnicę, nim ogarną ją płomienie. Zachowajcie zimną krew, nadchodzi STRAŻAK!

Amazon.com uznał powieść Joe Hilla za jedną z 20 najlepszych książek pierwszej połowy 2016 r.

„Przerażająca historia. Władca much dla pokolenia Twittera: po części postapokaliptyczna baśń, po części satyra społeczna. Inteligentna i wciągająca – ta książka daje solidnego kopa!” Joanne Harris

Tytuł oryginału: THE FIREMAN

Wydawnictwo: Albatros
Tłumaczenie: Anna Dobrzańska
Liczba stron: 800

Data wydania: 1 marca 2017

Źródło: http://www.wydawnictwoalbatros.com/

„Bodom” (2016)

W czerwcu 1960 roku czworo nastolatków zostaje zaatakowanych przez nieznanego sprawcę podczas swojego pobytu nad jeziorem Bodom w Finlandii. Potrójne brutalne morderstwo ma miejsce podczas snu młodych ludzi w namiocie. Jednemu z nich udaje się przeżyć, ale zabójca nie zostaje zidentyfikowany. Zafascynowany tą zbrodnią nastoletni Atte wraz ze swoim kolegą Eliasem organizuje krótki pobyt w miejscu, w którym niegdyś ktoś pozbawił życia trzy osoby. Dzięki podstępowi udaje mu się namówić do wyjazdu dwie znajome ze szkoły, Idę i Norę. Atte planuje przeprowadzić rekonstrukcję zbrodni z 1960 roku, o czym dziewczęta dowiadują się dopiero na miejscu. Starannie opracowany plan nastolatka zostaje jednak zaburzony niespodziewanym pojawieniem się mordercy.

Fińsko-estoński slasher w reżyserii Taneliego Mustonena został zainspirowany głośną zbrodnią z 1960 roku, która miała miejsce nad jeziorem Bodom w Finlandii. Scenariusz, który opracował wespół z Aleksim Hyvarinenem koncentrował się na fikcyjnej opowieści mającej miejsce jakiś czas później, która odnosiła się do autentycznych wydarzeń, ale sama w sobie nie była ich „filmowym odbiciem”. Szacuje się, że twórcy „Bodom” dysponowali budżetem opiewającym na milion sto tysięcy euro, czyli jak na standardy współczesnego kina sumą niezbyt zawrotną. Jak się jednak okazało w zupełności wystarczyła ona do stworzenia naprawdę solidnego slashera, znacznie przewyższającego amerykańskich reprezentantów tego nurtu powstałych w ostatnich latach. A właściwie to jestem skłonna uznać, że to najlepszy slasher od czasu remake'u „Teksańskiej masakry piłą mechaniczną” (choć może powinnam doliczyć jeszcze innych wyróżniających się reprezentantów tego nurtu z obecnego stulecia tj. „Blady strach", „Wszyscy kochają Mandy Lane" i „Kłamstwo"), wziąwszy oczywiście pod uwagę te pozycje, które do tej pory udało mi się obejrzeć.

Od dłuższego czasu odnoszę wrażenie, że Amerykanie stracili zdolność kręcenia klimatycznych slasherów. Państwo, które wiodło prym na tym polu szczególnie w latach 70-tych i 80-tych XX wieku w następnym stuleciu głównie rozczarowywało długoletnich wielbicieli filmów slash. Bynajmniej nie dlatego, że scenarzystom brakowało pomysłowości, bo w tym podgatunku oryginalność nie jest konieczna. W moim pojęciu największą przywarą współczesnych amerykańskich slasherów jest plastikowa oprawa, która nijak nie przystaje do duszących kadrów prezentowanych niegdyś. Stąd też moje niepomierne zdumienie na widok nastrojowych zdjęć zaprezentowanych w „Bodom”. Twórcy nie wyjawili, w którym roku osadzili akcję swojego filmu – wiemy jedynie, że fabuła koncentruje się na wydarzeniach mających miejsce już po głośnej zbrodni nad jeziorem Bodom, czyli po czerwcu 1960 roku. Wygląd niektórych budynków i ogromna autostrada ujęta „z lotu ptaka” kazały mi przypuszczać, że fabułę osadzono w czasach współczesnych, ale zastanowił mnie brak podstawowego urządzenia każdego młodego człowieka, tj. telefonu komórkowego oraz kolorystyka przywodząca na myśl slashery z lat 70-tych i 80-tych. Tym ostatnim filmowcy mogli jedynie oddawać należny hołd niegdysiejszym przedstawicielom owego nurtu, jednocześnie czerpiąc ogromne korzyści z ich stylowości, dlatego też summa summarum wielkich trudności nastręcza odgadnięcie ram czasowych. W każdym razie z niniejszego celowego zabiegu scenarzystów wypływała pewna interesująca, zmuszająca do namysłu niejasność UWAGA SPOILER polegająca na niemożności rozszyfrowania charakteru mordercy – nie sposób orzec, czy jest on tym samym zbrodniarzem, który zamordował troje nastolatków w 1960 roku, czy jedynie naśladowcą zafascynowanym tamtym wydarzeniem. A właściwie to biorąc pod uwagę końcowe ujęcia w tej kwestii można też kombinować w zupełnie innym kierunku KONIEC SPOILERA. Wspomniane zdjęcia to doskonały przykład zjawiskowego efektu, jaki może dać połączenie kolorystyki zbliżonej do tej prezentowanej w slasherach z lat 70-tych i 80-tych ze współczesnymi technikami filmowania. Taneli Mustonen pokazał, że wcale nie trzeba stylizować obrazu na modłę niskobudżetowej rąbanki z XX wieku, aby przywołać ducha wspomnianego kina. Wyraźne zdjęcia, niezakłócane żadnymi zanieczyszczeniami i chwilami wymyślny montaż mogą idealnie koegzystować z przygaszonymi barwami, które to zwłaszcza na początku wprowadziły mnie w iście sentymentalny nastrój. Wyblakłe pomarańcze sygnalizujące chylenie się słońca ku zachodowi w połączeniu z pustkowiem widzianym za oknami samochodu protagonistów przywołały na myśl oryginalną „Teksańską masakrę piłą mechaniczną”, choć gwoli ścisłości w nieco ułagodzonym wydaniu – bez tej niezapomnianej aury zepsucia bijącej ze wzmiankowanej produkcji. Za to atmosfera wyalienowania i zagrożenia dosłownie atakuje zmysły widza już podczas tej niczym niezakłócanej podróży samochodem – sama oprawa audiowizualna sprawia, że nie ma się wątpliwości, iż młodzi ludzie zmierzają na spotkanie ze swoją śmiercią. A gdy wreszcie docierają na miejsce stopniowo zmienia się kolorystyka. Wyblakły pomarańcz jest wypierany przez powoli zalegającą ciemność, aczkolwiek nie atramentową, ponieważ widz nie ma najmniejszych problemów z dostrzeżeniem jeziora, nad którym osiadła gęsta mgła, rozciągającego się przed obozującymi na zimnych kamieniach nastolatkami i samych protagonistów oświetlanych ogniem buchającym z niewielkiego ogniska (wspomniana pomarańczowa barwa uwidacznia się wówczas na ich sylwetkach). Mustonen i Hyvarinen zarówno od strony technicznej, jak i tekstowej bezbłędnie przeprowadzają odbiorcę przez wstęp, cały czas pilnując, aby nie opuszczało go przeświadczenie o nieuchronnym koszmarze z udziałem nastolatków. Choć zdjęciom nie brakuje złowieszczości, choć z samej kolorystyki i ścieżki dźwiękowej emanuje czysta groza, scenarzyści nie sygnalizują realnego niebezpieczeństwa jedynie warstwą techniczną, jednocześnie przytaczając szczegóły zbrodni, która w 1960 roku wstrząsnęła Finlandią – autentycznej sprawy, co niewątpliwie dodaje smaczku tej produkcji. Miejscem docelowym głównych bohaterów „Bodom” jest ten sam brzeg jeziora, na którym niegdyś doszło do brutalnego potrójnego morderstwa, co powinno zaalarmować każdego odbiorcę, nawet tego mniej zaznajomionego z nurtem slash. Natchnąć go przekonaniem, że niniejszy skrawek odizolowanego terenu niedługo ponownie zbruka młodzieńcza krew.

Miłośnicy slasherów nieczęsto z uznaniem przyjmują zabawy filmowców z ich wyświechtaną konwencją, bardziej ceniąc sobie prostotę od daleko idących komplikacji. Wydaje mi się jednak, że propozycja Taneliego Mustonena ma sporą szansę w oczach wielu z nich jawić się niczym jeden z najbardziej udanych eksperymentalnych podejść do tego podgatunku. Film, który w ramach nurtu, w jakim egzystuje wykazuje się sporą pomysłowością na gruncie fabularnym, aczkolwiek nie uderza w skrajności, które można by uznać za przekombinowane. Doprawdy dziwny fenomen, bo naprawdę nieczęsto potrafię z entuzjazmem przyjąć większe modyfikacje w uwielbianej przeze mnie konwencji slasherów, a w „Bodom” właśnie takowe się pojawiają. Mimo to zamiast odebrać je, jako nadmiernie wymyślne, niepotrzebnie wypaczające to, co w wprost ubóstwiam w slasherach, czyli nienapuszone podejście do kinematografii, rozumienie, że w tym gatunku proste historie na ogół okazują się najlepsze, spoglądałam na owe komplikacje, jak na naturalne następstwo wszystkich wcześniejszych wydarzeń. UWAGA SPOILER W dodatku mocno zaskakujące, głównie dlatego, że scenarzyści z wprawą prawdziwych wirtuozów wcześniej nastawili widza na zupełnie inny rozwój wydarzeń. Zwłaszcza tego nawykłego do standardowych slasherów, którego obycie z niniejszym gatunkiem twórcy umiejętnie wykorzystali do swoich celów. Drugi zwrot akcji natomiast w moich oczach nie zbliżył się do poprzedniego osiągnięcia, bo morderstwo Atte nakierowało mnie na właściwy trop KONIEC SPOILERA. Kolejnym superlatywem „Bodom” są sceny mordów, którym co prawda zabrakło pomysłowości, ale to wcale nie umniejszało doskonałego wykonania – szczególnie mocne wrażenie robi końcowy kolaż ze zdjęciami zakrwawionych ofiar, ale nie zamierzam narzekać na wcześniejsze umiarkowanie krwawe ujęcia, które podlano naprawdę realistyczną substancją imitującą posokę, nie zapominając o diablo trzymających w napięciach wstawkach poprzedzających poszczególne morderstwa. Nora siedząca w lesie pod osłoną nocy, ściskająca w rękach narzędzie, którym w razie potrzeby zamierza okaleczyć sprawcę, który to jak wynika z paru subiektywnych ujęć czai się w pobliżu, czy spodziewane pojawienie się mordercy za plecami chłopaka wyznającemu dziewczynie prawdę o niedawnym koszmarze, który spotkał ją w szkole – to tylko niektóre przykłady bezbłędnego tworzenia napięcia i towarzyszącego mu niebywale mrocznego klimatu, które tak idealnie zespolono, że pozostają mi jedynie wyrazy najwyższego uznania dla talentu twórców „Bodom”.

Slasher Taneliego Mustonena to jak na razie najlepszy horror mający swoją premierę w 2016 roku pośród tych, które miałam okazję zobaczyć. Szczerze powiedziawszy to omal nie rozpłakałam się ze szczęścia widząc tak stylowe podejście do tego nurtu, bo współczesne rąbanki przyzwyczaiły mnie do czegoś zgoła innego. Zamiast wszędobylskiego plastiku dostałam kawał naprawdę nastrojowego horroru, doskonałą rąbankę, która wprost zachwyciła mnie zarówno warstwą techniczną, jak i fabularną. I którą czuję się w obowiązku polecić każdemu wielbicielowi umiarkowanie krwawego kina grozy, nawet sympatykom tych starszych pozycji, bo „Bodom” moim zdaniem wybija się ponad zwyczajową jakość slasherów z ostatnich lat.

„I Know You're in There” (2016)

Tom Redding dowiaduje się, że jego matka popełniła samobójstwo zostawiając mu w spadku dom w górach. Mężczyzna zostaje również poinformowany, że ma młodszą siostrę, Chloe, która cierpi na schizofrenię katatoniczną. Zajmująca się jej przypadkiem doktor Jorgenson próbuje skłonić Toma do pozostawienia dziewczyny w ośrodku zamkniętym, ale on decyduje się spędzić z nią trochę czasu. Postanawia wraz z Chloe spędzić kilka dni w domu odziedziczonym po matce, filmując swoją opiekę nad nią w ramach pracy dyplomowej. Niedługo po przyjeździe na odludzie Tom świadkuje niepojętym zjawiskom zachodzącym w domu i jego okolicach. Nabiera przekonania, że ich sprawczynią jest jego milcząca i nieruchoma siostra, do której jest coraz bardziej przywiązany. Sytuacja komplikuje się po przyjeździe dziewczyny Toma, Jamie.

Robert Lawson Gordon swoją przygodę z reżyserią rozpoczął w 2009 roku krótkometrażowym obrazem zatytułowanym „Love Echoes”. Rok później nakręcił 25-minutowy „Ugly, Strong, and Dignified”. Był również współautorem scenariusza pełnometrażowej komedii pt. „Siblings”, ale swoją własną dłuższą produkcję nakręcił dopiero w 2016 roku. „I Know You're in There” to niszowa hybryda gatunkowa. Scenariusz napisany przez samego Roberta Lawsona Gordona zawiera elementy tożsame dla horroru nadprzyrodzonego i thrillera psychologicznego, zmiksowane w sposób, który pewnie niczym nie zaskoczy wiernych miłośników obu tych gatunków, ale wydaje mi się, że nie o innowacyjność Gordonowi chodziło. Skłaniam się ku przypuszczeniu, że jego głównym celem było stworzenie standardowej choć wyrosłej na pomysłowych fundamentach opowieści, której największą siłą byłby przygniatający, paranoiczny klimat, a nie wymyślna warstwa tekstowa.

Niezmiernie cieszy mnie, że coraz częściej współcześni twórcy kina grozy rezygnują z nowoczesnego przepychu i skłaniają się w stronę minimalizmu. Oczywiście, nie zawsze jest to umotywowane pragnieniem odcięcia się od mainstreamu i dostosowania do oczekiwań węższej grupy odbiorców – często jest to spowodowane niedostatkami finansowymi, co mogło mieć miejsce również w przypadku „I Know You're in There”. Wolę jednak myśleć, że Robert Lawson Gordon swoim pełnometrażowym debiutem reżyserskim dawał wyraz głębokiej niechęci do efekciarskiego kina grozy i swoją przyszłość w tym zawodzie upatruje właśnie w tego rodzaju oszczędnych w środkach produkcjach. Być może to jedynie pobożne życzenia, może czas pokaże, że Gordon jest kolejnym karierowiczem, gotowym kręcić wszystko, co ma szansę przynieść jakiś dochód, choćby nawet miała to być przepełniona efektami komputerowymi szmira, której wejście na ekrany kin będzie poprzedzać obowiązkowa zakrojona na szeroką skalę kampania reklamowa. Jednak póki co na Roberta Lawsona Gordona nie sposób patrzeć, jak na przedstawiciela wspomnianej rzeszy twórców – jeszcze się nie skomercjalizował i być może z tego powodu udało mu się wydobyć tyle potencjału z doprawdy ograniczonych środków, którymi dysponował. Gordon zgromadził na planie niewielu aktorów, a lwią część akcji zamknął w starym niewielkim domku położonym w górzystej, malowniczej okolicy nieskażonej cywilizacyjnymi zdobyczami. Dom, który rodzicielka pozostawiła w spadku swojemu pierworodnemu dziecku, Tomowi Reddingowi, jest swego rodzaju samotną przystanią – oazą, w której można się schronić przed bezlitosną Naturą, rozciągającą się wszędzie jak okiem sięgnąć. Góry, lasy i jałowe pustkowia to wszystko, co leży w zasięgu wzroku każdego lokatora tego lichego domku – owa panorama zapiera dech w piersi swoją malowniczością i kusi spokojem, ale dzięki staraniom operatorów nie trudno dostrzec również skazę na tym uroczym obrazku. Niebo chwilami spowijają ciężkie, brudnoszare chmury, których obecność sprawia, że światło wpadające przez okna do domu Toma charakteryzuje się złowieszczą matowością, o wiele bardziej przytłaczającą od gęstych ciemności spowijających bohaterów filmu po zapadnięciu zmroku. Ale choć samotnie stojący domek w samym sercu tego pustkowia wydaje się jedynym miejscem w promieniu wielu kilometrów, w którym można znaleźć schronienie przed nieubłaganą Naturą, twórcy nie pozostawiają nam żadnych wątpliwości, że w jego wnętrzu natrafi się na zagrożenie zupełnie innego rodzaju, że przekraczając próg tego domu należy się liczyć z kolejnym niebezpieczeństwem. Jego źródła scenarzysta każe nam upatrywać w postaci Chloe (dobra kreacja Grainnne McDermott, choć z czasem jej warsztat szpeciła denerwująca dykcja), dziewczynki, która straciła kontakt z rzeczywistością, a przynajmniej w normalnym rozumieniu tego słowa. Bo główny bohater Tom Ridding, w którego w przyzwoitym stylu wcielił się Will Hurst, pewnego dnia odkrywa, że jego milcząca, nieruchoma siostra posiadła nadprzyrodzone moce, za pośrednictwem których nawiązuje z nim kontakt. Początkowo nie taki, jakiego by oczekiwał, bo rzekome przesunięcie siłą woli łyżeczki pozostawionej na stole przez mężczyznę to zbyt mało, aby mógł dotrzeć do siostry, ale dzięki wielkiej determinacji Tomowi z czasem udaje się poznać jej aktualne największe pragnienia. Robert Lawson Gordon zbudował swoją opowieść na chwytliwym, choć prostym fundamencie – przekonująco umotywował pobyt rodzeństwa na rozległym pustkowiu, uatrakcyjniając warstwę techniczną zdjęciami z kamer Toma, które w przeważającej mierze cechowały się stabilnością, aczkolwiek znalazło się kilka lekko rozchwianych, nocnych ujęć z udziałem przestraszonego Toma stojącego u progu przerażającej tajemnicy, które jednak całkiem mocno trzymały w napięciu, pomimo nielubianego przeze mnie zapożyczonego z found footage „drżącego kręcenia z ręki”.

 

Przyblakłe barwy, w których oddano przede wszystkim wydarzenia rozgrywające się w niewielkim domu zajmowanym przez Toma i Chloe wespół z długimi najazdami kamer na poszczególne wąskie pomieszczenia tworzą iście klaustrofobiczny klimat, doprawiony potężną dawką pierwiastka nadprzyrodzonego uosabianego złowieszczymi mocami drzemiącymi w chorej dziewczynce. Które manifestują się w tak niejednoznaczny sposób i które pojawiają się tak rzadko, że istnieje spore prawdopodobieństwo, iż nawykli do dosłownych prób straszenia odbiorcy szybko stracą cierpliwość i zrezygnują z obserwowania dalszego rozwoju wydarzeń. Twórcy wszak najbardziej skoncentrowali się na budowaniu złowrogiej otoczki „I Know You're in There”, generowaniu przytłaczającego klimatu zagrożenia, ograniczając efekty specjalne do absolutnego minimum. To samo zresztą można powiedzieć o składowych fabuły, którą cechuje podobna prostota, niechęć do wszelkich komplikacji, co w moim pojęciu było jak najbardziej trafionym wyborem. Czego z kolei nie mogę powiedzieć o końcowych próbach zaskoczenia mnie akcentem wcześniej ukrywanym przez scenarzystę, ponieważ moje doświadczenie z tego typu obrazami sprawiło, że jego starania nie przyniosły pożądanego skutku. Niezakłócane wydumanymi, nachalnymi próbami straszenia obserwowanie z dnia na dzień wzmacniającego się przywiązania Toma do niedawno poznanej siostry, niszczejącego wpływu jaki wywiera na niego podopieczna i przedłużająca się alienacja dostarczyło mi sporo przyjemności. Z radością przyjęłam tak mocno klimatyczną, prostą opowieść o rodzącej się obsesji, która przecież musi doprowadzić do wstrząsającego finału, wyczekiwanego w stanie wzmożonego napięcia. Wzmożonego, to prawda, acz gwoli formalności muszę przyznać, że twórcom ani razu nie udało się napiąć moich nerwów do granic wytrzymałości - nie zdecydowali się pójść o krok dalej i zaserwować mi choćby jedną dłuższą sekwencję, którą obserwowałabym z najwyższą trwogą, niepokojem o dalszy los któregoś z bohaterów. To, co osiągnęli wystarczyło, aby przykuć moją uwagę i dostarczyć mi sporo emocji, ale nie tak silnych, żebym mogła mówić o bezbrzeżnym zachwycie. Ponadto w moim pojęciu finalne wydarzenia nie przybrały tak zaskakującego kształtu, do jakiego bez wątpienia zmierzał scenarzysta, głównie dlatego, że kino grozy zdążyło już przyzwyczaić mnie do takich akcentów, a co za tym idzie dokładnie czegoś takiego się spodziewałam, łącznie z zamykającą krótką sekwencją, która miała za zadanie UWAGA SPOILER pozostawić widzów w stanie niepewności, co do charakteru wydarzeń pokazanych wcześniej. Zostawić interpretację fabuły w gestii odbiorców. Przy czym ścieżki są tylko dwie – albo odczytamy „I Know You're in There” w kategoriach opowieści o szaleństwie, albo dopatrzymy się tutaj wpływu nadprzyrodzonych mocy Chloe. A więc innymi słowy dostajemy możliwości, do których zdążyliśmy już przywyknąć i które mnie osobiście zaczynają już męczyć, a przynajmniej w takim wyraźnie nakreślonym wydaniu KONIEC SPOILERA.

Nie wszystko w „I Know You're in There” sprostało moim niewygórowanym wymaganiom. Przyznaję, że film posiada kilka felerów, które nieco obniżają moją ocenę całości, ale nie w takim stopniu, żebym uznała pierwsze pełnometrażowe dokonanie Roberta Lawsona Gordona za nieudane. Oczywiście, nie jest to produkcja przeznaczona dla szerokiej grupy odbiorców - wątpię, żeby zagustowały w niej osoby szukające w horrorach dosadnego straszenia efektami specjalnymi, ale nie zdziwiłabym się, gdyby film znalazł małą grupkę fanów wśród miłośników kina grozy stęsknionych za minimalizmem, tak technicznym, jak i fabularnym.

Gra książkowa „Ten dom” Agnieszki Wiatrowskiej

25 grudnia Wydawnictwo Wielokrotnego Wyboru świętowało szóstą rocznicę swojego istnienia. Z tej okazji na łamach witryny Masz Wybór opublikowało, dwudziestą już w swoim dorobku, grę książkową – „Ten dom” autorstwa Agnieszki Wiatrowskiej.

Ten interaktywny horror opowiada o pewnym domostwie i jego niepokojącym właścicielu, który niedawno w nim zamieszkał. Autorka zręcznie połączyła sztandarowe elementy gatunku takie jak wampiryzm, opętanie czy ożywające przedmioty z bardziej tajemniczymi elementami inspirowanymi Tybetańską Księgą Umarłych. Do tego już na samym początku przygody czytelnik-gracz musi wybrać pomiędzy postacią kobiecą a męską, co ma istotne znaczenie dla fabuły i możliwych do zdobycia zakończeń przygody.

 

„Ten dom” to horror, w którym możesz brnąć w to, czego się najbardziej boisz, albo tego unikać. Świetna sprawa! Kawał solidnej gry! Opinia czytelnika

  Na takiego gamebooka czekałem od lat! Mam nadzieję, że to nie jedyny interaktywny, literacki projekt Agnieszki Wiatrowskiej i że swój talent będzie odkrywać w kolejnych dziełach. Mikołaj Kołyszko, autor kultowej serii Tajemne Oblicze Świata

Gamebook rozpowszechniany jest na licencji donationware, więc każdy, kto go pobierze, jest proszony o dobrowolną wpłatę nie mniej niż 2 zł na konto Fundacji na rzecz Osób Niewidomych Labrador-Pies Przewodnik.

 

Tytuł dostępny jest jako podlinkowany PDF, a także w dedykowanych na urządzenia mobilne formatach EPUB i MOBI pod tym adresem: http://masz-wybor.com.pl/ten-dom-na-pewno-cie-zaskoczy/

Źródło: wszystkie materiały podesłane przez redakcję witryny Masz Wybór

„The Disappointments Room” (2016)

Dana i David wprowadzają się wraz ze swoim pięcioletnim synem Lucasem do dużego domu na wsi, który całe lata nie miał właściciela. W mieście kobieta była architektem, planuje więc odnowić nieruchomość przy zaangażowaniu jak najmniejszej siły roboczej z zewnątrz. Jednak już w pierwszych dnia pobytu w nowym domu Dana uświadamia sobie, że wbrew przewidywaniom to miejsce nie jest szczęśliwą oazą dla jej rodziny. Nabiera przekonania, że coś jest nie tak z tą posiadłością, zwłaszcza po odnalezieniu sekretnego pokoju na poddaszu, w którym jak się dowiaduje miały miejsce okrutne praktyki. David tymczasem jest coraz bardziej zaniepokojony zachowaniem żony, która od jakiegoś czasu boryka się z problemami psychicznymi. Próbuje ją przekonać, że w ich nowym domu nie dzieje się nic złego, że jej strach jest pochodną dolegliwości, z którymi się zmaga, ale Dana nie jest w stanie przyjąć do wiadomości takiego wytłumaczenia zjawisk, którym świadkuje.

„Złodziej życia”, „Niepokój” i „Eagle Eye” to niektóre dziełka D.J. Caruso. Wyszczególniłam je dlatego, że są to pozycje, do których często wracam i dzięki którym z ochotą sięgnęłam po jego najnowszy film zatytułowany „The Disappointments Room”. Choć gwoli ścisłości nie bez znaczenia był również udział Kate Beckinsale w roli głównej. Zrealizowany za piętnaście milinów dolarów obraz Caruso różnie się klasyfikuje – część amerykańskich widzów rozpatruje go w kategoriach thrillera, inni uważają, że to standardowy horror. Powodów tego zamieszania można upatrywać w niejednoznacznym scenariuszu autorstwa D.J. Caruso i Wentwortha Millera (tego samego, który zasłynął rolą w serialu „Skazany na śmierć”) - jednakże radzę nie odczytywać powyższego stwierdzenia, jako zapowiedź iście głębokiego,odkrywczego, czy zaskakującego kina grozy, bo wątpię, żeby ktokolwiek dopatrzył się w nim tego rodzaju superlatywów.

Przed seansem „The Disappointments Room” byłam przekonana, że będę miała do czynienia z thrillerem, ponieważ D.J. Caruso zdążył już mnie przyzwyczaić do swojej działalności w tym gatunku. Dlatego też niezmiernie zdumiał mnie fakt, że scenariusz filmu zamknięto w ciasnych ramach konwencji kojarzonej głównie z horrorem, ze szczególnym wskazaniem na nurt ghost story. Motyw trzyosobowej rodziny wprowadzającej się do niszczejącego wiejskiego domostwa, którego mury skrywają jakąś koszmarną tajemnicę każdemu wielbicielowi kina grozy powinien dać do zrozumienia, że Miller i Caruso pisząc swój scenariusz pozostawali pod silnym wpływem niektórych horrorów nastrojowych. Przeprowadzka do nowego domu to jeden z najpopularniejszych motywów ghost stories (chociaż był wykorzystywany również przez twórców innych podgatunków horroru), ponadto wątek, na którym zbudowano całą intrygę fanom wspomnianego gatunku również jest doskonale znany. Żeby długo nie szukać wystarczy wspomnieć „Nawiedzony dom” Roberta Wise'a nakręcony na podstawie powieści Shirley Jackson, w którym to również starano się na takiej samej zasadzie zdezorientować widza. Czy główna bohaterka rzeczywiście widuje dusze zmarłych, czy to wszystko jest jedynie projekcją jej niestabilnego umysłu? Takie pytanie zadają twórcy „The Disappointments Room” i właśnie na tej niejasności budują całą akcję filmu, przy czym czynią to nieporównanie gorzej od wzmiankowanego „Nawiedzonego domu”. Byłabym jednak skrajnie niesprawiedliwa, gdybym tworzyła swoją opinię w oparciu o porównania z takim arcydziełem kina grozy, jak „Nawiedzony dom”, dlatego też starałam się spoglądać na twór D.J. Caruso przede wszystkim przez pryzmat współczesnych straszaków. I jak się okazało z takim nastawieniem całkiem miło spędziłam kawałek wieczora. O żadnych zachwytach nie mogło być mowy, ale nie zderzyłam się z tragiczną jakością opisywaną przez amerykańskich krytyków, którzy to delikatnie mówiąc nie mieli litości dla owego przedsięwzięcia Caruso. Scenarzyści szybko wyjawiają, że główna bohaterka filmu, idealnie wykreowana przez Kate Beckinsale, zmaga się z problemami psychicznymi, ale ich źródło dosyć długo utrzymują w tajemnicy. Ponadto na początku seansu próbują w zawoalowany sposób dać widzom do zrozumienia, że pomimo wykorzystania motywu przeprowadzki do nowego domu wpisującego się w tradycję ghost stories, nie zamierzają tworzyć kolejnej opowiastki o nawiedzonym domostwie. Wskazuje na to moment, w którym Dana zastaje swojego syna, Lucasa (bardzo dobra kreacja Duncana Joinera) siedzącego na łóżku i rozmawiającego z kimś, kogo kobieta nie jest w stanie dostrzec. To ewidentna sugestia do „wymyślonego” przyjaciela – wątku często wykorzystywanego w ghost stories. Kiedy jednak chłopiec odwraca się widzimy, że w rękach trzyma kota, że nie rozmawia z niewidzialnym bytem, którego się spodziewaliśmy. Moim zdaniem tą krótką sekwencją scenarzyści chcieli powiedzieć widzom, że odcinają się od konwencji zasugerowanej wcześniej, po to aby czy to rozpocząć zupełnie nowatorski wątek, czy też podpiąć się pod inny znany schemat. Sam ten ustęp niezmiernie mnie uradował, przede wszystkim dlatego, że w owym jednym krótkim przebłysku dano mi do zrozumienia, że scenarzyści są dobrze zorientowani w tradycji horroru nastrojowego i potrafią puścić oko do miłośników kina tego typu w nieprzekombinowanym, przyjemnym stylu. Co ciekawe, choć Caruso i Miller próbują w tym momencie przygotować nas na konwencję odbiegającą od tego, czego wcześniej się spodziewaliśmy, dalszy rozwój wypadków udowadnia nam, że zastosowano zwykłą zmyłkę, bo tak naprawdę „The Disappointments Room” w ogólnym rozrachunku konsekwentnie podąża ścieżką przetartą niezliczonymi historiami o duchach, którymi rokrocznie tak ochoczo raczy nas światowa kinematografia. Nie zawsze tak niejednoznacznie, ale alternatywa do paranormalnych zjawisk zachodzących w nowym domu czołowych bohaterów filmu bywała już składową horrorów nastrojowych i to tak często, że możemy ją chyba uznać za standardową.

„The Disappointments Room” jest kolejnym lekkim horrorkiem, który choć podejmuje parę prób przestraszenia widzów to mocno wątpię, żeby na kimkolwiek udało mu się odnieść zamierzony skutek. D.J. Caruso starał się wytworzyć sprzyjającą niepokojącym okolicznościom oprawę wizualną, ale odniosłam wrażenie, że zbyt duży ciężar „spoczął na barkach miejsca akcji” (najbardziej udanej składowej atmosfery tajemnicy), tak jakby ufano, że niszczejące, stare domostwo pełne zakurzonych pokoi w całości zrekompensuje widzom niedobór złowieszczego pierwiastka uwypuklanego przez zdjęcia. Nie chcę przez to powiedzieć, że twórcy odżegnują się od ciemnych ujęć, że nadmiernie rozświetlają pierwszy plan, na którym właśnie rozgrywa się jakieś irracjonalne wydarzenie, bo oddanych w takich barwach sekwencji jest tyle, ile być powinno. Ale nie mogłam nie zauważyć nadmiernego wydelikacenia tych zdjęć – właściwie to efekt pracy operatorów podpadał mi pod plastik, bowiem zbytnio upierano się przy wizualnej poprawności, silnym skontrastowaniu i idealnych kątach nachylenia kamer. A takie podejście w moim pojęciu nie sprzyja wytworzeniu trzymającej w napięciu złowrogości. D.J. Caruso zbyt podręcznikowo podszedł do budowania klimatu grozy, zabrakło jakiejś nutki szaleństwa, nieprzewidywalności i nazwijmy ją technicznej odwagi, żeby całość dała pożądany skutek, czyli wykrzesała z widza choćby odrobinę zaniepokojenia. Dosłowne próby straszenia - czyli między innymi koszmarne sny Dany, widmowy pies widywany przed domem (czyżby ukłon w stronę „Omena”, czy tylko przypadkowa zbieżność?), takaż dziewczynka w staroświeckim wdzianku przemykająca po korytarzach i wreszcie agresywny mężczyzna widywany na terenie posiadłości przez główną bohaterkę, który okazuje się być poprzednim właścicielem owego feralnego domostwa – również nie oddziaływały na mnie w sposób oczekiwany przez twórców. Cieszyło mnie, że zrezygnowano z nadmiernego efekciarstwa (obawiałam się tego znając wysokość budżetu), ale tym w miarę realistycznym manifestacjom bytów z zaświatów, czy też owoców zwichrowanego umysłu Dany towarzyszył zbyt lekki klimat, nie wspominając już o nieumiejętnym wyliczeniu w czasie ich raptownych pojawień na ekranie. Gdybym więc miała rozpatrywać „The Disappointments Room” jedynie pod kątem klimatu i napięcia to musiałabym podpisać się pod opiniami amerykańskich krytyków, głoszących, że to zwykły gniot, od którego lepiej trzymać się z daleka. Może to kwestia moich osobistych preferencji, ale jednak udało mi się odnaleźć w tym obrazie akurat tyle superlatywów, żebym nie miała ochoty rzucić czymś w ekran, a nawet żebym mogła mówić o jako takiej przyjemności z oglądania tej pozycji. Wzmiankowane już wcześniej dostosowanie do lubianej przeze mnie konwencji oraz brak dosadnej ingerencji komputera w tworzeniu elementów tożsamych dla filmowego horroru to moim zdaniem jedne z plusów tej produkcji, ale nie największe. Szczególnie ucieszyła mnie możliwość śledzenia wątku psychologicznego – obserwowanie powolnego osuwania się Kate Beckinsale w otchłań szaleństwa, czy to za sprawą obecności duchów w jej nowym domu, czy też poprzez postępowanie choroby psychicznej, z którą od jakiegoś czasu się boryka. Motyw sekretnego pokoju (nasuwający drobne skojarzenia z „Kwiatami na poddaszu”) zamykanego jedynie z zewnątrz okazał się zgrabnym urozmaiceniem tradycyjnego wątku nawiedzonego domostwa i co ważniejsze dzięki niemu zaserwowano mi naprawdę ciekawą sekwencję zamknięcia („La Cara oculta”?) i swego rodzaju „rozciągnięcia czasu”. Kilka pomniejszych dodatków również znacząco umiliło mi seans - czy to umiejętnie zmontowana sekwencja rozszarpywania przez psa małego Lucasa, przygnębiająca retrospekcja obrazująca losy poprzednich właścicieli domostwa ze znakomicie ucharakteryzowaną dziewczynką, czy wreszcie końcowy czyn głównej bohaterki w pokoju jej synka. Ale moim zdaniem niektóre tragiczne wydarzenia rozgrywające się w otoczeniu Dany wypadłyby zdecydowanie bardziej emocjonująco, gdyby twórcy poczynili jakieś próby zdezorientowania widza, gdyby trudniej było domyślić się rzeczywistego charakteru tych incydentów, ich finalnego kształtu. Ale na szczęście zamknięcie „The Disappointments Room” przybrało niemalże dokładnie taki kształt, na jaki liczyłam. UWAGA SPOILER Scenarzyści nie narzucali mi jednej interpretacji, pozwalając wybrać jedną z dwóch możliwych, konsekwentnie trzymając się niejednoznacznej formy, na której zbudowali całą intrygę. Niemniej wydźwięk byłby dużo lepszy, gdyby Dana pozbawiła życia swojego synka podczas przeprawy z wyimaginowanym, czy też nadnaturalnym bytem KONIEC SPOILERA.

W „The Disappointments Room” dostrzegłam spadek formy D.J. Caruso, a przynajmniej w zestawieniu ze „Złodziejem życia”, „Niepokojem” i „Eagle Eye”, bo już w porównaniu do takiego „Jestem numerem cztery” nie wypada źle. Osoby nastawiające się na przerażające, czy innowacyjne kino grozy zapewne spotkają się z rozczarowaniem, ale wydaje mi się, że entuzjaści konwencji, pod którą podpina się najnowszy obraz Caruso, którzy potrafią dobrze się bawić przy lżejszych horrorach mają szansę odnaleźć się w tej produkcji. Z czystym zachwytem pewnie nawet oni go nie przyjmą, ale istnieje szansa, że całkiem znośnie spędzą trochę wolnego czasu, tak jak miało to miejsce w moim przypadku.

„The Asphyx” (1972)

Wiktoriańska Anglia. Majętny naukowiec Hugo Cunningham stara się wyjaśnić pochodzenie czarnych plam utrwalonych, na fotografiach wyobrażających paru umierających ludzi. Asystuje mu adoptowany syn Giles, który planuje ożenić się z jego córką, Christiną. Hugo początkowo sądzi, że udało mu się uchwycić na zdjęciach dusze umykające z ciał konających nieszczęśników, ale badania z ruchomymi obrazami uświadamiają mu, że ma do czynienia z czymś innym. Cunningham z czasem nabiera pewności, że czarne plamy są Asphyxami, bytami, które pojawiają się w momencie śmierci ludzi i zwierząt. Hugo zyskuje dowód na to, że schwytanie Asphyxa danej osoby zapewnia jej nieśmiertelność, której tak bardzo pragnie, że jest gotowy przeprowadzić eksperyment na samym sobie.

„The Asphyx” to zapomniany brytyjski horror science fiction w reżyserii Petera Newbrooka. Nieżyjący już artysta tylko w tym jednym przypadku zajął się reżyserią, najwięcej czasu poświęcał natomiast pracy operatorskiej. Choć „The Asphyx” został dobrze przyjęty przez krytykę i zyskał paru oddanych fanów nie udało mu się odnieść spektakularnego sukcesu kasowego, w czym być może zawiniła ograniczona dystrybucja. Obecnie obraz Newbrooka przyciąga głównie nielicznych zapaleńców, którym nie brak determinacji potrzebnej do „wygrzebywania” produkcji pokrytych „grubą warstwą kurzu”. Osobiście polecam taką swego rodzaju zabawę w archeologów, bo jak pokazuje między innymi omawiany film czasem można trafić na naprawdę zacne widowisko. Scenariusz „The Asphyx” jest dziełem Briana Comporta, który opierał się na opowieści wymyślonej przez Christinę i Laurence'a Beersów, którzy mogli znajdować się pod silnym wpływem twórczości H.P. Lovecrafta, Edgara Allana Poego i Mary Shelley. Mogli, ale wcale nie musieli, bo całkiem możliwe, że to tylko ja odniosłam wrażenie, że w „The Asphyx” pobrzmiewają echa ich urzekającej stylistyki.

Pragnienie nieśmiertelności towarzyszy ludzkości od „zarania dziejów” i chyba zawsze było atrakcyjnym motywem dla twórców literatury i kinematografii grozy. Życie wieczne dla wielu jest pięknym marzeniem, w którym odnajdują pociechę, ale długoletnim wielbicielom horrorów powinno kojarzyć się raczej z czymś zgubnym, przekleństwem, będącym efektem dążenia człowieka do zyskania, jak to mówią boskich atrybutów. Literatura i kinematografia grozy przyzwyczaiła nas już do pesymistycznych następstw eksperymentowania ze śmiercią – fanom horrorów wielokrotnie dawano już do zrozumienia, że pewnych granic człowiek przekraczać nie powinien, a jedną z nich jest właśnie osiągnięcie nieśmiertelności bądź „zwykłe" wskrzeszenie, ponieważ istnieją rzeczy gorsze od śmierci. Taką tezę wysnuwa również scenarzysta „The Asphyx”, choć z całą pewnością w dużo bardziej zawoalowanym stylu niż pokazano to w chociażby „Frankensteinie”, „Re-Animatorze”, czy „Smętarzu dla zwierzaków”. Obraz Petera Newbrooka na swój chłodny, zdystansowany sposób, tak charakterystyczny dla brytyjskich nastrojówek, mówi nam, że w samotnym życiu wiecznym naznaczonym dotkliwymi wyrzutami sumienia za dawne przewiny nie ma nic romantycznego, nic do czego warto by dążyć. Zanim jednak scenarzysta pozwoli wyraźnie wybrzmieć temu poglądowi, pochyli się nad samym procesem prowadzącym do osiągnięcia upragnionej nieśmiertelności, kładąc silny nacisk na motyw burzyciela. Jednostkę, która powoli, acz nieuchronnie zmierza do autodestrukcji. Kołem napędowym jest czysty fanatyzm, który wykluł się ze śmiałej idei, podsyconej wynikami badań naukowych. Hugo Cunningham (przekonująca kreacja Roberta Stephensa), majętny filantrop, hobbystycznie i w pewnym stopniu zawodowo zajmujący się fotografią, wydaje się mieć wszystko, o czym marzy większość dorosłych ludzi. Kochającą rodzinę, zajęcie, które umożliwia mu rozwijanie zainteresowań oraz oczywiście spory majątek gwarantujący życie bez trosk o charakterze materialnym. Ale jak się okazuje to za mało, żeby mógł toczyć w pełni szczęśliwe życie. Twórcy „The Asphyx” osadzili akcję filmu w epoce wiktoriańskiej, XIX-wiecznej Anglii, która już chyba zawsze będzie mi się kojarzyć z utworami gotyckimi. I właśnie typowy dla tego nurtu klimat tchnie z obrazu Petera Newbrooka – całą produkcję zbudowano na mrocznych, acz zauważalnie naznaczonych swoistym chłodem zdjęciach, okraszonych spokojną, melodyjną ścieżką dźwiękową, uwypuklającą melancholijny wymiar scenariusza, ale też potrafiącą nielicho huknąć w chwilach szczytowej grozy. Obrazu całości dopełniają stroje z epoki i bogaty wystrój ogromnego domostwa głównego bohatera przyjemnie kontrastujący z wilgotną kryptą, do której co jakiś czas udają się Hugo i Giles i która była chyba kolejnym ukłonem twórców w stronę estetyki gotyckiej. Złowieszcza oprawa audiowizualna idealnie wkomponowuje się w warstwę tekstową, w której najprawdopodobniej odnajdą się głównie osoby poszukujące drobiazgowej powolności, a nie efekciarskiej dynamiczności. Takie, które nie mają nic przeciwko długim dialogom i dokładnemu portretowi tak złowrogiej działalności głównego bohatera, jak zachodzącemu w jego umyśle zgubnemu procesowi. Bo chociaż efekciarskie sekwencje z Asphyxami, które wizualnie podpadają pod kiczowatą animację, też się pojawiają, Peter Newbrook nie pozwolił, aby wysunęły się na pierwszy plan, przysłaniając wszystko inne. I dobrze, bo ilekroć patrzyłam na sztucznego stwora mieniącego się rażącą zielenią w świetle padającym z projektora nie mogłam powstrzymać grymasu politowania, aczkolwiek mimo wszystko delikatnie doprawionego pragnieniem przygarnięcia zniewolonego słodziaka. Asphyxy nie wyglądały realistycznie, ale to wcale nie przeszkadzało w poruszaniu we mnie jakiejś opiekuńczej nutki, chęci przytulenia stworzonka, chociaż zważywszy na jego widmową postać zapewne nie byłoby to wykonalne.

Motyw chwytania Asphyxów sam w sobie jest wielce pomysłowy, ale w charakterze owych stworków trudno nie dopatrzeć się inspiracji Kostuchą. Asphyxy tak samo, jak Śmierć z kosą przychodzi do konających ludzi i zwierząt, aby zabrać ich na tamten świat. Albo jak kto woli Kostucha jest personifikacją śmierci, tak samo jak Asphyxy, z czego można wysunąć „logiczny” wniosek, że jeśli zdoła się ją schwytać osiągnie się tak upragnioną przez wielu nieśmiertelność. A przynajmniej do takiej konkluzji dochodzi Hugo Cunningham na podstawie swoich eksperymentów, z których jak dla mnie najbardziej trzymająca w napięciu była przeprawa ze świnką morską. Jak na szpilkach oczekiwałam wówczas szczęśliwego finału, trwałam w nadziei, że prześliczne białe zwierzątko przeżyje tę trudną próbę. Dalszy przebieg wydarzeń łatwo było sobie przedwcześnie poukładać w głowie, przewidzieć wszystkie niespodzianki scenarzysty, łącznie z przewrotnym finałem i wątkiem, który w zamyśle najpewniej miał wybrzmieć najbardziej przygnębiająco. UWAGA SPOILER W tym miejscu Hugo stwierdził, że jego córka nie mogłaby żyć jako głowa, a ja od razu pomyślałam, że to nieprawda, bo chociażby późniejszy „Re-Animator” udowodni nam, że to możliwe:) KONIEC SPOILERA . Z perspektywy dzisiejszego widza w filmie Petera Newbrooka nie ma żadnych większych tekstowych rewelacji, może poza Asphyxami i epilogiem. Bo przecież kino grozy zdążyło już przyzwyczaić nas do motywu burzyciela, który tak bardzo skupia się na dążeniu do celu, że zatraca właściwe proporcje. Wielbiciele horrorów i science fiction pewnie nawykli również do pesymistycznych wizji rozwoju nauki i techniki – przełomowych badań, które mogą zmienić świat, ale ostatecznie zamiast poprawić ludzki byt prowadzą do upadku moralnego, zatracenia wielu chwalebnych cech w imię bulwersujących idei. Siłą tego obrazu nie jest więc nieprzewidywalność, czy nowatorskie ujęcie tematu, chociaż nie wiem jak zareagowano na scenariusz Briana Comporta w latach 70-tych, kiedy owa konwencja nie była jeszcze tak dalece wyeksploatowana, jak w czasach obecnych. W każdym razie mało odkrywczy z punktu widzenia współczesnego widza przebieg akcji „The Asphyx” nie wpłynął jakoś szczególnie negatywnie na mój ogólny odbiór tego filmu. Może dlatego że byłam zajęta zachwycaniem się doskonałym klimatem narastającej grozy, aurą nieuchronnego upadku potęgowaną w równym stopniu przez warstwę tekstową i hipnotyzującą oprawę audiowizualną. Wprost urzekł mnie ten nieśpieszny rozwój wydarzeń, skoncentrowany na szczegółach, konwencjonalny obraz dążenia do nieśmiertelności, w którym pomimo przewidywalności nie brakowało emocjonalnego napięcia. Chociaż gwoli sprawiedliwości muszę przyznać, że jeden przewrót mnie zaskoczył, pewnie dlatego, że szybko puściłam w niepamięć UWAGA SPOILER prolog osadzony w latach 70-tych, który finalnie zespolił się z dziejami Hugo Cunningama (klamra), którego oszpecona twarz jest swego rodzaju „wisienką na torcie”, pozostawiającą nas w przeświadczeniu, że są rzeczy gorsze od śmierci KONIEC SPOILERA.

Jakiś czas temu pojawiły się informacje, że przygotowywany jest remake horroru Petera Newbrooka w reżyserii Matthew McGuchana, jednakże jak dotąd poprzestano na informacji, że projekt odłożono na czas nieokreślony. Nie wiem, czy uwspółcześniona wersja w ogóle powstanie, ale nie mam żadnych wątpliwości, że jeśli tak będzie to nie zdoła oddać ducha oryginału. Taki klimat we współczesnym kinie grozy? Moim zdaniem to wykluczone. Więc jeśli ktoś jeszcze „The Asphyx” nie widział, a wprost przepada za nastrojowymi horrorami powoli budującymi akcję to powinien zainteresować się tą pozycją, jeśli oczywiście nie przeszkadza mu schematyczne ujęcie tematu.