Stronki na blogu

piątek, 16 czerwca 2023

Dolores Redondo „Zanim przyjdzie potop”

 
Rok 1983. Inspektor Noah Scott Sherrington ze szkockiej policji prowadzi nieoficjalne śledztwo w sprawie Biblijnego Johna, nieuchwytnego osobnika, który pod koniec lat 60. XX wieku zabił trzy młode kobiety. Noah podejrzewa, że lista jego zbrodni jest znacznie dłuższa i że tajemniczy morderca wciąż jest aktywny, wbrew optymistycznym założeniom czynionym w szkockich organach ścigania. Misja Sherringtona pozornie dobiega końca w turystycznym miasteczku przytulonym do Glasgow, nad brzegiem jeziora Katrine, nieopodal domostwa zwanego Harmony Cottage. Po latach wytężonego śledztwa inspektor wreszcie poznaje tożsamość zabójcy, ale podczas zatrzymania podejrzanego następuje gwałtowny zwrot wydarzeń. Koniec końców Biblijnemu Johnowi udaje się zbiec, a Noah Scott Sherrington obiecuje sobie, że resztę życia poświęci na ściganie tej śmiertelnie niebezpiecznej jednostki, za którą podąża do Bilbao w Kraju Basków.

Okładka książki. „Zanim przyjdzie potop”, Mova 2023

W latach 1968-1969 w Glasgow w Szkocji niezidentyfikowany sprawca pobił, zgwałcił i udusił trzy młode brunetki, które w chwili śmierci miały menstruację, a swojego oprawcę poznały w Barrowland Ballroom. Zabójca zyskał przydomek Biblijny John, gdyż podobno często cytował Pismo Święte. Jego prawdziwa tożsamość pozostaje nieznana (wśród głównych podejrzanych jest, a przynajmniej był przez jakiś czas Peter Britton Tobin, człowiek skazany na dożywocie za trzy inne morderstwa, który zmarł w 2022 roku), nie ma również zgodności co do tego, że zbrodnie przypisywane Biblijnemu Johnowi popełnił jeden człowiek. W 1983 roku w Kraju Basków miała miejsce wielka katastrofa naturalna – powódź w ponad stu miejscowościach pochłonęła dziesiątki ofiar, a straty materialne sięgnęły dwustu milionów peset. Dolores Redondo, autorka między innymi hitowego powieściowego cyklu Dolina Baztán („Niewidzialny strażnik”, „Świadectwo kości”, „Ofiara dla burzy” i prequel „Kształt serca”), miała wówczas czternaście lat i niewątpliwą nieprzyjemność zobaczyć na żywo Bilbao po wielkiej powodzi (spadło sześćset litrów wody na metr kwadratowy). Ten widok oczywiście głęboko wrył jej się w pamięć i już wtedy wykluł się w jej głowie pomysł na opisanie tej tragedii w przyszłości. I tak się stało, „Zanim przyjdzie potop” (oryg. „Esperando al diluvio”) nie jest jednak faktograficznym zapisem wydarzeń, tylko zbeletryzowaną wersją autentycznych historii. Fikcyjne życie Biblijnego Johna. Wyczerpujący, dogłębny thriller psychologiczny od bestsellerowej hiszpańskiej powieściopisarki, który swoją światową premierę miał w roku 2022. A polską w 2023 – edycja wydawnictwa Mova w wybornym tłumaczeniu Barbary Bardadyn i stylowej okładce Łukasza Werpachowskiego (projekt).

„Nawet sobie nie wyobrażasz, co znaczy dla normalnych ludzi żyć w państwie policyjnym, gdzie wszystkich traktuje się jak podejrzanych, gdzie zniewagi są na porządku dziennym i gdzie ludzie postrzegają policjantów jako przeciwników, osoby niegodne zaufania, brutalne, dzikie, wrogie; nie jako obrońców, tylko przestępców.”

Powieść, która rodziła się aż trzydzieści dziewięć lat. Przez zdecydowaną większość tego czasu pisała się wyłącznie w głowie Dolores Redondo, ona jednak uważa, że to też powinno się liczyć. Przelewanie na papier to w końcu tylko jeden z etapów prac nad książką. Fabuła „Zanim przyjdzie potop” zawiązuje się w Glasgow w Szkocji, a niedługo potem przenosi do Bilbao w Kraju Basków, które zarówno w oczach ścigającego jak ściganego (też ich stwórczyni) uchodzą za coś w rodzaju miast bliźniaczych. W każdym razie inspektor Noah Scott Sherrington i Biblijny John w Hiszpanii poczują się niemal jak w swojej rodzimej Szkocji, najpierw jednak skonfrontują się nad „magicznym jeziorem” w malowniczej miejscowości sąsiadującej z Glasgow. A jeszcze wcześniej rzucimy okiem na chłopca mieszkającego z matką i ciotkami w Harmony Cottage, który akurat oddaje się jakiemuś szczególnie przykremu zajęciu. Wstrętny obowiązek domowy chłopca, do którego co jakiś czas będziemy się przenosić – stopniowe odkrywanie przeszłości jednej z ważniejszych (w sumie od początku wiadomo jakiej) postaci „Zanim przyjdzie potop”. Najbardziej zaangażowanym przewodnikiem po tym plastycznym świecie przedstawionym jest samotny młody człowiek z misją. Z obsesją na punkcie seryjnego mordercy, któremu nadano przydomek Biblijny John. Scott Noah Sherrington nie ma ani rodziny, ani przyjaciół (może nie licząc jego bezpośredniego przełożonego) i póki co nie jest zainteresowany nawiązywaniem jakichś bliższych relacji choćby z kolegami z pracy. Nie ma na to czasu, bo wszystko wskazuje na to, że jest jedynym policjantem tropiącym nadzwyczaj przebiegłego zbrodniarza. Człowieka, który w pewnym sensie oszukał szkockie organy ścigania. Uznany za zmarłego, ewentualnie zdezaktywowanego, uśpionego od kilkunastu lat. Noah niebawem wyprowadzi kolegów z błędu, udowodni, że racja była po jego stronie, ale żadnej z tego satysfakcji miał nie będzie. Już prędzej poczuje gorzki smak porażki – nieuczciwie pokonany przez zdeprawowanego osobnika. Morderca uratowany przez nieuleczalną chorobę swojej nemezis. Najbardziej zdeterminowany przeciwnik Biblijnego Johna powraca z martwych, tylko po to, by dowiedzieć się, że wkrótce znowu umrze, tym razem już definitywnie. Właściwie nie tylko po to, bo ze wszystkich ludzi na świecie Noah Scott Sherrington zdaje się mieć największe szanse na powstrzymanie groźnego człowieka, którego tożsamość w gruncie rzeczy zwykłym przypadkiem udało mu się odkryć. Co może nie okazać się szczególnie pomocne, ponieważ Biblijny John... przypomniał mi obraz D.J. Caruso, filmowy serial killer thriller, luźno oparty na powieści Michaela Pye'a) pt. „Taking Lives” (pol. „Złodziej życia”). Podczas gdy jego koledzy skupią się na poszukiwaniach diabelskiego Johna na terenie Szkocji (oczywiście licząc się z jego emigracją), nauczony doświadczeniem młody śledczy, któremu Śmierć praktycznie nieustannie zagląda w oczy, zaufa przeczuciu i popłynie do krzykliwego Bilbao gdzie nędza i rozpacz mieszają się z huczną zabawą. Zupełnie jak w Glasgow, małej ojczyźnie zaprzysięgłych wrogów(?). Niezupełnie, bo ten upalny i najprawdopodobniej wybitnie deszczowy sierpień dla każdego z nich będzie czasem rozpraszania samotności, zbliżania się do bliźnich w stopniu, jakiego żaden z nich dotychczas nie doświadczył. Dla jednego dar od losu, dla drugiego bardziej przekleństwo, a w każdym razie sytuacja niezbyt komfortowa, bo w depresyjnie nieodległej przyszłości, w bliskiej perspektywie mająca potop łez.

Okładka książki. „Esperando al diluvio”, Destino 2022

Sentymentalna podróż Dolores Redondo? Nie, hiszpańska gwiazda współczesnej sceny beletrystycznej nie ukrywa, że nie zachowała wielu dobrych wspomnień z okresu dorastania. Bo to był bardzo niespokojny, niepewnym czas przynajmniej dla większości mieszkańców Hiszpanii. A już zwłaszcza po potopie wykrakanym przez niejakiego Noaha Scotta Sherringtona. Rzecz jasna to postać fikcyjna, ale ruina gospodarcza w Kraju Basków była jak najbardziej realna. Nie, Dolores Redondo na pewno nie oddaje się słodkim marzeniom o cofnięciu się do przedostatniej dekady XX wieku. Powtórzeniu tamtego koszmaru, w przetrzymaniu którego pomogła jej między innymi miłość do muzyki. Bakcyla połknęła w wieku czternastu lal i po dziś dzień jest zapaloną słuchaczką nie tylko utworów Nika Kershawa, którego wyróżniła w „Zanim przyjdzie potop” - tytułowanie niektórych rozdziałów wersami z jego przeboju „Wouldn't It Be Good”, który przewinie się również w fabule. W historii miłosnej, do której miałam zaskakująco przychylny stosunek. Nienużące romantyczne perypetie bohaterów; nieczęsto mi się to zdarza, tym bardziej więc doceniam siłę narracji Redondo. Hipnotyczną moc jej wrażliwości. Miłośnicy powieściowej serii z inspektor z wydziału zabójstw Policji Regionalnej Nawarry Amaią Salazar, w rzeczywistości inspektora Noaha Scotta Sherringtona i Biblijnego Johna mogą czuć się nie niepokojąco podobnie. Za sprawą charakterystycznego mistycznego klimatu, będącego chyba największą wizytówką, swego rodzaju marką hiszpańskiej powieściopisarki, która podbiła świat. Tytuł omawianej powieści ma dwojakie znaczenie. To bardziej czytelne odnosi się oczywiście do historycznej katastrofy naturalnej, wielkimi krokami zbliżającej się do części ludności „Zanim przyjdzie potop” - widmo wiszące nad Bilbao, jak by nie patrzeć niejedynym miejscem akcji. Ale i widmo wiszące nad głównym bohaterem książki, którego imię należy traktować jak metaforę. W każdym razie autorka tak je traktowała – nawiązanie do biblijnej przypowieść o Arce Noego, a ściślej niszczycielskiego żywiołu zesłanego przez Boga Wszechmogącego – bo w centralnym punkcie tej opowieści zmyślnie (genialny suspens) postawiła jednostkę, która ma się utopić niezależnie od tragedii, jaka niebawem dosięgnie Kraj Basków. Właściwie powódź dla Noaha Scotta Sherringtona zaczęła się jeszcze w Glasgow, przed dobiciem do zaskakująco życzliwego brzegu Hiszpanii. A myślał, że ostatnie miesiące na tym łez padole (jeśli będzie miał szczęście, bo w gruncie rzeczy nasz zawzięty protagonista w każdej chwili może zejść z tego świata; niby jak my wszyscy, ale nie wszystkim lekarze nie dają żadnych szans na przeżycie całego roku) spędzi w dobrze znanych okowach samotności. Nie, tak naprawdę jeszcze ciaśniejszych, bo bez względu na to, jak bardzo Bilbao przypomina mu jego małą ojczyznę, Noah jest obcym w obcym kraju. W Glasgow mimo wszystko miał jakąś garstkę znajomych i może jednego prawdziwego przyjaciela, a w tej burzliwej krainie prawdopodobnie zna jedynie seryjnego mordercę. Tam, gdzie zamieszki są na porządku dziennym i gdzie ludzie potrafią się bawić. Ostre starcia zwykłych zjadaczy chleba z wiernymi żołnierzami niemiłościwie panującej władzy tuż obok hucznych obchodów Aste Nagusia. Agresja i fajerwerki. Terroryści i bandyci w mundurach - wskaż różnice. Tak czy inaczej, w Kraju Basków Anno Domini 1983 pośród nieuprzywilejowanych obywateli ze świecą szukać osób przekonanych, że policjant to ich przyjaciel. Prawdę mówiąc solidaryzowałam się z nimi, ze społecznością terroryzowaną przez ludzi bez honoru. Tych, którzy chronią i służą. W świecie niestety niezupełnie wykreowanym przez Dolores Redondo (historia się kłania), dominuje przekonanie, że mundurowi chronią wyłącznie władzę i tylko jej służą. Noah Scott Sherrington pozna jednak członka policyjnej formacji, która ma szansę zmienić nastawienie ludu do organów porządku publicznego. Mam jednak podejrzenie graniczące z pewnością, że w oczach niejednego odbiorcy ta, bądź co bądź, piękna męska przyjaźni zblednie przy młodzieńcu z porażeniem mózgowym i jego wiernej suczce. W tym literackim świecie liczy się człowiek; jego kondycja psychiczna, zmieniające się nastroje, przemyślenia, introspekcje i oczywiście osobowość. Nieważne, biały czy czarny charakter, autorka „Niewidzialnego strażnika” nieustraszenie zagłębia się w swoje postaci, kreśli imponująco szczegółowe portrety psychologiczne (swoją drogą w jednej ze swoich drobiazgowych analiz podeprze się przypadkiem z „Psychozy” Alfreda Hitchcocka, ponadczasowej ekranizacji kultowej powieści Roberta Blocha) z niedenerwującą powolnością. A przynajmniej ja byłam autentycznie oczarowana leniwym rytmem „Zanim przyjdzie potop”. Całkowicie straciłam kontakt z rzeczywistością. Ugrzęzłam w tym melancholijnym klimacie i wcale nie było mi z tego powodu przykro. A moim największym przeżyciem w tej ogromnej skarbnicy doznań był zaraźliwy stan ducha Noaha Scotta Sherringtona, człowieka bez przyszłości. Okropna nieuchronność śmierci.

Fenomenalna opowieść o umieraniu. O ściganiu się z przeznaczeniem, żegnaniu z nadzieją i przerażającym rozpraszaniu samotności. Skłaniający do zadumy, zainspirowany prawdziwymi wydarzeniami thriller psychologiczny z solidnym podłożem społeczno-obyczajowym, mocno osadzony w niedzisiejszych realiach. Wyśmienity serial killer thriller od hiszpańskiej mistrzyni gatunku, którego pewnie nie poleciłabym zwolennikom dynamicznych fabuł. Ten grupie czytelniczej „Zanim przyjdzie potop” Dolores Redondo może bowiem (ale nie musi!) ciągnąć się jak te przysłowiowe flaki z olejem. Oby jednak te słowa nie zniechęciły umiłowanych słuchaczy wolniejszych epickich melodii. Tak naprawdę to nikogo nie chcę zniechęcać do tego cudeńka. Nie chcę i nie muszę, więc... Resztę sobie dopiszcie:)

Za książkę bardzo dziękuję księgarni internetowej

https://www.taniaksiazka.pl/

Zapowiedź: „Pajęczyna”

 
Nowy film producenta kultowych „BARBARZYŃCÓW” i najpopularniejszego horroru ostatnich lat „TO”.

Wstrząsająca opowieść o chłopcu, który musi samotnie skonfrontować się z przerażającą demoniczną siłą. Inspirowana opowiadaniem Edgara Allana Poe.

Plakat filmu. „Cobweb" 2023, Lionsgate, Media Capital Technologies, Point Grey Pictures

W kinach od 28 lipca 2023
Polski zwiastun:
 
Nawiedzony dom? A może koszmarna rodzinna tajemnica ukrywana przez najbliższych? Ośmioletni Peter musi zmierzyć się z dramatyczną prawdą.
Od dnia przeprowadzki do nowego domu ośmioletni Peter co noc doświadcza przerażającej obecności. Na początku jest to tajemnicze, niepokojące stukanie za ścianą sypialni, które słyszy tylko on. Później koszmar narasta, wraz z pojawieniem się wstrząsających wizji. Najgorszy jest jednak fakt, że rodzice twierdzą, że chłopca dręczą jedynie wytwory własnej wybujałej wyobraźni. Skazany na samotną konfrontację z demoniczną siłą, Peter zaczyna podejrzewać, że najbliżsi ukrywają przed nim jakąś straszną rodzinną tajemnicę.

Kadr z filmu. „Cobweb" 2023, Lionsgate, Media Capital Technologies, Point Grey Pictures

Kadr z filmu. „Cobweb" 2023, Lionsgate, Media Capital Technologies, Point Grey Pictures

Reżyseria: Samuel Bodin
Obsada: Lizzy Caplan („Iluzja 2”, „Fatalne zauroczenie” – serial, „Projekt: Monster”, „Rozterki Fleishmana” – serial); Antony Starr („The Boys” – serial, „Prawdziwa historia”, „Gdybyś tu był”, „The Covenant”); Woody Norman („C’mon C’mon”, „Nędznicy”, „Wojna o prąd”); Cleopatra Coleman („Step Up 4 Revolution”, „Lekomania” – serial)
Gatunek: horror
Produkcja: USA 2023
Dystrybucja w Polsce: Monolith Films

Źródło: wszystkie materiały od Monolith Films

środa, 14 czerwca 2023

„Odejdź!” w kinach od 23 czerwca

 
23 czerwca 2023 do kin trafi „Odejdź!” - przerażająca historia o konfrontacji z demonami przeszłości.

Plakat filmu. „Leave" 2022, Trollbound Entertainment, Mediefondet Zefyr, Trailer Park

Pewnej deszczowej nocy na cmentarzu w Stanach Zjednoczonych policjant znajduje porzucone niemowlę. Dziewczynka jest owinięta w kocyk z satanistycznymi symbolami, a na szyi ma zawieszony wilczy krzyż. Przy dziecku nie pozostawiono żadnej wiadomości.
20 lat później dorosła już Hunter sama musi rozwiązać tajemnicę swojego porzucenia i tożsamości biologicznych rodziców. Testy genetyczne, kocyk oraz wilczy krzyż to tropy prowadzące do Norwegii. Hunter jest coraz bliżej odkrycia przerażającej prawdy, jednak pojawiająca się w jej wizjach mroczna postać ostrzega ją: ODEJDŹ!

Kadr z filmu. „Leave" 2022, Trollbound Entertainment, Mediefondet Zefyr, Trailer Park

„Odejdź!” to debiut reżyserski Alexa Herrona, który znany jest ze swoich wcześniejszych dokonań u boku tak znamienitych artystów jak Kylie Minogue, Aviici, Kesha czy też Taio Cruz. Film powstał na podstawie scenariusza wielokrotnie nagradzanego scenarzysty Thomasa Moldestada (Hotel Zła 1 i 2).

Polski zwiastun: 

„Chcę Cię wciągnąć w tę opowieść, sprawić, być się zaangażował i zadziwił. Potem chcę cię przeciągnąć przez piekło, którego doświadcza główna bohaterka, abyś poczuł jej udrękę w procesie poznawania prawdy o tym, kim jest” - reżyser Alex Herron.

Źródło: wszystkie materiały od Best Film

„Pollen” (2023)

 
Dwudziestotrzyletnia Hera nie posiada się ze szczęścia, kiedy świeżo po studiach udaje jej się dostać posadę młodszej analityczki danych w korporacji. Poza tym zaczęła spotykać się z przystojnym Zachiem, kierownikiem działu finansowego, z doświadczenia wiedzącym jak w szybkim czasie osiągnąć sukces i gotowym podzielić się z nią swoją wiedzą. Ale nie za darmo, o czym Hera boleśnie przekonuje się pewnego wieczora we własnym domu. Zmuszona do stosunku seksualnego przez człowieka, który wcześniej obdarował ją rośliną doniczkową. Nową najlepszą przyjaciółką ambitnej młodej kobiety, uwikłanej w toksyczny związek i prześladowanej przez drzewną istotę.

Plakat filmu. „Pollen” 2023, RoleCall, Bone Broth Films

Pełnometrażowy debiut reżyserski D.W. Medoffa na podstawie jego własnego scenariusza. Horror psychologiczny stworzony przez filmowca, dla którego najbardziej inspirujące są historie pokazujące ból istnienia, tragedie jednostek w tragicznym – destrukcyjnym i chaotycznym – świecie. Pracując nad „Pollen” Medoff pozostawał pod wpływem choćby takich obrazów, jak „Babadook” Jennifer Kent, „Coś za mną chodzi” Davida Roberta Mitchella, „Saint Maud” Rose Glass, „Lake Mungo” Joela Andersona oraz „Nawiedzonego domu na wzgórzu” Mike'a Flanagana, serialu na motywach kultowej powieści Shirley Jackson. A głównym źródłem inspiracji była mitologia grecka – drzewny potwór nawiedzający główną bohaterkę (nomen atque omen) powstał pod natchnieniem driad: nimf z zielonkawą skórą, bezlitosnych strażniczek lasów, żarliwych wyznawczyń kultu Matki Natury. „Pollen” został uwolniony w czerwcu 2023 roku – w swoich rodzimych Stanach Zjednoczonych trafił bezpośrednio na platformy VOD.

Metaforyczna opowieść, która fanom kina grozy może przypomnieć choćby „Opiekunkę” aka „Strażnika” Williama Friedkina”, „Mroki lasu” Lucky'ego McKee czy „Z lasu” Corina Hardy'ego. Czarująca obrazem i dźwiękiem, dopieszczona na gruncie audiowizualnym - niesamowicie intensywne zdjęcia Blake'a Studwella, owocnie współpracujące z melancholijno-złowieszczą ścieżką dźwiękową Chrisa Campbella – wrażliwa analiza psychologiczna, nasycona aromatem eko horroru. Utrzymany w oldschoolowym klimacie arthouse horror opatrzony aktualnymi komentarzami społeczno-obyczajowymi. Imienniczka greckiej bogini małżeństwa, zazdrosnej, mściwej siostry i żony Zeusa (widowiskowy występ Avy Rose Kinard) to bohaterka czasów współczesnych... która jednak może nie być uznana za typową przedstawicielkę naszej epoki. Ambitna młoda kobieta, która nie chce być taka jak na przykład Eleanor Vance, bujająca w obłokach, infantylna osobowość, która zadławiła się nowymi, wspaniałymi, wyimaginowanymi(?) możliwościami. Ale inni tego chcą. W dżungli zwanej cywilizacją nie brakuje osobników gotowych zdeptać twoje marzenia. Mięsożerców. Herze wydaje się, że ma wszystko, co niezbędne do energicznego pięcia się po szczeblach kariery. Nie jest taka jak jej starsza siostra Demi (przyzwoita kreacja Ashley Ames), która jej zdaniem zadowala się byle czym. Haruje jak wół za psie pieniądze – pielęgniarka i samotna matka kilkuletniej Corey (przeciętny występ Riley Madison Fuller) – a na dodatek nie przykłada się do poszukiwań odpowiedniego nie tylko dla niej, ale i dla jej dziecka, życiowego partnera. Uważa, że Demi nie tylko jest osobą praktycznie pozbawioną ambicji, ale i niepotrafiącą zrozumieć tych, co ją mają. A już na pewno nie rozumie swojej młodszej siostry, która ledwo weszła na rynek pracy (nie licząc studenckiej przygody w kawiarni), a już odczuwa silną presję czasu. Ma dwadzieścia trzy lata, a jest „zaledwie” młodszą analityczką danych w korporacji. Szczęśliwa i zarazem niepocieszona, wręcz głęboko rozczarowana sobą. Zach (bezbłędny Tyler Buckingham – imponujące wczucie w niewdzięczną, to znaczy antypatyczną postać), jej mentor i książę z bajki, kierownik działu finansowego nie pozwolił jej nacieszyć się tym sukcesem. Wytłumaczył jak ważne jest natychmiastowe wysforowanie się naprzód. „Wspaniałomyślnie” wziął „świeże mięsko” pod swoje skrzydła. Bo dla Zacha ta dobrze wykształcona, ale niedoświadczona życiowo, niektórzy mogą wręcz uznać, że niedojrzała kobieta, tym właśnie jest – soczystym mięsem, na jego szczęście, przekonanym, że znalazło swoją drugą połówkę. Żałosnym stworzeniem najwyraźniej wychodzącym z założenia, że ludzie są z natury dobrzy. Ufne dziewczątko, trwające w fałszywym przekonaniu, że ma przed sobą świetlaną przyszłość. Porywa się z motyką na słońce, ale póki co w interesie Zacha leży podtrzymywanie w niej pewności, że w nią wierzy. Że wcale nie uważa, iż Hera powinna pomyśleć o pracy nauczycielki albo (o zgrozo!) pielęgniarki, a jeszcze lepiej skupić się na poszukiwaniach mężczyzny zarabiającego na tyle przyzwoicie, by ją utrzymywać. Zacha nie tyle denerwuje, ile bawi „eksperyment społeczny” polegający na uporczywym wciskaniu płci żeńskiej na rynek pracy. Głupim kobietkom wmówiono, że mogą robić to, co mężczyźni. Nie mogłam oprzeć się wrażeniu, że Zach ma się za przedstawiciela zdroworozsądkowej mniejszości – jednego z tych, którzy nie będą zaskoczeni, gdy wspomniany „eksperyment” wreszcie zostanie zarzucony. Bo to nie może się udać, wszak kobieta została stworzona po to by służyć mężczyźnie. Zaspokajać wszelkie jego potrzeby, zajmować się gospodarstwem domowym i oczywiście rodzić dzieci, nie oczekując przy tym pomocy w ich wychowaniu od jedynego żywiciela rodziny. Zach byłby skłonny rozpatrzyć kandydaturę Hery do zaobrączkowania, gdyby wyzbyła się tego całego feministycznego myślenia. Byle prędko, bo konkurencja nie śpi.

Plakat filmu. „Pollen” 2023, RoleCall, Bone Broth Films

Kiedy umiera nadzieja. Czołowa postać „Pollen” D.W. Medoffa zgrzeszyła marzeniami. Idealistycznie założyła, że fortuna sprzyja pracowitym. Między innymi tego nauczyła się w szkole, a jak kiedyś przytomnie zauważył Albert Camus „szkoła przygotowuje dzieci do życia, które nie istnieje”. „Pollen” to historia pewnego szczególnie bolesnego zderzenia wiedzy akademickiej z twardą rzeczywistością. Ambicji z mądrością życiową. W oczach Hery jej ukochana siostra zadowala się nadgniłymi resztkami z pańskich stołów. Spoczęła na laurach, choć mogłaby góry przenosić. W kapitalizmie chcieć to mieć. Hera chciała i dostała. A tak naprawdę uczciwie sobie na to zapracowała, bo na wolnym rynku każdy może wyznaczać sobie cele, ale potrzeba jeszcze odrobinę determinacji, by je osiągnąć. Z takim nastawieniem „dziewczyna Medoffa” wchodzi na pierwszy szczebel korporacyjnej drabiny. I nie potrzebuje dużo czasu, by udowodnić swoją wartość. Sęk w tym, że sprawna i dokładna młodsza analityczka danych nie zna niepisanych reguł. Marzy jej się błyskawiczny awans, a nawet nie potrafi się ubrać. Raz zjawia się w firmie w wyzywających ciuszkach, a innym razem w jakimś „stroju pokutnym”. Jak nie wamp, to marynarz. I jeszcze to ciągłe przepraszanie. Bezpośrednia przełożona Hery próbuje jej wytłumaczyć, jak ważna jest prezencja w tym, bądź co bądź, męskim świecie. Pożrą ją żywcem, gdy tylko zwietrzą okazję. Płotka wśród rekinów i piranii. Niegeneralizujący horror feministyczny. W świecie przedstawionym przez Medoffa nie istnieje coś takiego jak solidarność jajników, a przynajmniej nie istnieje w nowym miejscu pracy (pierwsze, które się liczy!) dwudziestotrzyletniej kobiety wykorzystanej seksualnie przez rzekomą miłość jej życia. Hera nie wini Zacha, wini siebie. Swoją przeklętą pruderyjność. Żałuje, że nie potrafi traktować seksu tak lekko jak jej siostra. Tak chętnie konsumować związku przecież nie z jakimś przypadkowym mężczyzną, tylko poważnym kandydatem na jej życiowego towarzysza. Ewidentnie najlepsza partia w firmie. Zeus i jego Olimp. Harem człowieka z kompleksem Boga, który łaskawie obdarzył Herę bezcenną rośliną doniczkową. Obłędny kwiatek dla kwiatu, którego jest pół światu. Jak nie Hera, to Vicky (intrygująco przejaskrawiony mały pokaz Bennett Welch), która w przeciwieństwie do tego niewdzięcznego żółtodzioba dobrze wie, jak się w to gra. Gotowa na robienie kariery przez łóżko, a zatem w oczach Zacha może być bardziej obiecującym materiałem na kobietę sukcesu. Zakładając, że pępek świata traci czas na takie przemyślenia. Po co, skoro w tym czasie może zaliczać? Zach bawi się kobietami i trzeba mu oddać, że jest przy tym dość uczciwy. Nie tyle manipuluje, ile wykłada kawę na ławę. Hera zdaje się nie dostrzegać, że jej „rycerz na czarnym koniu” traktuje ją protekcjonalnie. Właściwie pogarda do płci przeciwnej aż się z niego wylewa. No i zawsze może się pośmiać z „typowo kobiecych odchyłów”. Mizogin, który szarpnął się na magiczną roślinkę. Kapryśną Grace. Nimfę drzewnego stwora? Tak czy inaczej, Hera zaprzyjaźnia się ze swoją nową roślinką. Skoro ludzie tak okrutnie zawiedli jej zaufanie... A Demi? Demi nie zrozumie, Demi ma swój świat i swoje zabawki. Na tym ostrym zakręcie życia, w tej zaskakująco brudnej, skrajnie egoistycznej rzeczywistości, największym oparciem staje się tania roślinka z supermarketu. A kto powiedział, że „magiczna fasola” nie sieje się w tych świątyniach konsumpcjonizmu? Wszystko jest możliwe na polu bitwy z traumą. Toczy się zaciekła walka z wewnętrznymi demonami, przy czym główna zainteresowana wydaje się być tego kompletnie nieświadoma. Dla niej drzewny prześladowca jest jak najbardziej realny – właściwie dla odbiorcy też może taki być; jak komu wygodnie – najprawdziwszy potwór o nieprzeniknionych zamiarach. Chce ją zabić, postraszyć czy czegoś nauczyć? Wróg czy przyjaciel? A może obojętna siła Natury. Niszczycielski żywioł, który mógł dobitniej zaznaczyć swoją obecność. Zabrakło mi w „Pollen” mocniejszego uderzenia - powiedzmy upewniania się, że ta opowieść zakotwiczy się w pamięci miłośników gatunku. Starannie budujesz napięcie, konsekwentnie zagęszczacz atmosferę i... Nie chcę powiedzieć „i nico”, bo tak nie jest, niemniej we mnie pozostał pewien niedosyt. Za płasko sobie Medoff poczynał z tą enigmatyczną humanoidalną sylwetką drzewiastą, a i Grace pewnie dałaby radę dostarczyć mi jakichś silniejszych wrażeń (z tym pyłkiem można było śmielej pokombinować). Wsiąknięta, ale nie zgruchotana. Wkręcona, ale nie zmiażdżona. Przekonana, ale niewpadająca w jakiś ogromny zachwyt. Tylko w mały:)

Audiowizualna uczta niekoniecznie dla łakomczuszków. Niesuto zastawiony grozowy stół debiutującego w długim metrażu D.W. Medoffa. Za to pięknie zdobiony. W każdym razie w moje oko (i ucho) wpadło. Szkoda tylko że nie dało się nażreć. Zawsze musi być jakieś „ale”? Hmm... Intensywna opowieść o desperackiej pogoni za marzeniami, o okradaniu innych z nadziei, deptaniu cudzych ambicji, o niezwykłej powierniczce i potwornie nieosobliwej traumie. Tak lepiej? I jeszcze tak: nielukrujący rzeczywistości, sugestywny slow burn horror z nutką czarnego humoru. Klaustrofobiczny i paranoiczny. Coś za nią chodzi w paszczy korporacyjnego szaleństwa. Polecam „Pollen” przychylnie nastawionym do tak zwanej nowej fali kina grozy.

poniedziałek, 12 czerwca 2023

„Surogatka” (2022)

 
Pielęgniarka Natalie Paxton po wyjściu z pracy przeprowadza nieudaną reanimację na stacji benzynowej, a niedługo potem trafia do szpitala z krwotokiem z dróg rodnych. Po zażegnaniu kryzysu szpital zawiadamia opiekę społeczną, ponieważ wszystko wskazuje na to, że Natalie była w ciąży. Jej lekarz prowadzący początkowo nie ma wątpliwości, że doszło do porodu, ale po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego nie jest już tego taki pewien. W przeciwieństwie do pracownicy opieki społecznej Lauren Balmer, teraz najbardziej obawiającej się o bezpieczeństwo kilkuletniej córki Natalie imieniem Rose, którą kobieta wychowuje z pomocą matki i brata. Dotychczas Natalie nie przywiązywała większej wagi do opowieści swojej córki o przerażającej istocie regularnie pojawiającej się w jej pokoju, ale wstrząsające odkrycie Balmer i jej własne przeżycia zmuszają ją do potraktowania poważnie lęków swojego jedynego dziecka.

Plakat filmu. „Surrogate” 2022, Black Spade Productions, King Chester Productions

Niezależny australijski horror paranormalny wyreżyserowany przez Davida Willinga, twórcę między innymi dość entuzjastycznie przyjętych shortów „Collier Brothers Syndrome” (2003) i „My Little Life” (2017). Scenariusz „Surogatki” (oryg. „Surrogate”) jest wspólnym dziełem Willinga i Beth King, w gruncie rzeczy niemających doświadczenia w pracy nad pełnometrażowymi obrazami fabularnymi. Można spokojnie założyć, że ten projekt był dużym krokiem na polu zawodowym dla każdego z nich, a dla Davida Willinga także swego rodzaju przeglądem jego filmowych fascynacji. W okresie dorastania karmił się głównie horrorami i włoskim kinem (różnych gatunków) z lat 50. i 70. XX wieku. W szkole filmowej znacznie poszerzył swoje horyzonty – nie tylko odkrył, ale i zachwycił się ekranowymi opowieściami praktycznie z wszystkich zakątków świata. Kinem starszym i nowszym, artystycznym i gatunkowym (szeroko pojętym). W „Surogatce” Willing starał się zawrzeć jak najwięcej z tej swojej nieograniczonej filmowej pasji, szczególną uwagą obdarzając jednak kino z lat 70. i 90. XX wieku. Wyniki tego małego eksperymentu najpierw zaprezentowano w Australii – film trafił do wybranych kin w kwietniu 2022. Szerzej zakrojoną, międzynarodową, dystrybucję otwarto w kolejnym roku.

Nadnaturalny horror macierzyński/rodzinny, który w moim poczuciu powiew świeżości zdusił beznamiętnym odklepywaniem znanych formułek. Jak dla mnie nie tyle nazbyt twardo osadzony w jednej z ulubionych konwencji przynajmniej współczesnych filmowców - bo prawdę mówiąc tego rodzaju opowieści jeszcze mi się nie przejadły – ile odznaczający się czymś w rodzaju martwicy uczuć. Uderzająco przygaszony emocjonalnie. Spory wyczyn, zważywszy na ramy fabularne. Tekst z niemałym potencjałem depresyjnym. Tragiczna saga rodzinna, która silą rzeczy powinna budzić jakieś niewygodne emocje. Żeby z tak lekkim sercem przyjmować desperackie zmagania jednostki z burzycielką najpewniej nieprzynależącą do naszego świata... Niespecjalnie zagadkową dręczycielką małej Rose Paxton (w tej roli małoletnia Taysha Farrugia, która według mnie powinna zamienić się miejscami z Ellie Stewart, ponieważ jej warsztat dla mnie okazał się bardziej przekonujący), ukochanej córeczki Natalie (taki sobie występ Kastie Morassi), głównej bohaterki „Surogatki” Davida Willinga. Pielęgniarki od niedawna, od przeprowadzki (a jakże!), pracującej w Klinice Borden, pod którą pewnego wieczora zawędruje niespokojna, wręcz udręczona dusza. Zaniedbana kobieta rozmawiająca z jakąś wyimaginowaną istotą. A przynajmniej do takiego wniosku mogła dojść zagadnięta przez nią pielęgniarka, śpiesząca się do domu. Ale nie aż tak, by nie poświęcić więcej czasu nieznajomej przy ponownym spotkaniu, do którego dojdzie chwilę później na stacji benzynowej. Natalie przystępuje wówczas do reanimacji kobiety, która praktycznie na jej oczach targnęła się na własne życie. Wysiłki pielęgniarki nie przynoszą rezultatu – kobieta umiera, a ciało Natalie przeszywa silny ból. Cięcie i już jesteśmy w jej mieszkaniu, i już żegna się z matką, bez której zapewne dużo trudniej byłoby jej pogodzić pracę z opieką nad dzieckiem. Tak czy inaczej, rodzicielka Natalie, podobnie jak jej brat, bardzo jej pomagają, czego absolutnie nie można powiedzieć o biologicznym ojcu Rose. Ale dziewczynka i tak uważa się za wielką szczęściarę: ma aż trzy osoby, na które zawsze może liczyć, podczas gdy niejedno dziecko jest praktycznie samo na tym bezdusznym świecie. I oczywiście nie mogą mieć pewności, że po śmierci będzie lepiej. Czy jest więc możliwe, że niezwyczajna dręczycielka małej Rose próbuje się z nią zaprzyjaźnić? Zadawanie bólu sposobem na zwrócenie na siebie uwagi, a w dalszej perspektywie nawiązanie więzi ze śmiertelniczką? Pierwszy z tych hipotetycznych celów został już osiągnięty, póki co nie ma jednak żadnych widoków na rozproszenie ewentualnej samotności niezgorzej prezentującego się potencjalnego ducha (niewygenerowanego komputerowo). W zasadzie nawet nie chciało mi się rozpatrywać innych możliwości, a przecież nieproszony nocny gość Rose równie dobrze może być demonem. Sami więc widzicie, jak można się naciąć w kontakcie z tym jakże przebiegłym dziełem:) Spójrzcie jak zręcznie twórcy żonglują wyświechtanymi piłeczkami: nadnaturalna obecność i wymyślony (nie)przyjaciel. Zwyczajne dziecięce lęki, mniej czy bardziej groźne produkty wyobraźni albo intruz z zaświatów. To ci dopiero zagadka! A na poważnie, jedyne pocieszenie - pomijając charakteryzację niechcący bądź specjalnie szkodzącej nieśmiertelnej dziewoi - znalazłam w widmowej ciąży postaci prowadzącej. Nie, to się nie nazywa ciąża urojona.

Plakat filmu. „Surrogate” 2022, Black Spade Productions, King Chester Productions

Straszak w starym stylu? Nie zauważyłam. David Willing w przestrzeni publicznej może nie tyle solennie obiecywał, co sugerował, że „Surogatka” to retro horror; osadzony w epoce smartfonów, ale skąpany w niedzisiejszym klimacie. Utrzymany w duchu kina grozy z lat 70. i 90 XX wieku. Taki nieczytelny list miłosny? Z tą nieczytelnością, to stanowczo przesadziłam, bo jak zdążyłam się zorientować nie wszyscy odbiorcy „Surogatki” wykazali się tak zatrważającą nieczułością na zaklętą w tym dziele magię kina z dawnych lat. Innymi słowy, to, co mnie zaprezentowało się jako pierwszy gorszy popcornowy starszak w nowym stylu, Wam może pokazać się jako kolejne (mniej lub bardziej udane) wskrzeszenie specyficznego „leśnego dziadka” na planecie Horror. Żałuję, że go nie wypatrzyłam, że nie spotkałam tego czarownego „gościa” w świecie przedstawionym w „Surogatce”. Nie na płaszczyźnie technicznej, bo fabuła właściwie ta sama, co dziesiątki lat temu. No, może poza jednym wyjątkiem. Niekonwencjonalne zajście w ciążę, której nie widać. Natalie Paxton co prawda miewa poranne mdłości, ale trudno się jej dziwić, że w jej głowie ani razu nie pojawia się myśl o poczęciu. Nawet podczas porodu. Bo to musiałoby być niepokalane poczęcie. Najpewniej się zaraziła... Ciążą?! Tak to wygląda, bo to chyba nie miała być żadna tajemnica? Zapłodnienie Natalie widmowym dzieckiem. A jak by tego było mało, przyczepia się do niej nadgorliwa lub po prostu szczerze zatroskana pracownica opieki społecznej, niejaka Lauren Balmer (niezawodna Jane Badler). Zabiła drugie dziecko i maltretuje pierwsze – takie podejrzenia ewidentnie Lauren żywi w stosunku do biednej pielęgniarki. Ktoś krzywdzi jej dziecko i tym kimś może być ona. Rose jednak upiera się przy krwawiącej dziewczynce nawiedzającej jej pokój. Dziewczynce, która ją szczypie. Czy to aby nie zaczęło się po znamiennym krwotoku Natalie? UWAGA SPOILER W pewnym momencie Rose uraczyła mnie wyznaniem, że jej nocna zmora odwiedzała ją już przed przeprowadzką. Szalenie nieprecyzyjne tłumaczenie albo karygodne oszustwo, ewentualnie ogromne niedopatrzenie scenarzystów? Tak czy inaczej, nijak mi się to nie klei z późniejszymi odkryciami Natalie KONIEC SPOILERA. Później sytuacja trochę się poprawiła (albo ja się przyzwyczaiłam), ale w pierwszej partii filmowcy postawili na narracją skokową, która zdecydowanie nie należy do moich ulubionych. Wolę płynne przejścia ze sceny na scenę, które czasami warto urozmaicić agresywniejszymi pchnięciami akcji. Z wyczuciem i umiarem, a nie jak w „Surogatce” Davida Willinga. Ociężałej, pokracznej, topornej produkcji, w moim odbiorze. Ale słowo się rzekło: ta moja niegodna pozazdroszczenia sytuacja z czasem uległa lekkiej poprawie. Nie mogę powiedzieć, że wreszcie zaczęłam się angażować w niezwykłe problemy zwykłych zjadaczy chleba z niewielkiej australijskiej miejscowości, ale na pewno łatwiej było mi nadążyć za postacią prowadzącą. Zwłaszcza, że robiła dokładnie to, czego się po niej spodziewałam. Dzielnie podążała utartym szlakiem. Uwierzy w ducha, poszuka pomocy u ekspertów (w tym miejscu może się przypomnieć „Szósty zmysł” M. Nighta Shyamalana) i informacji o zawziętym stworzeniu niechcący bądź z premedytacją (nie sadzę, żeby wielu odbiorców „Surogatki” głowiło się nad tą kwestią; rzecz oczywista, ale niekoniecznie dla autorów tej opowieści) rujnującym jej życie. Jak wielu przed nią Natalie w końcu na własną rękę spróbuje rozwiązać zagadkę kryminalno-paranormalną. Niektóre zdjęcia przydałoby się doświetlić, ale muszę przyznać, że aura panująca w tym fikcyjnym świecie pozytywnie mnie zaskoczyła. Przygotowałam się na plastik, a dostałam stosownie przygaszone barwy. Niejaskrawe i jakby delikatnie pobrudzone obrazki, którym jednak moim zdaniem daleko do charakterystycznych ponurości kina grozy z lat 70. XX wieku. W każdym razie mnie w iście sentymentalny nastrój te pozornie chropawe zdjęcia nie wprowadziły, ale poniewczasie (opowieści reżysera i współscenarzysty, do których dokopałam się już po seansie) nabrałam podejrzeń, że David Willing był jak najbardziej zainteresowany dostarczaniem takich podniet. Nie zostałam pożądanie przygnieciona tą, bądź co bądź, nie najlżejszą atmosferą, ale jak na dzisiejsze standardy, w tej materii moim zdaniem nie ma się czego wstydzić. Na tle innych filmowych opowieści o wszelkiego rodzaju zjawiskach nadprzyrodzonych z ostatnich lat, a przynajmniej mainstreamowych „straszydeł”, „Surogatka” może uchodzić za pozycję nadspodziewanie/dostatecznie klimatyczną.

Australijski horror paranormalny w stylu amerykańskim. Pełnometrażowy debiut reżyserski Davida Willinga podobno stworzony pod natchnieniem produkcji z różnych zakątków świata, ale śmiem przypuszczać, że największy wpływ na „Surogatkę” mieli właśnie Amerykanie. Wyraźnie nakręcona niewielkim kosztem, kreatywnie zawiązana... konwencjonalna historyjka niekoniecznie z dreszczykiem. U mnie zero emocji, ale może Wam bardziej się poszczęści.

sobota, 10 czerwca 2023

„Prawdziwa fikcja” (2019)

 
Aspirująca pisarka Avery Malone dostaje pracę asystentki Caleba Conrada, autora poczytnych powieści grozy pilnie strzegącego swojej prywatności. Najbliższy czas kobieta ma spędzić w zasypanym śniegiem drewnianym domku na odludziu wyłącznie w towarzystwie swojego ulubionego powieściopisarza, pomagając mu w pracy nad kolejnym utworem. Zakres obowiązków Avery drastycznie jednak odbiega od jej wyobrażeń. Jak się okazuje kobieta ma być nie tyle asystentką, ile królikiem doświadczalnym artysty zamierzającego przeprowadzić badania nad ludzkim strachem. Avery może odmówić, ale Conrad nie pozostawia jej wątpliwości, że w takim wypadku będzie musiał poszukać innej asystentki. Kobieta naturalnie nie jest entuzjastycznie nastawiona do pomysłu bestsellerowego pisarza, ale jako że bardzo zależy jej na tej pracy, przyjmuje warunki mimo wszystko wzbudzającego zaufanie mężczyzny.

Plakat filmu. „True Fiction” 2019, 775 Media Corp

Kanadyjski thriller psychologiczny z elementami horroru w reżyserii i na podstawie scenariusza Bradena Crofta, twórcy mało znanych „Hemorrhage” (2012) i „Feed the Gods” (2014). W upiornych opowieściach zakochał się już w dzieciństwie, kiedy to pożyczył od ojca egzemplarz „Skeleton Crew” (pol. „Szkieletowa załoga”) Stephena Kinga, a decyzję o zostaniu filmowcem powziął już w szkole podstawowej. Inspirację do „Prawdziwej fikcji” (oryg. „True Fiction”) Croft znalazł między innymi w „Pułapce” Davida Slade'a i „Nawiedzonym domu” Roberta Wise'a (lub „Nawiedzonym” Jana de Bonta), wybornej ekranizacji kultowej powieści Shirley Jackson, ale w przestrzeni publicznej póki co dominują porównania do „Misery” i „Lśnienia” Stephena Kinga. Co poniektórym „Prawdziwa fikcja” Bradena Crofta przywiodła również na myśl „Podglądacza” Michaela Powella. Po ukończeniu prac nad scenariuszem Croft udał się do siedziby 775 Media Corp, wytwórni filmowej w Calgary w kanadyjskiej prowincji Alberta, gdzie pozyskał przynajmniej dwóch cennych sojuszników w planowanej filmowej operacji (producenci): Juliana Blacka Antelope'a i Michaela Petersona, twórcę między innymi „Knuckleball” (2018). Główne zdjęcia do „Prawdziwej fikcji” ruszyły na początku 2018 roku, a premierowy pokaz odbył się w kwietniu 2019 roku na Fantaspoa International Fantastic Film Festival w Brazylii. W sumie ten rok dla trzeciego reżyserskiego dokonania Bradena Crofta był rokiem festiwali – gościł jeszcze na paru takich imprezach, w tym na FrightFest w Wielkiej Brytanii. Do wybranych kin w swojej rodzimej Kanadzie trafił dopiero w marcu 2020 roku. W następnym roku objawił się na niemieckich platformach VOD oraz tamtejszym rynku DVD i Blu-Ray, a do Polski dotarł w czerwcu 2023 roku: oferta CDA Premium.

Gra umysłowa dwóch osób w odizolowanym domu. Eksperyment hipotetycznie wymykający się spod kontroli. Narastające napięcie w drewnianej pułapce. Podbijanie stawki w niekonwencjonalnym, śmiertelnie niebezpiecznym pokerze. W klaustrofobicznej przestrzeni, w której fikcja miesza się z rzeczywistością. Brzmi obiecująco? Mam nadzieję, bo „Prawdziwa fikcja” Bradena Crofta to jedna z bardziej emocjonujących filmowych przygód, jakie w ostatnim czasie przeżyłam. Ekscytujące widowisko, którego wprawdzie nie postawiłabym w jednym rzędzie z „Misery” i „Lśnieniem” Stephena Kinga, ale pewnie poleciłabym tę pozycję osobom szukającym podobnych melodii. „W paszczy szaleństwa” Johna Carpentera, „Dom na Słomianym Wzgórzu” Jamesa Kenelma Clarke'a i oczywiście „Ciemność” Jozefa Kariki – gonitwa wspomnień w złudnie uroczym domku na pustkowiu. W wygodnej przystani Caleba Conrada (intrygujący występ Johna Cassiniego), autora wyśmienicie sprzedających się powieści z gatunku horroru. Avery Malone (piękny popis aktorski Sary Garcii), niespełniona młoda kobieta, w pewnym sensie izolująca się od społeczeństwa, niedopuszczająca do siebie ludzi - królik jej jedynym przyjacielem - dostąpi wątpliwego zaszczytu poznania tego niesamowicie skrytego literata. Wierna czytelniczka, która szczególnie ukochała sobie jedną z jego powieści (zdecydowanie jej ulubiona!) zostanie dopuszczona do „tajemnej wiedzy”. Caleb Conrad pokaże jej swą twarz. Może nawet uraczy ją jakimiś szczegółami ze swojego prywatnego życia. Tak czy inaczej, Avery wstępuje w jego skromne progi (w domyśle to tylko jedna z nieruchomości enigmatycznego artysty) z przekonaniem, że Fortuna okazała się dla niej - choć ten jeden raz - nadzwyczaj łaskawa. Pewnie nie cieszyłaby się tak bardzo nawet, gdyby zgarnęła główną nagrodę w jakiejś wielkiej loterii. Ale cieszyłaby się bardziej, gdyby wkroczyła na mniej więcej tę samą drogę, co Caleb Conrad. Podbić rynek wydawniczy – najsłodsze marzenie Avery Malone, do spełnienia którego od jakiegoś już czasu desperacko dąży. A praca dla artysty takiego formatu może tylko dodać wiatru w żagle aspirującej mistrzyni pióra. Historia w zdecydowanej większości zamknięta w „ambiwalentnej chatce”. Bajkowe zewnętrze i na pierwszy rzut oka przytulne wnętrze. Ze smakiem urządzony drewniany domek, w którym panuje straszna duchota. Obskurna atmosfera w bynajmniej zaniedbanej „placówce badawczej” alarmująco sympatycznego człowieka. Pod jednym dachem z obcym człowiekiem. Avery najwyraźniej ma inne zdanie na ten temat, może się jej wydawać, że w wystarczającym stopniu (na tyle, by trochę z nim pomieszkać, ale nie na tyle, by zaspokoićj ciekawość) poznała ten egzotyczny okaz na współczesnej scenie artystycznej (nawet Samotnik z Providence mógłby uznać to za lekką przesadę – aż tak zazdrosne strzeżenie swojej prywatności), bo jego dusza, a przynajmniej jej integralna cząstka musi być zawarta w jego książkach. Avery jest naiwna? Normalnie jest bardzo ostrożna - niektórzy mogą sądzić, że aż za bardzo - w kontaktach z ludźmi. Skrajnie nieufna, zawsze pilnująca, by przypadkiem jakiś bliźni zanadto się do niej nie zbliżył, by nikt (może poza jej królikiem) nie rozgościł się w jej ciasnym światku, ale dla Caleba Conrada robi wyjątek. Fatalne otwarcie na drugiego człowieka? Cóż, na pewno mogła trafić dużo lepiej.

źródło: https://www.amazon.de/

O sile strachu i popularnym sposobie na wartościowanie sztuki. „W dzisiejszych czasach życie artysty jest ważniejsze od jego twórczości” - to gorzkie spostrzeżenie Braden Croft w scenariuszu „Prawdziwej fikcji” przypisał Calebowi Conradowi, którego kariera jest bardziej zaprzeczeniem niż potwierdzeniem tej tezy. Odniósł sukces na rynku literackim, choć dla świata jest postacią praktycznie anonimową. Znany z nazwiska (zakładając, że jest prawdziwe), ale nie z twarzy. Wyłączając jego najbliższych współpracowników, przyjaciół (jeśli ich ma) i rodzinę (jeśli ją ma). Jego życiorys też jest utrzymywany w ścisłej tajemnicy, a przynajmniej taka wersja (szersza), która miałaby szansę zaspokoić ciekawość opinii publicznej. Pierwszy stopień do piekła dla Avery Malone? Złe przeczucie twórcy zasiali we mnie już na starcie „Prawdziwej fikcji”, podczas rozmowy kwalifikacyjnej, najprawdopodobniej obleganego castingu na asystentkę nadzwyczaj skrytego powieściopisarza. Chwyt marketingowy, introwertyczna osobowość albo (nie)zwyczajne przekonania. Croft skorzystał ze sprawdzonej metody dokarmiania złych przeczuć potencjalnych widzów sympatyczną powierzchownością postaci, która z łatwością przebije się przez wysokie mury obronne, jakie Avery wzniosła wokół siebie. Ta budowa zaczęła się już w jej dzieciństwie – porzucona przez biologicznych rodziców, a niedługo potem z rozmysłem bądź tragicznym przypadkiem opuszczona przez ukochaną siostrę. Innymi słowy, w odróżnieniu od Avery „niewidzialny lokator” (widz) przeklętego domku na odludziu, nie da się zwieść życzliwej postawie gospodarza. A przynajmniej ja nie miałam najmniejszych wątpliwości, że to swego rodzaju zasłona dymna, niezawodna metoda na uśpienie czujności bohaterów nie tylko fikcyjnych opowieści upiornych. Z tą upiornością może trochę przesadziłam, ale niewątpliwie nie czułam się komfortowo w tych subiektywnie ciasnych wnętrzach. W rzeczywistości to dość przestronna „samotnia”, dołożyli jednak filmowcy wszelkich starań, by stworzyć złudzenie ugrzęźnięcia w maleńkim szambie. Szorstkie, przybrudzone, „hipnotycznie odpychające” zdjęcia Iana Listera, przemyślany - im dalej, tym bardziej rozgorączkowany, słusznie nerwowy - montaż samego Bradena Crofta i już mniej charakterna ścieżka dźwiękowa - nieprzeszkadzająca, ale mogłaby się bardziej wyróżnić; chyba wypadałoby bardziej wspomóc „kolegów” - Davida Arcusa i Michelle Osis. I jeszcze ta diablo efektywna gra światłem i cieniem. Weźmy chociażby nocne poszukiwania „boogeymana”. Najpierw łazienka, bo stamtąd płyną odgłosy, które najpewniej obudziły naszą Avery, a potem maksymalne zagęszczenie ciemności, zapuszczenie żurawia tam gdzie pewnie mało które dziecko odważyłoby się zaglądać „o tak nieludzkiej porze”. Nie wywołuj potwora spod łóżka. A może zwykłego podglądacza? Jakiegoś obleśnego mężczyznę - a czemu nie kobietę? No właśnie, czemu nie? - który niepostrzeżenie zakradł się do tej „chatki z piernika”. W końcu w kinie grozy mieliśmy już trochę dzikich lokatorów, sekretnych mieszkańców domowych pieleszy. Jednakże z jakiegoś powodu mocniej przywiązałam się do hipotezy z cichym wspólnikiem Caleba Conrada. A jeszcze mocniej (brzytwa Ockhama) do działalności samego twórcy tej koszmarnej gry. W każdym razie potencjalnie niebezpiecznej dla obiektu badań w najlepszym razie nieodpowiedzialnego, w najgorszym knującego coś złego, cenionego pisarza. I tak przechodzimy do chyba najbardziej niepokojącej ewentualności, coraz dobitniej sugerowanej przez zmyślnego autora tego filmowego doświadczania niejako z pogranicza dwóch światów – na przecięciu fikcji z (umowną) rzeczywistością. Kiedy ktoś miesza ci w głowie? Podsyca paranoję? Tak czy owak, Conrad wydawał mi się dobrym materiałem na „szalonego pseudonaukowca”, jednego z tych burzycieli zafiksowanych na jakiejś idei. W swoim przekonaniu działających w stanie wyższej konieczności. Poświęcających jednostki dla tak zwanego dobra ogółu, choć może przede wszystkim swojego – interes własny zawsze na propsie. Równie dobrze ten eksperyment mógł najzwyczajniej wymknąć się spod kontroli. Bo w niewprawnych rękach ludzki strach w każdej chwili może zamienić się w niszczycielki żywioł. Skierowany bardziej do wewnątrz niż na zewnątrz? Na to wygląda. Niestety, ale otwarcie się na drugiego człowieka dla tej ciężko doświadczonej młodej kobiety, której los bynajmniej nie był mi obojętny - może nie była to jakaś nadzwyczaj silna, nierozerwalna więź z filmową postacią, ale jakaś więź między nami kobietami na pewno była. No tak, ona pewnie zupełnie tego nie czuła;) - okaże się iście traumatycznym doświadczeniem. Brutalne wepchnięcie w nieopiekuńcze ramiona Obłędu? W „szalonym domu, stojącym samotnie [nie] pośród wzniesień” trudno wszak spodziewać się szczęśliwszego finału. A eskalacja przemocy? To już prędzej. UWAGA SPOILER Podczas tej skromnej, ale za to całkiem realistycznie się prezentującej makabry wypatrzyłam praktyczne wykorzystanie „sposobu Jigsawa” na zerwanie się z łańcucha KONIEC SPOILERA.

Nieobliczalny dreszczowiec Bradena Crofta. Minimalistyczny w formie, szalenie intensywny w moim odbiorze. Prawdziwie fikcyjny i niefikcyjnie prawdziwy. Strach, klaustrofobia, paranoja. Zimowy koszmar niekoniecznie na jawie. W piekielnym domu ulubionego pisarza, podejrzanie serdecznego hipotetycznego eksperymentatora, faktycznego lub udawanego domorosłego badacza „cukru autorów horrorów”. Skłaniające do ważkich refleksji o sztuce (a gdyby nagle wypłynęły jakieś haniebne fakty na temat Williama Szekspira albo Leonarda da Vinci? Czy w takim wypadku ich twórczość automatycznie zostałyby uznana za bezwartościową, chóralnie okrzyknięta chłamem?), o artystach i ich dorobku, niezdyscyplinowane, żeby nie powiedzieć wariackie widowisko duszące. Rewelacja! To znaczy w sam raz dla mnie, bo coś mi mówi, że „Prawdziwa fikcja” Bradena Crofta mnóstwa serc nie podbije. Taki brzydal? Bez szans.

czwartek, 8 czerwca 2023

Jack Jordan „Śmierć, która cię ocali”

 
Doktor Anna Jones jest wziętą lekarką, pracującą na oddziale kardiochirurgii w publicznym szpitalu na angielskim przedmieściu, a jej ośmioletni syn Zack, kartą przetargową śmiertelnie niebezpiecznych osobników. Niebawem kobieta ma zoperować cieszącego się dużym poparciem społecznym lewicowego polityka Ahmeda Shabira, a nieznajomi porywacze jej jedynego dziecka chcą, by doprowadziła do zgonu pacjenta. W przeciwnym razie już nigdy nie zobaczy syna. Życie Zacka za niepodejrzaną śmierć Ahmeda. To ma wyglądać na nieprzewidziane komplikacje podczas w gruncie rzeczy rutynowego zabiegu – jeśli spisek w ten czy inny sposób wyjdzie na jaw, Zack zginie. Obserwowana przez bezwzględnych szantażystów, bestialsko okradziona kochająca matka ma niewiele czasu na dokonanie najtrudniejszego wyboru w swoim życiu. Wyparcie się swoich przekonań, złamanie przysięgi lekarskiej, zabójstwo z premedytacją albo definitywne rozstanie z najdroższą jej istotą. Zegar tyka.

Okładka książki. „Śmierć, która cię ocali”, Muza 2023

Thriller medyczny, psychologiczny i sensacyjny „Śmierć, która cię ocali” (oryg. „Do No Harm”) to jedna z najgłośniejszych powieści brytyjskiego pisarza Jacka Jordana, który na rynku wydawniczym z powodzeniem egzystuje od roku 2015, od pierwszego wydania jego „Anything for Her”, powieściowego thrillera zainspirowanego silną więzią, jaką ma ze swoją matką, która wychowała go praktycznie w pojedynkę. Zamiłowanie do opowiadania historii miał od kiedy sięga pamięcią, ale do siedemnastego roku życia absolutnie nie widział się w roli pisarza. Myślał, że to zajęcie dla ludzi z wykształceniem wyższym, o którym on w tamtym okresie mógł jedynie pomarzyć. W każdym razie dorastał w przekonaniu, że college jest całkowicie poza jego zasięgiem. Objawienie nastąpiło podczas zmagań z agorafobią, kiedy na całego oddał się swojej największej pasji. Opowiedział dłuższą historię. Na papierze. Dokonał czegoś, co wydawało mu się niemożliwe. Został pisarzem, najwygodniejszą niszę odnajdując w dylematach moralnych – póki co właśnie takie opowieści najchętniej konstruuje. A pierwszy wydany w Polsce utwór Jacka Jordana – w 2023 roku przez wydawnictwo Muza; edycja w tłumaczeniu Radosława Madejskiego i w miękkiej oprawie zaprojektowanej przez Tomasza Majewskiego – dylemat doktor Anny Jones pierwotnie ujawniony w 2022 roku, idealnie wpisuje się w tę jego małą tradycją, którą on nazywa treningiem dla duszy czytelnika.

„Wszyscy mamy klapki na oczach i wydaje się nam, że wiemy jacy naprawdę jesteśmy. Ale dopiero cierpienie ujawnia, do czego jesteśmy zdolni.”

Przetestuj swój kompas moralny z Jackiem Jordanem, natchnionym jednym ze swoich kontaktów ze służbą zdrowia. Przypuszczalnie jednym z bardziej stresujących – zabieg medycznych przeprowadzony w znieczuleniu ogólnym. Po wyjściu z narkozy myśli Jordana natychmiast podryfowały do przysięgi Hipokratesa. Co mogłoby skłonić lekarzy do złamania tego uroczystego przyrzeczenia? Domyślam się, że w polu jego zainteresowania nie znalazły się tak zwane czarne owce środowiska lekarskiego, tylko wzorowi przedstawiciele tego wymagającego zawodu. Świadczą o tym przemyślenia jednej z trzech narratorek „Śmierci, która cię ocali”, zdesperowanej kardiochirurg z angielskiego przedmieścia. Doktor Anna Jones wcześniej mieszkała i pracowała w Londynie, a przeprowadzka do Redwood była decyzją jej i jej męża Adama, z którym obecnie jest w trakcie rozwodu. Ich ośmioletni syn Zack mieszka z matką w imponującym domu stanowiącym główny przedmiot sporu w toczącym się procesie rozwodowym jego rodziców. Adam utrzymuje kontakt z synem, ale nie można powiedzieć, że bardzo aktywnie uczestniczy w jego życiu – podobnie jak Anna zdaje się być człowiekiem szaleńczo zabieganym. Pracoholikiem, któremu coraz trudniej utrzymać się na powierzchni, związać koniec z końcem. Po wyprowadzce Adama, z pomocą Annie pośpieszyła przemiła sąsiadka Paula Williams, starsza kobieta, która czerpała niematerialne korzyści z opieki nad Zackiem. Układ korzystny dla wszystkich. Co nie znaczy, że Anna nie czuła się winna za wyrażaną tęsknotę jej dziecka. Zack uwielbiał swoją opiekunkę, ale dawał jasno do zrozumienia, że brakuje mu towarzystwa matki. Wyrzucał Annie, że dla niej pacjenci są ważniejsi od niego. Nieprawda? Udowodnij. Innymi słowy, okrutny los powie „sprawdzam”. A raczej okrutni ludzie, którzy z jakiegoś sobie tylko znanego powodu pragną śmierci parlamentarzysty Ahmeda Shabira. Okazję zwietrzyli w operacji, jaką już wkrótce ma przeprowadzić doktor Anna Jones. Ambitny członek Partii Pracy – jeden z najpoważniejszych kandydatów na następnego lidera tej partii, możliwe, że też przyszły premier Wielkiej Brytanii – musi umrzeć, żeby ośmioletni Zack Jones mógł żyć. A przynajmniej tak to przedstawia zorganizowana grupa przestępcza, która pewnego wieczora zimno wita Annę w jej własnym domu. W zasadzie właścicielka nieruchomości jest niegrzecznie ignorowana przez uwijających się jak w ukropie intruzów ze wschodnioeuropejskim akcentem. Jak gdyby nigdy nic instalujących kamery w prywatnej nieruchomości. Iście surrealistyczny powrót do domu. A punkt kulminacyjny tego jakby sennego koszmaru nastąpi w salonie, gdzie na Annę – popijając herbatkę – spokojnie czeka przywódca bandy, aby niełaskawie rozjaśnić jej sytuację. Wprowadzić ją do zabójczej gry. Muszę przyznać, całkiem chwytliwe wprowadzenie Jack Jordan sobie wymyślił. Wie, jak przykuć uwagę czytelnika, że tak to ujmę, uzależnionego od adrenaliny. Łaknącego jakiejś konkretnej dramatycznej opowieści, zaciekłej walki na śmierć i życie w betonowej dżungli. Najwyraźniej cudzą śmierć i cudze życie. Doktor Anna Jones jest postacią, z którą niełatwo sympatyzować. Mam wręcz podejrzenie graniczące z pewnością, że ta kobieta, summa summarum, przyciągnie więcej niechętnych niż współczujących spojrzeń. Mnie natomiast rzeczona osobowość nielicho fascynowała. W sumie to ona najskuteczniej zabiegała o moją uwagę w dalszych partiach omawianej powieści.

Okładka książki. „Do No Harm”, Simon & Schuster UK 2022

Doktor Anna Jones, detektyw inspektor Rachel Conaty i Margot Barnes, którą poznajemy jako instrumentariuszkę, pracującą w publicznym szpitalu w Redwood. To nasze umowne sprawozdawczynie wydarzeń, niecieszące się porównywalną uwagą swojego stwórcy. Jack Jordan w „Śmierci, która cię ocali” najmniej uwagi poświęca upartej policjantce, która nie potrafi sobie wybaczyć, że przed piętnastoma laty spuściła z oczu swojego jedynego syna. To była głośna sprawa – tym gorzej dla detektyw Conaty. Zawsze zdumiewała ją niekonsekwencja, żeby nie rzec niestabilność opinii publicznej. Najpierw słowa wsparcia, potem rzucanie kamieniami. Nawet w zrozpaczoną matkę, której najprawdopodobniej porwano dziecko. Zack Jones przypomina jej biednego Jamiego, syna, którego prawie na pewno nigdy nie odzyska. Na nieszczęście doktor Jones? Zdesperowana matka nieszczęsnego ośmiolatka bez trudu mogłaby ominąć zabezpieczenia wprowadzone przez bezdusznych przestępców. Mogłaby zawiadomić organy ścigania. I może w końcu tak zrobi, ale na początku tej niesamowicie ciężkiej drogi w swoich planach musi uwzględnić czas. Patrzeć realistycznie. Zaplanować zabójstwo Ahmeda Shabira, mimo targających nią wątpliwości. Czy jest w ogóle zdolna do morderstwa? Jeśli tak, to cała reszta nie powinna już nastręczyć jej większych problemów. W każdym razie ukrycie zbrodni takiego kalibru dla doktor Jones może się okazać tą łatwiejszą częścią. Osobowość dominująca, w razie potrzeby bez najmniejszych skrupułów manipulująca otoczeniem, nieokazująca emocji, przebiegła, przewidująca królowa lodu. Mistrzyni samokontroli i protekcjonalności. Z jedną słabością: paskudnym natręctwem, z którym niemal bezskutecznie walczy od dzieciństwa. Tonąca w długach Margot Barnes już od jakiegoś czasu stara się nawiązać nić porozumienia z doktor Jones, przebić przez tę jej twardą skorupę, wciągnąć w jakąś miłą pogawędkę, uśpić czujność albo po prostu oczyścić atmosferę między nimi. Zaprzyjaźnić się z kobietą, która nie zwykła zniżać się do poziomu takich jak Margot? Instrumentariuszka nie ma wątpliwości, że Anna patrzy na nią z wyższością. Arogancka bogata dama z przedmieścia, która traktuje Margot jak wyjątkowo natrętną muchę. Pewnie najchętniej wymieniłaby ją na lepszy model - zdolniejszą pielęgniarkę asystującą jej przy zabiegach - a przynajmniej tak może myśleć panna Barnes. Gdyby to zależało od Anny Margot pewnie już żegnałaby się z pracą, a tym samym znalazła w piekielnym punkcie wyjścia? Właściwie Margot już od jakiegoś czasu stoi nad przepaścią – wystarczy krok, żeby proroctwo jej wyrodnej mamusi się spełniło. Trudno nie współczuć dziewczynie zaciekle walczącej z czymś w rodzaju klątwy rodzinnej, dokładającej wszelkich starań, by ułożyć sobie życie pomimo ogromnych kłód, jakie złośliwa Opatrzność nieubłaganie rzuca jej pod nogi. Wiatr w oczy od narodzin, ale niekoniecznie aż po grób. Margot ani myśli wywieszać białej flagi – za wszelką cenę będzie ciągnąć tę straszliwie nierówną walkę, jeśli już nie dla siebie, to dla istoty, którą nosi pod sercem. Podejrzenia, domniemania, odczucia, wyrobione i energicznie budujące się opinie, wyobrażenia o innych, które momentami czytelnikowi mogą wydać się kompletnie nietrafione. I na odwrót: autoanaliza narratorek w niektórych punktach może być uznana za mniej miarodajną od werdyktu obserwatorek z zewnątrz. Chcę przez to powiedzieć, że konstrukcja „Śmierci, która cię ocali” przysłużyła się pisarzowi, który jak mniemam, chciał nam jeśli nie uświadomić, to przypomnieć, że możemy postrzegać się zupełnie inaczej, niż postrzegają nas inni. Wydawać by się mogło, że siebie znamy najlepiej, ale autor tego jak dla mnie zbyt szczodrze podlanego sensacyjnym sosem thrillera, subtelnie, nienachalnie podaje w wątpliwość tę na swój sposób pocieszającą hipotezę. Powiedziałabym, obala jeden z wygodnych mitów. „Śmierć, która cię ocali” może więc skłaniać do refleksji, nawet jeśli tempo akcji niezbyt sprzyja takim „fanaberiom”. Co prawda nie nazwałabym tego zawrotną prędkością, pędzeniem na złamanie karku, czy czymś w tym rodzaju, niemniej im głębiej w ten świat przedstawiony, tym silniej dystansowałam się od większości postaci. Płaszczyzna psychologiczna odstawiona na boczny tor, niekompletnie przykryta przez dynamikę zdarzeń.

Wolałabym, żeby Jack Jordan w swojej „Śmierci, która cię ocali” więcej uwagi poświęcił sferze wewnętrznej pierwszoplanowych postaci, ale mimo tych odnotowanych przeze mnie zaniedbań, jestem skłonna polecić niniejszą, w sumie całkiem frapującą, lekturę miłośnikom gatunku. Właściwie to jestem zdecydowana, ale na wszelki wypadek zawężę polecajkę do osób preferujących trochę szybsze thrillery. I oczywiście powieści sensacyjne. Nie należy jednak przez to rozumieć, że uważam, iż zwolennicy wolniejszych klimatów nie mają czego szukać pod tym powieściowym adresem. Ja coś tam znalazłam, więc..

Za książkę bardzo dziękuję wydawnictwu

wtorek, 6 czerwca 2023

„The Pit” (1981)

 
Najlepszym przyjacielem dwunastoletniego Jamiego Benjamina jest jego maskotka, miś Teddy, a największym sekretem zapadlisko w lesie. Odrzucony przez rówieśników, przysparzający poważnych zmartwień rodzicom chłopiec, desperacko szuka odpowiedniego pożywienia dla włochatych stworzeń tkwiących w odkrytej przez niego dziurze. Przed zaplanowanym wyjazdem rodzice Jamiego zatrudniają młodą opiekunkę i zarazem gospodynię domową Sandy O'Reilly, która szybko zyskuje zaufanie swojego małego podopiecznego. Ale kobieta nie wierzy w jego opowieści o niejakich Tra-la-logach mieszkających w lesie. I czuje się coraz mniej komfortowo pod jednym dachem z ewidentnie zauroczonym nią chłopcem, właśnie wchodzącym w okres dojrzewania. A jeszcze nie poznała jego najnowszego sekretu...

Plakat filmu. „The Pit” 1981, Amulet Pictures

Kanadyjski horror podejrzany o inspirowanie George'a Lucasa przy projekcie jego Ewoków, cudnej rasy z uniwersum „Gwiezdnych wojen”. Też kość niezgody między scenarzystą Ianem A. Stuartem a debiutującym reżyserem, nieżyjącym już Lwem Lehmanem (właściwie twórcą tylko tego jednego dzieła). Stuartowi nie spodobały się zmiany podobno wprowadzone przez samego Lehmana. Oryginalny scenariusz „The Pit” (znany też jako „Teddy”) był utrzymany w poważniejszej tonacji, a problematyczny młody człowiek nadmiernie przywiązany do swojej maskotki miał najwyżej dziewięć lat. Premierę filmu poprzedziła publikacja minipowieści Johna Gaulta pt. „Teddy” - dystrybucja „The Pit” ruszyła w październiku 1981 roku, w Stanach Zjednoczonych, a pierwsze (i jak na razie jedyne) wydanie książkowej adaptacji scenariusza Iana A. Stuarta wypuszczono w sierpniu 1980 roku. Produkcja kanadyjska, ale plan zdjęciowy zorganizowano w stanie Wisconsin, w miastach Beaver Dam i Waupun (zapadlisko Tra-la-logów, nazywanych też Trogami) w Dodge County. To filmowe przedsięwzięcie, które z wiekiem obrosło małym kultem, pochłonęło mniej więcej milion dolarów kanadyjskich.

O chłopcu, który rozmawiał z pluszowym misiem. Film, który zachwycił pewną bliską mi sześciolatkę. A mówią, że młodzi nie doceniają XX-wiecznego kina... Czyli horror familijny? Według mnie tak, ale ja wychowałam się w innych czasach. Jestem typową leśną babcią, nienadążającą za dzisiejszymi trendami. Tym bardziej za obostrzeniami dla najmłodszych. Media społecznościowe tak – jak wynika z moich własnych obserwacji osób poniżej dziesiątego roku życia, ze wskazaniem „na doskonałego wychowawcę” o inicjałach TT – kino grozy nie. Oczywiście generalizuję, ale dla własnego bezpieczeństwa ujmę to tak: horror familijny dozwolony od lat osiemnastu. Dość już sobie „piwna nawarzyłam” dopuszczając do tego bezeceństwa jedną niewinną duszyczkę, która swoją drogą jest prawdziwą skarbnicą, czy jak kto woli dystrybutorką, upiorniejszych opowieści wygrzebanych w Sieci i zasłyszanych w przedszkolu. Zresztą nie ona jedyna. Nie żebym się usprawiedliwiała. Moja wina, moja bardzo wielka wina. Skrajna nieodpowiedzialność. Nie dość, że horror, to jeszcze o bardzo niegrzecznym dziecku. „The Pit” Lwa Lehmana podąża za dwunastoletnim Jamiem Benjaminem (schyłek przygody aktorskiej Sama 'Sammy'ego' Snydersa, zdecydowanie bardziej przekonującego w mowie ciała niż komunikacji werbalnej), utrapieniem nauczycieli i sąsiadów. Problemów Jamiego nikt nie zauważa. Może z wyjątkiem rodziców, którym jednak powoli kończy się cierpliwość. Kończą się pomysły na wydobycie ich jedynego dziecka z twardej skorupy, którą ich zdaniem sam sobie wyhodował. Ale to nie tak – to nie Jamie odizolował się od rówieśników, tylko rówieśnicy od Jamiego. Uznany za dziwnego, może nawet obłąkanego. Nic z niego nie będzie - chyba że kryminalista. Starsza pani z sąsiedztwa, która ostatnio naskarżyła na niego ojcu, pewnym głosem wygłasza tego rodzaju przepowiednie odnośnie Jamiego. Ciotka „małej diablicy” z jego klasy, złośliwej dziewczynki imieniem Abergail, najwyraźniej ma podobne zdanie o chłopaczysku Benjaminów. Nie życzy sobie, żeby Abergail się z nim zadawała, bo niechybnie sprowadziłby ją na złą drogę. Albo zrobiłby jej krzywdę, bo wszyscy wiedzą, że Jamie jest do tego zdolny. Wszyscy? Studentka psychologii Sandy O'Reilly (niezgorszy występ Jeannie Elias) nie ma powodów, by formułować tak daleko idące oskarżenia pod adresem zaledwie dwunastoletniej istoty ludzkiej. Uznaje, że ona i Jamie mogą pomóc sobie nawzajem. Korzystając ze zdobytej wiedzy, Sandy spróbuje wyprowadzić go na prostą – socjalizacja tak zwanego trudnego dziecka – tym samym zwiększając swoje szanse w staraniach o wymorzony dyplom psychologa. Państwo Benjamin pod opieką Sandy zostawiają też swoje gospodarstwo domowe – niania i gosposia w czasie kilkudniowej (kilkutygodniowej?) nieobecności rodziców Jamiego. Jeśli wszystko pójdzie zgodnie z planem Benjaminów, chłopak niedługo już będzie straszył tutejszych mieszkańców. Szykuje się najhuczniej świętowana przeprowadzka w historii tej sennej mieściny. Senna to dopiero będzie, kiedy nieskalana grzechem małomiasteczkowa wspólnota nie będzie już musiała znosić tego lilipuciego oprycha. Spędzającego czas ze swoimi ropuchami i pluszowym doradcą życiowym. Mąciciel Teddy. To żyje! Albo nie. Teddy, Ted... Pewnie kojarzycie tego drugiego: wulgarnego misiaczka Setha MacFarlane'a. Hmm, interesujący zbieg okoliczności.

Plakat filmu. „The Pit” 1981, Amulet Pictures

Najlepszy przyjaciel głównego przewodnika po świecie przedstawionym w „The Pit” Lwa Lehmana przy pobieżnym kontakcie może być uznany za jednostkę z marginesu pluszowego. Miś niechluj, żeby nie powiedzieć menel. A mama mówiła, żeby nie oceniać maskotek po wyglądzie. Bo posłuchajcie tylko jak nasz Teddy się wysławia! Nie rzuca mięsem na prawo i lewo, jak sławniejszy członek jego gatunku z powstałych dziesiątki lat później filmów komediowych „Ted” i „Ted 2” Setha MacFarlane'a. Ale pół biedy, gdyby przeklinał – Teddy ma nieporównywalnie większy feler. Zabawka, która wodzi dziecko na pokuszenie. Szatańska zabawka. Tak się jednak składa, że nikt inny nigdy nie słyszał Teddy'ego. Nikt, poza dwunastoletnim Jamiem Benjaminem. A zatem wyimaginowany żywy miś? Skoro to horror – czyli świat, w którym nie ma rzeczy niemożliwych – sami tego „supła” raczej nie rozwiążemy. Nie bez pomocy filmowców odpowiedzialnych za to urocze dziełko. A ściślej autora drugiej wersji „The Pit”, tej przeniesionej na ekran. To bowiem jeden z tych punktów, w których podobno rozbiegły się wizje Iana A. Stuarta i Lwa Lehmana. UWAGA SPOILER Jakiś margines wątpliwości moim zdaniem Lehman mimo wszystko pozostawił. Nie zamknął na cztery spusty bramki z chorobą psychiczną małoletniego, niemniej z jednej akcji (poruszająca się głowa Teddy'ego nie na oczach Jamiego) wnioskuję, że reżyser chciał by odbiorcy odczytali to jako opowieść o chłopcu z żywym pluszakiem. W takim razie mógł przedstawić to klarowniej? Mógł, ale ja tam cieszę się, że tego nie zrobił. A to jeszcze nic, bo później pojawi się duch... albo straszliwy wyrzut sumienia. Jak komu pasuje KONIEC SPOILERA. Klimatem „The Pit” Lwa Lehmana wydał mi się zbliżony do „Odmieńca” Roberta Mulligana, wspaniałej ekranizacji fenomenalnej powieści Thomasa Tryona w Polsce wydanej pod tytułem „Ten drugi” (Vesper, 2021). W każdym razie niestrudzenie przywoływał wspomnienia tamtej niemal zapomnianej grozowej perełki z lat 70. XX wieku. A co ze stworkami? No są. I to jakie ładne. Ale lepiej nie przytulać, bo raczej nie żywią się czekoladą. Sandy O'Reilly nie sądziła, że Jamie potraktuje tę sugestię poważnie, bo przecież zdążyła dać mu jasno do zrozumienia, że nie wierzy w istnienie jego Tra-la-logów alias Trogów. Założyła, że to tylko jego wybujała wyobraźnia, a tymczasem wszystko wskazuje na to, że w niezbyt gęstym lesie dwunastolatek faktycznie „hoduje egzotyczne zwierzątka”. Do szczętu zepsuty chłopak? Gdyby tak było, to raczej nie zawracałby sobie głowy jakimiś żyjątkami uwięzionymi w zapadlisku (puk, puk, tu „Impostor” Lee Cronina). Na pewno nie jest mu kompletnie obojętny los wszystkich żywych istot, poza nim samym. O czym zaświadczy też scenka z krową. Ups, spoiler? Jeśli ktoś dotychczas nie domyślił się, czym żywią się nieznane ludzkości małe „sierściuchy” tkwiące w niespecjalnie głębokiej jamie w ziemi, to z całego serca przepraszam za tę przeogromną wskazówkę. I za dalsze wnioski, jakie zapewne z tej bezczelnie ujawnionej, rozczulającej (no co? Mnie wzruszyła ta historia) przeprawy z mućką, wyciągnęliście. Zatem wiecie już, jak rozwinie się ten scenariusz. Dzieje nieletniego antybohatera i zarazem bohatera tragicznego. A przynajmniej w moim oczach Jamie Benjamin zaprezentował się jako taka frapująca hybryda. Ekstremalnie burzliwe wejście w okres dojrzewania. Tragiczny splot wydarzeń, doprawiony zwykłą, ludzką złośliwością. Zawsze musi być jakiś chłopiec lub dziewczynka do bicia. W tym kingowskim miasteczku - zgnilizna pod idylliczną pokrywką – padło na Jamiego, bo nie potrafi nawiązywać przyjaźni z przedstawicielami własnego gatunku i ma spaczone poczucie humoru, tj. najwyraźniej bawią go przykrości innych. Tym gorzej dla niego, że waży się płatać brzydkie figle dorosłym. Jak się okazuje nie tylko tym, za którymi nie przepada, którzy w ten czy inny sposób mu się narazili. Z drugiej strony Jamie wcale nie chce utrudniać swojej aktualnej opiekunce. To nie jego wina, to wina szalejących hormonów. Mały podglądacz, który nie chce, ale musi. Nie doceniłam „The Pit” Lwa Lehmana. Nastawiłam się na naiwną opowiastkę o potworkach bezmyślnie dokarmianych przez powierzchownie wykreślonego dzieciaka, a dostałam zdecydowanie treściwszą, niegłupią historię z niebanalną postacią prowadzącą i zaskakującym zakończeniem. Śmiem twierdzić, że to perfekcyjna kropka nad i. Ale żeby nie było tak różowo, emocje znacznie opadły w „akcie” bezpośrednio poprzedzającym to ostatnie uderzenie (epilog). Raptowna i nazbyt drastyczna zmiana tempa, nie wspominając już o tym, że reżyserowi jakby zapomniało się o Jamiem. Tak czy owak, wolałabym i przez tę partię – konsekwentnie – przewędrować także u boku tego potwornie zbłąkanego nastolatka. Zupełnie, jakby czas nagle zaczął okropnie gonić zespół skompletowany na potrzeby „The Pit”. Może rzeczywiście tak było. Tego nie wiem, ale żałuję, że ta nieszczęsna cząstka mojego niemałego filmowego odkrycia, nie została należycie rozbudowana. Że tak przegalopowała, co prawda oglądając się na wcześniejsze wydarzenia (nie od czapy, a przynajmniej ja fabularną aberracją bym tego nie okrzyknęła), ale to za mało, gdy „nogi” tak szaleńczo niosą.

Niedocenione reżyserskie osiągnięcie Lwa Lehmana. Jednorazowe zdarzenie w życiu tego niezbyt zaangażowanego filmowca. Zmarnowany talent? Mogło być gorze. Mógł nie nakręcić „The Pit”, wspomnianego moim zdaniem niedocenionego, klimatycznego, pasjonującego horroru o potworkach z zapadliska w leśnym ustroniu. I ich małoletnim żywicielu. O samotności w niewielkim mieście, o wybitnie trudnym okresie dojrzewania, o fatalnych wyborach, odtrąceniu i kuszeniu podobno przez pluszaka. Film obejrzany z wypiekami na twarzy.