Stronki na blogu

środa, 12 lipca 2023

„You're Killing Me” (2023)

 
Nastoletnia Eden Murphy stara się uzyskać list referencyjny na wymarzoną uczelnię od kongresmena Schrodera. Przedłużająca się nieuchwytność mężczyzny zmusza zdesperowaną dziewczynę do spróbowania szczęścia u jego syna, znajomego z klasy Barretta. A gdy chłopak odmawia jej pomocy w walce o miejsce na elitarnym uniwersytecie, Eden uznaje, że odpowiednim miejscem na ubłaganie młodego Schrodera będzie jego domowa impreza tematyczna, na którą udaje się ze swoją najlepszą przyjaciółką Zarą. Wieczór układa się po myśli Eden, do czasu przejęcia telefonu kumpla Barretta. Dziewczyna znajduje na nim filmik z zaginioną Melissą Brown, którego nie udaje jej się obejrzeć w całości, ale to, co zdążyła zobaczyć w połączeniu z napastliwym zachowaniem gospodarza imprezy i jego przybocznych, Goocha i Kendry, każe jej sądzić, że ta trójka doskonale wie, co stało się z poszukiwaną przez policję nastolatką. A ona przypadkiem zdobyła najpewniej obciążający ich materiał, którego wyniesienie z posiadłości Schroderów na pewno łatwe nie będzie.

Plakat filmu. „You're Killing Me” 2023, Iris Indie International

Amerykański thriller popcornowy w reżyserii debiutantki Beth Hanny i twórcy „Stay Out of the F**king Attic” (2020) oraz „Mrocznego lokatora” (2022), Jerrena Laudera. Scenariusz „You're Killing Me” to wspólne dzieło Walkera Hare'a i Brada Martocello, wcześniej noszące tytuł „Full Ride”. Obraz zadedykowano Anne Heche (m.in. „Koszmar minionego lata” Jima Gillespiego, „Psychol” Gusa Van Santa, „Medium” Stephena Kaya, „Nie ma się czego bać” Anthony'ego Leonardi III), odtwórczyni jednej z ról, która w sierpniu 2022 roku - „You're Killing Me” był wówczas w fazie postprodukcji - miała śmiertelny w skutkach wypadek samochodowy. Film nagrywano w stanie Georgia pod producenckim szyldem Iris Indie International, a głównym dystrybutorem „You're Killing Me” została amerykańsko-kanadyjska firma Quiver Distribution. Zapowiadany przez producentów wykonawczych Berry'ego Meyerowitza i Jeffa Sackmana jako „mrożąca krew w żyłach krytyka polityki związanej z rekrutacją na studia”, obraz, został uwolniony w kwietniu 2023 w usłudze VOD.

Charyzmatyczny występ McKaley Miller, którą fani kina grozy mogli widzieć choćby w „Ma” Tate'a Taylora, obok nieodżałowanej Anne Heche, najjaśniej błyszczącej gwiazdy „You're Killing Me” Beth Hanny i Jerrena Laudera. Jaśniej od bardziej doświadczonego, a co za tym idzie bardziej rozpoznawalnego Dermota Mulroneya (m.in. „Psychopata” Jona Amiela, „Zodiak” Davida Finchera, „Stoker” Parka Chan-wooka”, „Naznaczony: rozdział 3” Leigh Whannella, „Lavender” Eda Gassa-Donnelly'ego, „Umma” Iris K. Shim, „Krzyk VI” Matta Bettinelliego-Olpina i Tylera Gilletta), który miał już okazję współpracować z Jerrenem Lauderem, przy okazji „Mrocznego lokatora” (2022). Z kolei z Anne Heche Mulroney poprzednio spotkał się na planie telewizyjnego dramatu kryminalnego z 2011 roku, „Milczącego świadka” Petera Markle'a. McKaley Miller w „You're Killing Me” wciela się w postać licealistki Eden Murphy, która na tyle dobrze zna realia, by w gonieniu za swoim marzeniem nie zdawać się wyłącznie na uczciwą, ciężką pracę. Wzorowa uczennica szkoły średniej wie, że w procesie rekrutacyjnym nie mniej ważne od wyników w nauce są listy polecające. Może nawet ważniejsze. W tym świecie najwybitniejsi uczniowie nie mają szans z uprzywilejowanymi trójkowiczami – mniej więcej taki podtekst zawarto w scenariuszu „You're Killing Me”. Thrillera, którego lepiej nie traktować zbyt poważnie. I nie mam tutaj na myśli krytyki amerykańskiego (w zasadzie mam podejrzenie graniczące z pewnością, że nepotyzm i kolesiostwo rządzą wszędzie) systemu rekrutacji na studia. Chodzi o prowadzenie poszczególnych postaci. Iście slasherowe? Szczerze mówiąc, nie mogę sobie przypomnieć ani jednego reprezentanta rzeczonej gałęzi horroru, który aż tak naginałby rzeczywistość do swoich potrzeb. Właściwie tak zwane nielogiczne zachowania bohaterek i bohaterów kina slash akurat moją cierpliwość niezmiernie rzadko wystawiają na próbę, bo w prawdziwym świecie nie takie „nielogiczne działania” już widziałam. Też sama podejmowałam – nocne szwendanie się po „dzikich zakątkach” (zwykle bez telefonu), podążanie za zagadkowymi odgłosami i tak dalej. Myślę jednak - może się oszukuję - że nawet ja, podręcznikowa slasherowa ofiara;), na miejscu głównej bohaterki „You're Killing Me” nie chwaliłabym się swoją nowo zdobytą wiedzą. A przynajmniej nie tak szybko. Mogła udawać, że nie dobrała się do telefonu Goocha (przekonująca kreacja Wila Deusnera), nie tyle przyjaciela, ile służącego Barretta Schrodera (przeciętne wykonanie Brice'a Anthony'ego Hellera), jedynego syna prawdopodobnie najbardziej wpływowego człowieka w mieście, kongresmena, który posiada klucz do złotych uniwersyteckich bram. Z takiego założenia wychodzi Eden Murphy, ambitna dziewczyna wywodząca się z klasy robotniczej. Razem ze swoją przyjaciółką Zarą (Keyara Milliner, która całkiem nieźle wywiązała się z zadania, polegającego na... irytowaniu widza?) szkołę wyższą wybrała już w dzieciństwie, ale jak na razie tylko jedna z nich została przyjęta na tę upragnioną uczelnię. Zara wprawdzie uważa, że to szalony pomysł, ale koniec końców daje się zaciągnąć na domową imprezę tematyczną – pod tytułem „Heaven and Hell” - chłopaka ze szkolnej ławy, Barretta Schrodera. Na pierwszy rzut oka niemożebnie rozpieszczonego synalka ważnego polityka, pławiącego się w luksusie, niemającego żadnych zmartwień, aroganckiego „młodego boga”, który „łaskawie” wziął pod swoje nieopiekuńcze skrzydła dorównującą mu bezwzględnością, szkolną sportsmenkę Zarę (ładnie popisująca się, stosownie dokazująca Morgana Van Peebles) i poniżanego przez własnego ojca Goocha. Anioły i demony w posiadłości uprzywilejowanej amerykańskiej rodziny.

źródło: https://www.moviemeter.com/

Rozrywkowy thriller z drugim dnem. Trzeźwa ocena współczesnego świata wdrukowana w prostą opowieść o dziewczynie walczącej ze złem. Walczącej o sprawiedliwość. Normalnie nie dawałabym Eden Murphy absolutnie żadnych szans, ale skoro to film... W „You're Killing Me” Beth Hanny i Jerrena Laudera mamy uczennicę ostatniej klasy liceum, która stanowi realne zagrożenie dla wysoko postawionej rodziny. Najpierw jednak musi wydostać się z terenu wroga, swojego równolatka Barretta Schrodera, którego ustosunkowany ojciec raczej nie opuści go w potrzebie. I znowu: normalnie pewnie by nie opuścił, ale skoro to film, to musiałam liczyć się z obecnością prawego polityka, co w moich uszach brzmi jak oksymoron, ale pewnie przesadzam. Oburzająco uprzedzona do wybrańców narodów. A zatem pozostaje trzymać kciuki za wcześniejszy powrót do domu kongresmena Schrodera (Dermot Mulroney robił, co mógł, ale z takim orężem, z tak mało wyrazistą rolą, niepodobna wyjść z cienia tak intrygującej postaci jak pani S. – bezbłędna Anne Heche). Politycy dobrzy są i sprawiedliwi są, więc Shroder senior twardo stanie po stronie nieproszonego gościa z silnym kręgosłupem moralnym. Czego nie można już powiedzieć o najlepszej przyjaciółce Eden (symboliczne stroje imprezowe), której przyznam wróżyłam lepszą przyszłość. Jeśli chcesz mieć wygodne życie bądź oportunistą, to najpewniejszy sposób na wyprzedzenie innych w wyścigu szczurów. Bądź Zarą, nie Eden. Chyba że chcesz mieć wiecznie pod górkę. Walka o sprawiedliwość, to walka z wiatrakami. Droga słuszna, niepopłatna, ale słuszna. A przynajmniej mnie bardziej imponują takie postawy, jakie przedstawia centralna postać „You're Killing Me”. Niezłomny charakter, osoba, której śmierć najwyraźniej jest mniej straszna od zamknięcia oczu na udział jej znajomych w sprawie zaginięcia innej licealistki. Eden nie zna szczegółów, ale podejrzewa, że trzyma je w ręku – cała prawda o losie Melissy Brown w rozładowanym telefonie Goocha. Ciekawy sposób na zawiązanie intrygi, czy raczej zagęszczenie atmosfery w rezydencji Schroderów. Genialny w swojej prostocie... Nie, „genialny” to za mocne słowo, ale mnie zdecydowanie na tę niewyszukaną wędkę złapać się udało. Wcześniej wymądrzałam się, że niby Eden powinna odegrać scenkę rodzajową pt. „nic nie widziałam, nic nie słyszałam”. To się zgadza, mogła, ale żeby mieć jakieś szanse powodzenia, musiałaby odłożyć telefon Goocha tam, skąd go wzięła. Tym samym wypuszczając z rąk domniemany dowód zbrodni, a jak już sobie wyjaśniliśmy Eden nie jest z tych, co to przedkładają własne bezpieczeństwo nad interes publiczny (bo chyba w interesie publicznym leży schwytanie w najlepszym razie porywaczy, a w najgorszym zabójców człowieka?). Woli więc utknąć w oblężonej sypialni (oczywiście jednej z wielu w tej okazałej nieruchomości) z przylegającą doń łazienką i modlić się o to, by Barrettowi i ferajnie nie chciało się siłować z drzwiami? E tam, uwięziona nastolatka na pewno coś wymyśli. Tym bardziej, że niepatyczkujący się z zabytkowymi meblami panicz Schroder, nie jest już tak chętny do niszczenia drzwi. A tymczasowa – przymusowa – współlokatorka Eden nie garnie się do działania na rzecz ich obu. Zara gra do swojej bramki, naiwnie wszak uważa, że wystarczy spełnić żądanie „toczących pianę z ust rówieśników”, aby wreszcie wrócić do domu. Innymi słowy, najlepsza przyjaciółka Eden większego problemu upatruje w niej niż rzekomych oprawcach Melissy Brown. A nawet jeśli najgorsze przeczucia Eden są trafne, to nie powinna płakać nad rozlanych mlekiem, tylko przypilnować, by nie wylało się więcej. Powinna myśleć o sobie, i oczywiście o Zarze, a nie cierpieniach na dobrą sprawę obcej rodziny. Co ją to obchodzi? Tylko Eden współczuć takiej sojuszniczki. O drabinie powie jej później, ale za żadne skarby świata po niej nie zlezie. A gdyby tak Eden zostawiła tę przekupną istotę na „gorącym blaszanym dachu”? Żeby tak zmarnować taką szansę. UWAGA SPOILER Że tak to ujmę, gdyby główna bohaterka „You're Killing Me” była większą egoistką, to paradoksalnie bilans ofiar śmiertelnych tej koszmarnej imprezy mógłby wyjść na zero. O ironio, wystarczyło wybrać inny kierunek po skorzystaniu z „magicznej fasoli zasianej przez Jasia”, któremu bezczelnie skradziono telefon KONIEC SPOILERA. Pomijając ewidentne ułatwianie sobie zadania przez scenarzystów, zmuszanie obywateli tego świata przedstawionego do podejmowania różnych dziwnych decyzji - nie do końca przemyślane przesuwanie pionków po tej całkiem solidnej szachownicy, choć przydałoby się zagęścić atmosferę, postarać się o mroczniejszy klimacik – nieobficie oblany sztuczną krwią (zaskakująco przekonująca imitacja) „You're Killing Me” Beth Hanny i Jerrena Laudera oglądało się nadspodziewanie znośnie. Lekkostrawna przekąska.

Oferta dla niewymagających widzów. Głupawy amerykański thriller z cynicznym (jak zapewne orzekłyby gadające głowy w telewizorni) podtekstem od początkującej reżyserki Beth Hanny i trochę bardziej doświadczonego filmowca Jerrena Laudera, którzy wzięli na warsztat scenariusz Walkera Hare'a i Brada Martocello. Nieciągnąca się opowieść nie tylko o nastolatkach. Nieprzesadnie dynamiczna, ale slow burning to na pewno nie jest. Wypadałoby więc doradzić zdwojoną ostrożność preferującym tę drugą formułę w podchodzeniu do niniejszego dziełka. Tak swobodnego, że aż naciąganego, niewybuchowego widowiska pod tytułem „You're Killing Me”. Wypadałoby, ale chyba nie mnie. Zwolenniczki wolniejszych filmowych rytmów, która całkiem miło spędziła czas z tym wadliwym utworkiem.

poniedziałek, 10 lipca 2023

Peter Watts „Rozgwiazda”

 
Przymocowana do dna oceanicznego stacja Beebe unosi się pośród wód Pacyfiku, nieopodal Komina Channer na Grzbiecie Juan de Fuca, a wokół niej krążą gigantyczni przedstawiciele tutejszego środowiska głębinowego. Stacja jest częścią projektu geotermalnego korporacji Grid Authority, którego częścią jest tworzenie tak zwanych ryfterów: modyfikacja ludzkich organizmów, zabiegi obliczone na przystosowanie człowieka do egzystowania tysiące metrów pod wodą. Przystosowanie szablonowych dręczycieli i ofiar. W klaustrofobicznych bebechach Beebe najdłużej przebywa Lenie Clarke, młoda kobieta z ogromnym bagażem doświadczeń, introwertyczna istota po straszliwych przejściach, która wbrew sobie wyrasta na nieformalną liderkę problematycznego zespołu Grid Authority.

Okładka książki. „Rozgwiazda”, Vesper 2023

Debiutancka powieść autora między innymi „Ślepowidzenia”, „Echopraksji” i „Poklatkowej rewolucji”, jednego z najpopularniejszych współczesnych powieściopisarzy specjalizujących się w hard science fiction, Kanadyjczyka Petera Wattsa. Z wykształcenia (i zawodowego doświadczenia) biologa morskiego – uzyskał stopień doktora zoologii i ekologii morskiej na Uniwersytecie Kolumbii Brytyjskiej w Vancouver – a od 2011 roku w związku małżeńskim z Caitlin Sweet, kanadyjską powieściopisarką kojarzoną głównie z literaturą fantasy. Korzenie pierwotnie opublikowanej w 1999 roku „Rozgwiazdy” (pod tytułem „Starfish”), otwarcie Trylogii Ryfterów (oryg. „Rifters”) - dalej „Wir” (oryg. „Maelstrom”) i „Behemot” (oryg. „βehemoth: β-Max” i „βehemoth: Seppuku”; powieść rozbita na dwa tomy) – sięgają lat 80. XX wieku, ale wbrew pozorom nie mają nic wspólnego z „głębinową erupcją w kinematografii”, boomem na mroczne „opowieści wodne”. Nie ma „Rozgwiazda” nic wspólnego z choćby takimi produkcjami, jak „Lewiatan” George'a P. Cosmatosa, „Obcy z głębin” Seana S. Cunninghama czy „Otchłań” Jamesa Camerona. Ani nawet z „Kulą” Michaela Crichtona, powieścią z 1987 roku, na ekran przeniesioną jedenaście lat później przez Barry'ego Levinsona. Pierwsza wydana powieść Petera Wattsa to rozbudowana wersja jego opowiadania „A Niche” (1990), jednego z laureatów Aurora Award 1991 w kategorii Najlepsze Opowiadanie, napisanego przed „oceanicznymi atrakcjami” w salach kinowych.

W 2023 roku ruszyła nowa seria wydawnictwa Vesper. Operacja Wymiary, skierowana przede wszystkim do miłośników szeroko pojętej fantastyki. Utwory starsze i młodsze, żelazna klasyka gatunku i współczesne godne uwagi dokonania na tym polu. Wznowienie „Rozgwiazdy” Petera Wattsa to pierwsza pozycja na tej, miejmy nadzieję, długiej wydawniczej liście – edycja w twardej oprawie zagospodarowanej przez Macieja Garbacza (projekt graficzny serii sporządził Maciej Kamuda; spójna szata). Jedno z najważniejszych – jeśli nie najważniejsze – pisarskich dokonań kanadyjskiego mistrza Hard SF w tłumaczeniu Dominiki Rycerz-Jakubiec. W oceanicznej głębi nikt nie usłyszy twojego krzyku. Czyli coś dla fanów „Obcego - 8. pasażera Nostromo” Ridleya Scotta, nie wspominając już o „podwodnych przygodach” między innymi twórcy „Piątku trzynastego” (1980), twórcy „Nieuchwytnego wroga” (1983) i wreszcie twórcy „Obcego - decydującego starcia” (1986). Klaustrofobiczno-paranoiczny koszmar rzekomego niepoprawnego pesymisty. Niemającego wielkiej wiary w ludzkość, wręcz mizantropicznego „bajkopisarza”. Mającego dystans do siebie (dowody między innymi w odautorskich dodatkach do „Rozgwiazdy” - prawdziwa wisienka na tym Vesperowym torcie to esej Wattsa datowany na marzec 2023 i wygląda na to, że dedykowany polskim czytelnikom) poważnego literata z niemałymi zasługami dla twardej fantastyki naukowej. Tuż przy granicy z horrorem. W zasadzie pierwszy tom Trylogii Ryfterów czyta się jak rasowy horror science fiction. Szalenie klimatyczna, wchodząca pod skórę (pełzający strach) opowieść o niekonwencjonalnej adaptacji środowiskowej. Stacja Beebe (ku pamięci amerykańskiego zoologa, oceanografa, pioniera w dziedzinie badań głębinowych Williama Beebe) to jeden z potworków potężnej korporacji Grid Authority (GA); przytwierdzona do dna Oceanu Spokojnego „blaszana puszka” z niedługo optycznie powiększonym wnętrzem (sztuczka z lustrami). Nowy dom ryzykownej zbieraniny zmodyfikowanych istot ludzkich. Albo podrzędny hotel. Na pierwszy plan „Rozgwiazdy” szybko wysuwa się Lenie Clarke, nietowarzyska, żeby nie powiedzieć gburowata ryfterka, która chcąc nie chcąc zaskarbiła sobie sympatię zachwyconego tłumu czytelników „Rozgwiazdy” z przeróżnych zakątków świata. W teorii charakter nieprzystępny, w praktyce niesamowicie przyciągający. Niechętny lep na ryfterowe muchy. Okrutnie poraniona dusza, potwornie skrzywdzona jednostka, (nie)klasyczna postać tragiczna, która najwyraźniej wreszcie znalazła swoje miejsce na ziemi. Zastanawiająco wygodną dla niej niszę, w towarzystwie przerośniętych morskich stworzeń. Naturalnych anomalii, pomyłek Matki Natury albo efektów ubocznych bodaj najambitniejszego programu Grid Authority. Działalności ukierunkowanej na pozyskiwanie energii geotermalnej. A przynajmniej taką wersję żarłoczna firma z łatwością sprzedała nieczujnej opinii publicznej. W świecie przedstawionym w „Rozgwieździe” Petera Wattsa korporacje (a przynajmniej te największe, najbardziej dochodowe) zajmują najwyższy szczebel cywilizacyjnej, niby demokratycznej drabiny. Ktoś mógłby powiedzieć, że zupełnie jak w naszym świecie, w naszych czasach - „Rozgwiazda” to niezbyt optymistyczna wizja przyszłości – Peter Watts spróbuje jednak przekonać go, że w rzeczywistości między innymi nieszczęsnej Lenie Clarke rekiny biznesu mają zdecydowanie większy potencjał niszczący. Dopuszczeni do najgorszego wynalazku dumnej ludzkości, ale nie zapominajmy o postępie technologicznym, niezatrzymanej pięknej i bestii.

Okładka książki. „Starfish”, Tor Books 2014

W dodatku do „Rozgwiazdy” (Vesper, 2023), zajmującej, cudnie dowcipnej i prawdopodobnie bezcennej dla największych fanów jego twórczości, opowieści samego autora o Trylogii Ryfterów, Peter Watts wspomina blogera (jeden z przypisów), który nazwał go ukrytym pedofilem, nie trudząc się rozwinięciem tej zbyt daleko idącej konkluzji. Zwerbalizowanej myśli jednego z zawiedzionym czytelników debiutanckiej powieści kanadyjskiego biologa morskiego, który i tak był mile zaskoczony reakcjami na dłuższą opowieść o swojej Syrenie. Długoletniej wyśnionej prześladowczyni Petera Wattsa. W każdym razie staranny architekt „Rozgwiazdy” bezskutecznie wypatrywał źródła tych jednostkowych(?) podejrzeń. Może to reakcja na współczucie? Może Gerry Fischer wzbudził w tamtym recenzencie takie same odczucia, jakie rozbudził we mnie? Skrajnie niewygodny stosunek do jednego z członków zespołu Beebe. Trudna sztuka, która naturalnie wiąże się z ogromnym ryzykiem. Wprawdzie nie jestem pewna, czy to było świadome przedsięwzięcie młodego Wattsa, czy zdawał sobie z sprawę z tego, że pedofil Gerry ogrzeje się w blasku iluś łaskawszych spojrzeń, tak czy inaczej – jakkolwiek dziwnie to zabrzmi - zaimponował mi autor „Rozgwiazdy” pójściem po linii największego oporu. Łatwo zaprzyjaźnić czytelników z szablonowymi (pożyczone od Lenie Clarke) ofiarami stłoczonymi w depresyjnym pudełku w alarmująco nęcącym otoczeniu, ale stworzyć jakąś więź z szablonowymi oprawcami... Mam czelność twierdzić, że to wymaga większej – niektórzy mogą powiedzieć, że specyficznej – wrażliwości. „Szkolny łobuz” Michael Brander i „ulubiony chłopiec do bicia” Gerry Fischer. Nieustraszona Judith Caraco i jej gorsza połowa (w swoim mniemaniu) Alice Nakata. Izolujący się Kenneth Lubin, niedoszły zabójca własnej żony i wreszcie nieciesząca się największym autorytetem w tym nietypowym gronie Lenie Clarke. A to nie wszyscy lokatorzy Beebe. Najeźdźcy z powierzchni, którzy nadspodziewanie mocno wsiąkną „w tutejszą kulturę”. Naturalną koleją rzeczy – bo najdłużej przebywa w tym hipotetycznie niegościnnym środowisku – „syreni śpiew” najpierw usłyszy przyszła mimowolna przywódczyni prawdopodobnie najbardziej zaskakującej kolonii ryfterów stworzonej przez Grid Authority. Zew oceanu. Powiedziałabym, że to drugie z największych uzależnień straumatyzowanej młodej kobiety, ale sprawa jest bardziej skomplikowana. Najprostsze wyjaśnienia w tym czarownym świecie mogą nie mieć racji bytu. To w końcu Peter Watts, tęga głowa, z której „wyskoczyły” takie moim zdaniem bardziej wymagające pozycje jak chociażby „Ślepowidzenie” i „Echopraksja”. Uważam, lektury trudniejsze od fenomenalnej „Rozgwiazdy”, (nie)rozrywkowej” superpowieści w większości osadzonej tysiące metrów pod powierzchnią. W największym i najgłębszym oceanie na planecie Ziemia, gdzie życie z roku na rok pozornie staje się coraz prostsze. Najbardziej inwazyjny gatunek w tym pechowym zakątku wszechświata jakiś czas temu zachłysnął się tak zwanymi inteligentnymi żelami, obecnie jednak większą furorę wśród zwykłych zjadaczy chleba może, ale nie musi robić następca internetu. Nazwijmy to niemarną rekompensatą – uczciwą wymianą - za podobno nieplanowane (jakiś wirus?) odcięcie większości społeczeństwa od najlepszego przyjaciela poprzednich pokoleń. Enigmatycznie na powierzchni, szczegółowo pod powierzchnią wody. Plastyczny podwodny świat, gdzie największym zagrożeniem wcale nie muszą być mutanty mniej czy bardziej wytrwale krążące wokół znienawidzonej twierdzy garstki ryfterów. Niezdefiniowane zagrożenie uparcie wiszące nad tym „marsjańskim spodkiem”. Właściwie nie mogłam oprzeć się poczuciu, że groza zdążyła już przedrzeć się przez mury obronne Beebe. Niewidzialna bestia wdarła się do tego przeraźliwie ciasnego, okropnie dusznego, przygniatającego obiektu (czytaj: coś wspaniałego). Mroczny intruz... z przyjaznymi zamiarami? Taki oksymoron? W każdym razie jeśli domniemany „8. pasażer Beebe” knuje coś niedobrego, to w żadnym razie nie daje tego po sobie poznać. Nie z perspektywy pełnoprawnych mieszkańców tej przeklętej stacji na Grzbiecie Juan de Fuca. Największy sojusznik przynajmniej w większości niechętnych, niezupełnie dobrowolnych (wybór między dżumą a covidem) ochotników, królików doświadczalnych korpo-burzycieli albo przebiegły władca marionetek. Cichy zabójca z komina hydrotermalnego, przypomnijmy, w książkowej osobowości paranoicznej. Zarażającej swoją bądź co bądź nieprzesądzoną, niezdiagnozowaną poważną przypadłością, co akurat mnie niezmiernie cieszyło. Skutki długotrwałego przebywania pod wodą (tak, straciłam kontakt z rzeczywistością), ewentualne negatywne oddziaływanie oceanicznej głębi na zwierzę lądowe. Albo to, albo przypałętał się tu jakiś duch.

Magiczny świat Petera Wattsa. Mroczny, brutalny, tajemniczy. Ekstatyczna przygoda głęboko pod wodą. Wybitnie zachęcające otwarcie Trylogii Ryfterów. Pierwsza opublikowana powieść światowej sławy kanadyjskiego specjalisty ds. hard science fiction. Zjawiskowa „Rozgwiazda”. Żelazna Dama (pod)gatunku. Podwodnych opowieści upiornych. Klaustrofobiczny zawrót głowy, od którego można się uzależnić. A w moim przekonaniu to tylko jeden z powodów, dla których warto rekomendować ten „leczniczy produkt” amatorom mocniejszych wrażeń. Miażdży klimatem!

Za książkę bardzo dziękuję wydawnictwu

sobota, 8 lipca 2023

„Satanico Pandemonium” (1975)

 
Źle się dzieje w klasztorze. Marii, młodej zakonnicy z wykształceniem medycznym, objawia się Lucyfer kuszący zakazanym jabłkiem. Kobietę dręczą też lubieżne wizje, za które odprawia bolesną pokutę, w próżnej nadziej na zagłuszenie podniecających fantazji samookaleczaniem. Opór pobożnej niewiasty stopniowo słabnie, uporczywe starania Władcy Piekieł o pozyskanie jej nieśmiertelnej duszy, przynoszą potworne efekty. Siostra zakonna zatraca się w grzesznych pragnieniach. Wkracza na zbrodniczą ścieżkę ku uciesze jej nowego pana. Nieopatrznie jednak Maria zwraca na siebie uwagę siostry przełożonej, surowej kobiety bezgranicznie oddanej Bogu Wszechmogącemu.

Plakat filmu. „Satanico Pandemonium: La Sexorcista” 1975, Compañía Cinematográfica de Baja California, Promoción Turística Mexicana, Hollywood Films

Nunsploitation: kontrowersyjne zjawisko w świecie filmowym, które swoją największą ekspansję odnotowało w latach 70. XX wieku. Jak sama nazwa wskazuje, to podgatunek kina exploitation, niskobudżetowych obrazów kojarzonych z graficzną przemocą i treściami pornograficznymi. Nieprzyzwoitych produkcji, które dorobiły się przynajmniej dwóch niesławnych gałęzi: naziploitation i właśnie nunsploitation, pod którego podwaliny niechcący podłożył Aldous Huxley poprzez swoją książkę „The Devils of Loudun”. Pozycję non-fiction (można zatem uznać, że obsceniczne filmy z udziałem umownych zakonnic mają fundament historyczny), która posłużyła jako podstawa głośnej sztuki teatralnej Johna Whitinga pt. „The Devils”, po raz pierwszy wystawionej w 1961 roku w Aldwych Theatre w Londynie oraz filmu Kena Russella pod tym samym tytułem (pol. „Diabły”), który swoją światową premierę miał w roku 1971. „Satanico Pandemonium” (oryg. „Satanico Pandemonium: La Sexorcista”) to jeden z meksykańskich reprezentantów nurtu nunsploitation - obok chociażby „Piekła” (oryg. „Alucarda, la hija de las tinieblas”) Juana Lópeza Moctezumy) - który użyczył imienia postaci wykreowanej przez Salmę Hayek w zwariowanym horrorze wampirycznym Roberta Rodrigueza - „Od zmierzchu do świtu” z 1996 roku. Wyreżyserowany przez nieżyjącego już Gilberto Martíneza Solaresa szokująco nieszokujący tani twór, którego scenariusz opracował we współpracy ze swoim synem, niewymienionym w czołówce Adolfo Martínezem Solaresem. Historię wymyślił Jorge Barragán. Film nagrywano wiosną 1974 roku w mieście Tepoztlán w stanie Morelos i w mieście Morelia w stanie Michoacán, a do meksykańskich kin (światowa premiera) „Satanico Pandemonium” zostało wpuszczone w czerwcu 1975.

Podobno antychrześcijański produkt o dźwięcznej nazwie, podobno niesamowicie wstrętne, nieakceptowane dokonanie wyznawców Szatana, ateistów czy innej masonerii. Nie obejrzę, ale się wypowiem. I tak narodziła się legenda „Satanico Pandemonium” Gilberto Martíneza Solaresa. To jedna z teorii, ale niektórzy niewstrząśnięci odbiorcy niniejszej produkcji wyjaśnienia tego nieosobliwego zjawiska szukają w poprawności politycznej. Wedle ich wiedzy w swoich czasach „Satanico Pandemonium” nie wzbudzało tak silnych reakcji, jak w obecnej ewidentnie wydelikaconej epoce. W latach 70. XX wieku trzeba było bardziej się postarać, by zaszokować publikę? Bardziej od budowniczych „Satanico Pandemonium”? Jestem skłonna się z tym zgodzić, wszak dzisiaj urazić widza można dosłownie jednym słowem. To teraz wyobraźmy sobie, że jutro na wielkie ekrany wchodzi remake „Satanico Pandemonium” Gilberto Martíneza Solaresa, tak wierny oryginałowi (no powiedzmy), jak na przykład „Psychol” Gusa Van Santa albo „Funny Games U.S.” Michaela Hanekego. Załóżmy, ze to produkcja polska... Artykuł 196 kodeksu karnego Rzeczypospolitej Polskiej mówi: „Kto obraża uczucia religijne innych osób, znieważając publicznie przedmiot czci religijnej lub miejsce przeznaczone do publicznego wykonywania obrzędów religijnych, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2”. Pytanie, czy opowieść o zgubnym wpływie Szatana, film de facto przestrzegający przed służeniem Mrocznemu Panu, może obrażać tak zwane uczucia religijne? No ba! Obiekt diabelskiego kuszenia nie jest bowiem pierwszą lepszą (czytaj: jedną z tych znikomej wiary) osobą świecką, tylko modelową siostrą zakonną. Maria (całkiem przekonująca Cecilia Pezet) to drugi z największych autorytetów w obskurnym klasztorze w skalistym zakątku Meksyku. W maleńkiej miejscowości, po której każdego dnia przechadza się nastoletni pasterz imieniem Marcello. Mieszkający z babcią troskliwy opiekun owiec, dotychczas pozostający w przyjacielskich stosunkach z siostrą Marią. Dotychczas czyli przed niezręcznym spotkaniem nad rzeką. Tragedia dotąd oddanej Bogu Wszechmogącemu jednostki, głównej nie-bohaterki omawianego „filmu wyklętego”, zaczęła się na jednym z jej wcześniejszych spacerów. W zasadzie na samym początku tej irytująco zmontowanej opowieści niby makabrycznej o wzorze cnót wszelakich bezczelnie naginanym do swojej obrzydliwej woli przez Księcia Kłamstw. Zabija przebrzydły Rogaty (tutaj pod postacią dojrzałego mężczyzny, który dosłownie – na naszych oczach – pojawia się i znika, po raz pierwszy w stroju Adama, a potem najczęściej z soczyście, apetycznie;) czerwonym jabłuszkiem) wszystko co czyste, grzechem nieskalane w biednej Marii. Okrutnie brudzi dotąd nieskazitelną, olśniewająco białą nieśmiertelną duszę, tym samym być może definitywnie zamykając przed nią bramy Niebios. Innymi słowy, werbuje Szatan żołnierkę w obozie wroga. Odwieczna walka dobra ze złem, gdzie na przeszkodzie temu pierwszemu staje wolna(?) wola. Tak to odczytałam, niektórzy mogą jednak uznać, że zrozumiałam to zupełnie na opak. Haniebne odwracanie kota ogonem, zamykanie oczu na prosataniczny podtekst tego okropieństwa. Chcę przez to powiedzieć, że jeśli bardzo się chce, można doszukać się w tym swego rodzaju laurki dla Szatana. Rzecz o zrywaniu kajdan przez upadłego anioła, o kobiecie zniewolonej przez Boga i uwolnionej przez Diabła. Czarny rycerz na ratunek księżniczce tkwiącej w niebotycznej wieży. Może jestem zacofana, ale inaczej definiuję wolność. Zresztą nie miałam wątpliwości, że czołowa postać „Satanico Pandemonium” Gilberto Martíneza Solaresa była szczęśliwsza w tej metaforycznej wieży. Niezamkniętej budowli, którą w moim odczucia Maria traktowała bardziej jak przytulny dom, aniżeli obmierzłe więzienie.

Plakat filmu. „Satanico Pandemonium: La Sexorcista” 1975, Compañía Cinematográfica de Baja California, Promoción Turística Mexicana, Hollywood Films

Druzgocące przebudzenie seksualne siostry zakonnej. Niepożądane fantazje praktycznie nieodróżnialne od twardej rzeczywistości. Świat wyobrażony niepostrzeżenie wnikający w świat realny prześladowanej bohaterki dynamicznej „Satanico Pandemonium” Gilberto Martíneza Solaresa. Zmieniającej się, jak wszystko na to wskazuje, pod wpływem Luzbela (niedostatecznie diaboliczna, żeby nie powiedzieć nijaka kreacja Enrique Rochy) alias Lucyfera, uzbrojonego w wiele mówiący owoc – biblijna symbolika, można powiedzieć stara sztuczka „wężoustego maga”, rzecz jasna doskonale znana siostrze Marii. Nauczona doświadczeniem podobno pierwszej kobiety na świecie (a Lilith? Nie, nie, o niej nie wspominamy), Boża Owieczka zaprzyjaźniona z nastoletnim pasterzem UWAGA SPOILER owczego zgromadzenia przed klasztorem z okazji wyboru nowej papieżycy, tj. matki przełożonej (triumf hedonizmu) - przemawiające ludzkimi głosami zwierzęta hodowlane, uosabiające niewinność i wrażliwość - KONIEC SPOILERA ani myśli choćby dotknąć to zatrute jabłko, a co dopiero mówić o jego skosztowaniu. Obchodzi się z tym niechcianym podarkiem jak z uzbrojoną bombą, co szczególnie rzuca się w oczy podczas wzorowego wypełniania jednego ze swoich obowiązków. Nocne czuwanie w stajni, przy ukochanej krowie matki przełożonej. Maria to jednoosobowy zespół medyczny (dla zwierząt i ludzi) w tym zimnym zakonie. Pomijam oczywiście czarnoskóre służące, które formalnie może nie są niewolnicami, ale przynajmniej jedna z nich absolutnie tego nie czuje. Urodziła się w niewoli (córka meksykańskich niewolników) i nie ma powodów optymistycznie patrzeć w przyszłość. Dogorywa nadzieja w pomiatanej istocie ludzkiej, która pewnie z pocałowaniem ręki zamieniłaby się na sypialnie z kochaną mućką matki przełożonej. I tylko siostra Maria nie jest nieczuła na krzywdę bliźniego. A przynajmniej na naszych oczach ona jedyna pochyla się nad nieludzko cierpiącą kobietą. Stara się podnieść na duchu jedną z dwóch „dziewczyn do bicia”, żywych! worków treningowych szorstkiej przeoryszy. Twardą ręką rządzącej tym świętym obiektem, w którym nie ma miejsca dla takich rozpustnic jak Maria. Grzeszne myśli można jeszcze odpokutować, ale gdyby matka przełożona wiedziała, co Maria wyprawiała z inną zakonnicą... A to najmniejszy z niepewnych grzechów wcześniej tak wspaniale rokującej zakonnicy. Domniemanych zakazanych rozkoszy zbłąkanej owieczki. Sugerowanych, ale nieprzesądzanych. Autorom „Satanico Pandemonium” najwyraźniej zależało na tym, by potencjalni odbiorcy tej nieszczodrze pokropionej krwią gehenny oddalającej się od Boga niewiasty, zachodzili w głowę, czy to się dzieje naprawdę. Czy jedna ze współlokatorek Marii faktycznie się w niej zakochała i czy zakonnica próbuje uwieść nieletniego, czy to tylko erotyczne fantazje niekoniecznie upatrzonej przez najprawdziwszego Diabła śmiertelniczki? Seks zakonnic z długim zbliżeniem na twarz jednej z nich. Taka to pornografia. No dobrze, trochę nagości w „Stanico Pandemonium” Gilberto Martíneza Solaresa jest, rozumiem jednak tych, którzy poczuli się oszukani przez część recenzentów. Nastawili się na horror erotyczny, a dostali... niewiele więcej niż w pierwszym lepszym XX-wiecznym slasherze. A na co ja liczyłam? Na brudny klimat (obecny), odważne efekty specjalne (nie zauważyłam) i przede wszystkim angażującą fabułę. Drażniąca ścieżka dźwiękowa i niezręczny montaż; często obraz sobie, a muzyka sobie - audiowizualna kakofonia, poszarpana narracja (powtarzające się, nieciągłe, wrażenie przypadkowości, niedopasowania, sklejania części zdjęć w pośpiechu) – jeśli o mnie chodzi okazały się potężną przeszkodą w pierwszym i zapewne ostatnim kontakcie z tą męczącą opowieścią z zaskakującym zakończeniem. Może nie do końca przemyślanym, lekko przekombinowanym (epilog), ale pomysł był. Inwencja, której zabrakło wcześniejszym partiom? Ne powiedziałabym - mój problem dotyczy nie tyle treści, ile płaszczyzny technicznej. Mało zainteresowana tą pierwszą głównie przez tę drugą.

Chętnie przeczytałabym oryginalny scenariusz „Satanico Pandemonium” Gilberto Martíneza Solaresa, bo coś mi mówi, że z tym półproduktem byłoby mi bardziej po drodze niż z produktem finalnym. Nie takim wstręciuchem, jakim niektórzy go malują. W każdym razie mam podejrzenie graniczące z pewnością, że stali klienci obskurnego baru Exploitation widzieli bardziej bezecne występy. Niemożliwie nadmuchany szkaradny balonik. Bluźniercza wydmuszka. Dużo krzyku o (prawie) nic.

czwartek, 6 lipca 2023

„Rodzinna kolacja” (2022)

 
Nastoletnia Simi przybywa do odizolowanego domu swojej ciotki Claudii Schwarz, znanej dietetyczki, autorki książek o zdrowym odżywianiu, kuzyna Filippa i jego ojczyma Stefana. Trwa Wielki Tydzień, a dziewczyna ma nadzieję zostać na prowincji do jego końca, pracując z ciotką nad swoją wagą. Simi desperacko pragnie schudnąć, a jej największą nadzieją na osiągnięcie tego celu jest Claudia, nadopiekuńcza matka nastoletniego chłopaka, który nie ukrywa swojego niezadowolenia z obecności kuzynki. Na początku pobytu ciotka daje dziewczynie wyraźnie do zrozumienia, że nie powinna liczyć na jej pomoc, poza tym życzy sobie, by Simi opuściła jej dom w Wielki Piątek, ponieważ nie ma w zwyczaju obchodzić najważniejszych dla niej świąt w szerszym gronie. Ale potem zmienia zdanie, co dla Simi oznacza Wielką Głodówkę w wiejskiej posiadłości podejrzanie zachowujących się ludzi.

Plakat filmu. „Family Dinner” 2022, Capra Film, Film AG Produktion

Zrealizowany za około półtora miliona euro austriacki obraz, oficjalnie zaklasyfikowany do gatunku horroru, w reżyserii debiutującego w pełnym metrażu Petera Hengla, też autora scenariusza. Pomysł wyjściowy poddały mu jego własne wspomnienia z dzieciństwa: irracjonalna nieufność w stosunku do rodziców, nieuzasadnione podszepty podświadomości, że jego tak naprawdę bardzo kochający opiekunowie są złymi ludźmi. Koszmary senne, z których teraz Hengl się śmieje – wybujała wyobraźnia dorastającego chłopca – i które bardzo mu się przydały w kreowaniu świata zakompleksionej nastolatki. Podobnie jak studia jego żony (nauka o żywieniu), która rzecz jasna w niczym nie przypomina ciotki głównej bohaterki „Rodzinnej kolacji” (oryg. „Family Dinner”). Z filmowych wpływów to na pewno ukochane folk horrory Petera Hengla, a zwłaszcza „Kult” Robina Hardy'ego i „Midsommar. W biały dzień” Ariego Astera. Film kręcono od 9 marca do 13 kwietnia 2021 roku w Wiedniu i w Dolnej Austrii, w tak zwanym reżimie sanitarnym tłumaczonym pandemią COVID-19. Czas wolny ekipa musiała spędzać w hotelu, a Hengl już zadbał o to by nikomu zanadto się nie nudziło. Organizował wieczory filmowe o walorach rozrywkowo-dydaktycznym, potencjalnie korzystnych dla szykowanego dziełka. Światowa premiera „Family Dinner” miała miejsce w czerwcu 2022, w ramach Tribeca Film Festival, a regularną dystrybucję otwarto w drugim kwartale 2023 roku (wcześniej film pokazany na wielu festiwalach). W Polsce pojawił się w lipcu 2023, na CDA Premium.

Kameralny thriller z elementami horroru od dobrze rokującego austriackiego reżysera z niegroźną obsesją na punkcie upiornych opowieści ludowych. Intensywna przygoda na wybornie ponurej prowincji. Powiedziałabym, że w świecie przedstawionym w „Rodzinnej kolacji” Petera Hengla panuje (moja ulubiona) jesienna aura, gdyby ramy czasowe nie zostały precyzyjnie wyznaczone. Zaczynamy od bodaj najpopularniejszej artystycznej spuścizny po „Lśnieniu” Stanleya Kubricka (jeden z filmów pokazywanych na hotelowych maratonach reżysera i scenarzysty omawianej produkcji), czyli samochodowej podróży „widzianej z lotu ptaka”. Samotny pojazd pośród posępnych wzniesień; naturalnej bariery odgradzającej trzyosobową rodzinę od reszty świata. Towarzyszymy nastoletniej dziewczynie imieniem Simi (właściwie zdrobnienie od Simone), która planuje spędzić Święta Wielkanocne z cenioną dietetyczką Claudią Schwarz (intrygująca, pięknie niepokojąca kreacja Pii Hierzegger). W zasadzie do jej wiejskiej posiadłości przybywa w poniedziałek (obecne plansze z dniami tygodnia), przyszykowana na spędzenie co najmniej siedmiu dni w tym ekstremalnie zacisznym zakątku Austrii. W matriarchalnym domu? Tak czy inaczej, nie mogłam oprzeć się wrażeniu, że ciotka Claudia jest centralną postacią w tym nieprzytulnym gospodarstwie domowym, że z jej wolą tutaj zawsze zgadzać się trzeba. „Rodzinna kolacja” to koszmar utkany z subtelności – cichych alarmów, zawoalowanych ostrzeżeń, drobnych sygnałów, które, jeśli o mnie chodzi, okazały się o niebo skuteczniejsze od hucznych zapowiedzi Złego zwyczajowo serwowanych w popularnym kinie grozy, we współczesnych popcornowych straszakach. Rolę główną w swoim pierwszym długometrażowym reżyserskim projekcie Peter Hengl powierzył debiutantce, Ninie Katlein. Od której oczu nie mogłam oderwać! Sympatyczna twarz z przeraźliwie smutnymi oczami, oknami do znękanej duszy. Simi stara się nie pokazywać po sobie emocji, ale już sam jej wzrok mówi wszystko – spojrzenie zbitego psa, udręczonej młodej istoty, bądź co bądź, w popękanej kamiennej masce. Bezsensowne cierpienie jednostki nienawidzącej swojego ciała. Dziewczyny, której wmówiono, że piękno wyraża się w szczupłej talii. Nieszczęśliwej, bo puszystej. Uroczo zaokrąglonej, atrakcyjnej inaczej. Inaczej niż w modowym kanonie. Stefan (poprawny występ Michaela Pinka), aktualny partner Claudii, ojczym jej jedynego dziecka, nastoletniego Filippa (bezbłędny Alexander Sladek), zdaje się jednak dostrzegać w Simi to, czego w domyśle nie widzą jej znajomi ze szkoły. Swego rodzaju reprezentantem tego bezlitosnego środowiska Peter Hengl uczynił jej praktycznie ubezwłasnowolnionego kuzyna. Decyzją matki, Filipp w najbliższych dniach będzie dzielił pokój z czołową postacią „Rodzinnej kolacji”, na którą patrzy z nieskrywanym obrzydzeniem. Pogarda żyjącego pod ciężkim kloszem młodzieńca. Na Simi jego obelgi nie robią wielkiego wrażenia i choćby po tym widać, że dla niej to nie pierwszyzna, że tego rodzaju okrucieństwo jest jej boleśnie znane. Stały element życia dziewczyny, która grzeszy otyłością. Zdeptać, bo jej wygląd nie jest trendy. Za obracaniem się Simi wśród ludzi uparcie rzucających w nią kamieniami, najdobitniej przemawia szukanie pomocy u kobiety, z którą nie ma najlepszych stosunków. Można powiedzieć, że Simi dostała rykoszetem – zaciekły spór w rodzinie, w którym dziewczyna nie uczestniczyła, ale jej matka już tak.

Plakat filmu. „Family Dinner” 2022, Capra Film, Film AG Produktion

Zimne ognisko domowe w depresyjnym krajobrazie leśnym. Klimatyczny dreszczowiec pokropiony folk horrorem od pilnego ucznia starej szkoły straszenia. Austriackiego filmowca najwyraźniej bardziej od przenikliwego wrzasku w kinie grozy, doceniającego natrętny szept. Oszałamiający minimalizm. Siła perswazji w strefie niezdrowego odżywiania. „Rodzinna kolacja” Petera Hengla to opowieść o dojrzewaniu i kultywowaniu tradycji. O świętowaniu po swojemu. W rzeczywistości naszej biednej Simi zbliża się Wielkanoc, co jej jest kompletnie obojętne, ale dla jej ciotki to prawdopodobnie najważniejszy dzień w roku. Claudia Schwarz, autorka bestsellerowych książek kucharskich, której gwiazda zdążyła już przygasnąć – co kobieta ma nadzieję wkrótce naprawić – największy autorytet Simi w zakresie prawidłowego, zdrowego żywienia, nie pozostawia swojemu problematycznemu(?) gościowi wątpliwości, że pod jej dachem Wielki Tydzień traktuje się śmiertelnie poważnie. Dorośli poszczą, a Filipp je, ile chce. Wykwintne kolacje przygotowane przez Claudię, podczas których wszyscy przyglądają się konsumującemu, zawstydzonemu „paniczowi”. Mama nałoży, mama pokroi, a potem utuli do snu i wstanie skoro świt, by przygotować swojemu „wyrośniętemu dzidziusiowi” pyszne śniadanko. Pierwszego wieczora Simi też może napełnić żołądek, pierwszy i (przed?)ostatni raz w domu niby miłej cioteczki. Fałszywie uśmiechniętej, a przynajmniej ja nie mogłam wyrzucić z głowy tej myśli. Pod maską życzliwości, modelowej gościnności przypuszczalnie kryje się osobowość sadystyczna. Maniakalna dietetyczka, która z jakiegoś powodu traktuje swojego nastoletniego syna, jakby miał najwyżej sześć lat. Sprytne pogrywanie na oczekiwaniach widza, markowanie twardej konwencji (motyw przemiłych gospodarzy w horrorze i thrillerze; uprzedzająco przyjaźni, podejrzanie serdeczni) sposobem na obdarowanie widza prawdziwie zaskakującym akcentem? Taka myśl tłukła mi się gdzieś z tyłu głowy. Ale stopniowo cichła. Wyrobiłam sobie być może krzywdzące zdanie na temat trenerki personalnej dziewczyny gotowej na wszystko, by zrzucić znienawidzone kilogramy. Być jak jedna z tych anorektycznych modelek... oj przepraszam, niekwestionowanych piękności naszych czasów. Mordercza dieta Simi na głębokiej prowincji. Pięć dni głodówki. Oczyszczenie organizmu z toksyn, jak twierdzi jej idolka. Kobieta, w którą nielubiąca siebie nastolatka, jest wpatrzona jak w przysłowiowy obrazek. Czekamy zatem, aż Małgosia obudzi się w domu wiedźmy. Albo innej psychicznie zmasakrowanej niewiasty. Istoty dźwigającej swój bagaż i z czystej dobroci serca próbującej odciążyć młodszą duszyczkę. Gospodyni niesłusznie odsądzanej od czci i wiary. Może zanadto ciągnie ją w stronę ezoteryki, nic nie wskazuje jednak na to, by Claudia stanowiła realne zagrożenie dla siebie bądź innych. Czyżby? A opowieści Filippa? Na potwierdzenie których mamy przecież osobiste obserwacje Simi (powiedzmy naszych oczu i uszu) czynione w upiornym domu, opodal którego czeka stos. Wielkanocny zwyczaj nietowarzyskiej rodziny, który automatycznie przywiódł mi na myśl palenie tak zwanych czarownic. Możliwe że wyobraźnia zanadto mi się rozbrykała – zasługa niestrudzenie ją drażniących (pieczołowicie podkarmiających tę bezcenną potworzycę) twórców „Rodzinnej kolacji” - niemniej ze sceny na scenę rosło we mnie stosownie nieprzyjemne przeczucie, że na tej przeklętej ziemi składa się ofiary z ludzi. Wielkanocna ofiara całopalna. Taki los przewidziano dla prześladowanej wyłącznie z powodu swojej tuszy, małoletniej dziewczyny bezczelnie wtykającej „swojego długiego nochala” w sprawy bliźnich, którzy tak nieprzykładanie ją ugościli? Zaprawieni w gatunkowych bojach odbiorcy zapewne wejdą do tego mrocznego świata uzbrojeni przynajmniej w jedno założenie. UWAGA SPOILER Skoro to opowieść o jedzeniu, co oczywiście wnosimy już po samym tytule, o wieczerzy z etykietką (moim zdaniem na wyrost) horroru, to czego miałam się spodziewać, jak nie kanibalizmu?:) Tym bardziej, gdy tak tuczy się chłopaka. Swoją drogą, niezłe migawki poćwiartowanych zwłok – praktyczne efekty specjalne, którymi może i warto byłoby bardziej się pochwalić (tj. długie zbliżenia), ja jednak czerpałam jakąś perwersyjną przyjemność z frustracji wynikającej z tej „wstydliwej ekspozycji makabrycznej” KONIEC SPOILERA. Nie, naprawdę oglądałam z najwyższym zainteresowaniem. Tę skromną „Rodzinną kolację” Petera Hengla. Paranoiczną, klaustrofobiczną, szorstką imprezkę „w ciemnym zaułku” Austrii. Diabelnie sugestywna wizyta w nienachalnie osobliwym domu pani Schwarz.

Nie znajdzie „Rodzinna kolacja” Petera Hengla, wielkiego poklasku. Tego jestem pewna. Za mało wybuchowe to przyjęcie, zbyt kameralne to dziełko. Podarek od debiutującego w pełnym metrażu austriackiego reżysera, pracującego na własnym scenariuszu, który najprawdopodobniej docenią nieliczni. Niemodny thriller podrasowany folk horrorem. Kinematograficzny skąpiec. Przebrzydły wyznawca minimalizmu. Gorąco więc polecam zwolennikom bardziej klimatycznych niż efekciarskich przygód mrocznych. Intensywnych historii z dreszczykiem.

wtorek, 4 lipca 2023

Greer Hendricks, Sarah Pekkanen „Doskonała para”

 
Marissa i Matthew Bishopowie mają wszystko: uroczego ośmioletniego synka Bennetta, wystawny dom w Chevy Chase w stanie Maryland i satysfakcjonujące kariery zawodowe. Mają wszystko oprócz siebie nawzajem. Fasadowa Złota Para, której los może przypieczętować zdrada Marissy. Na szczęście jest Avery Chambers, samotnie mieszkająca w Cleveland Park w Waszyngtonie twórczyni niekonwencjonalnej terapii, która straciła licencję zawodową. Wyznanie niewiernej żony poczynione na pierwszej z planowanych dziesięciu sesji, ma być początkiem postępowania naprawczego, warunkiem koniecznym do oczyszczenia atmosfery w domu Bishopów. O ile nieperfekcyjne małżeństwo nie skrywa więcej sekretów. Poważniejszych od jednorazowej zakazanej przygody Marissy.

Okładka książki. „Doskonała para”, Zysk i S-ka 2023

Lockdownowy, czyli powstały podczas pandemii COVID-19, thriller psychologiczny „Doskonała para” (oryg. „The Golden Couple”) to piąta wspólna powieść zaprzyjaźnionych bestsellerowych amerykańskich autorek z doświadczeniem dziennikarskim, Greer Hendricks i Sarah Pekkanen. Pierwszy owoc ich pisarskiej współpracy ujawniono w 2017 roku: światowa premiera powieści „The Wife Between” (pol. „Żona między nami”). Potem były „An Anonymous Girl” 2019 (pol. „Anonimowa dziewczyna”), „You Are Not Alone” 2020 i „The Getaway” 2020. Światowa premiera „The Golden Couple” przypadła na rok 2022, a pierwsza edycja polska, w porządnym tłumaczeniu Piotra Kusia, pojawiła się w 2023 roku, w wyniku działalności wydawnictwa Zysk i S-ka.

Greer Hendricks, była wiceprezes amerykańskiego wydawnictwa Simon & Schuster i nagrodzona (Dateline Award) dziennikarka polityczna, Sarah Pekkanen, przedstawiają idealne małżeństwo. On jest partnerem w znakomicie prosperującej firmie prawniczej z siedzibą w Waszyngtonie, a ona właścicielką modnego butiku o nazwie Coco. Mieszkają, wraz z cudownie empatycznym ośmioletnim synkiem Bennettem, tuż za granicą stolicy Stanów Zjednoczonych, w idyllicznym zakątku Chevy Chase w stanie Maryland. W wartej miliony dolarów, imponującej nieruchomości. Życie jak z Instagrama. Życie na pokaz. Marissa Bishop, centralna postać plus-minus połowy rozdziałów (narracja trzecioosobowa), ma wszystko oprócz bliskości męża. American Dream z haczykiem. Ostatnią deską ratunku dla Złotej Pary może być niekonwencjonalna terapia Avery Chambers, częściowej narratorki książki. Czterdziestojednoletniej wdowy mieszkającej w przestronnym, przygnębiająco pustym domu w Cleveland Park w Waszyngtonie. „Psychoterapeuci nie powinni przyjmować prezentów od klientów. Ale ja nie liczę się z zasadami. A poza tym nie jestem już psychoterapeutką. Straciłam licencję pięć miesięcy temu” - ten fragment „Doskonałej pary” Greer Hendricks i Sarah Pekkanen mówi wszystko o hipotetycznej ostatniej nadziei Marissy i Matthew Bishopów. Niepokorna konsultantka, której głównym źródłem dochodu jest niekonwencjonalna „antyterapia”. Nielicencjonowana terapeutka, która opracowała praktycznie niezawodny program ratunkowy. Dziesięć sesji – Spowiedź, Skruszenie, Eskalacja, Objawienie, Zniszczenie, Konfrontacja, Demaskacja, Test, Pojednanie, Obietnice – i robota stricte detektywistyczna. Obserwacja klientów w ich naturalnym środowisku, rozmowy z ludźmi z ich otoczenia i wszelkie inne czynności śledcze. Wbrew pozorom z usług Avery nie korzystają wyłącznie zamożni obywatele, zdarza jej się bowiem drastycznie schodzić z ceny, na co oczywiście tak dobrze sytuowani ludzie jak Bishopowie liczyć nie powinni. A właściwie nie powinna liczyć Marissa, która na początku książki zastawia pułapkę na męża. W dobrej wierze, o ile można tak nazwać skonfrontowanie Matthew podobno z największym sekretem jego życiowej wybranki. Mężczyzna najpierw reaguje zgodnie z przewidywaniami obu kobiet – niewiernej żony i psychoterapeutki bez licencji – ale zaraz potem mocno zaskakuje przynajmniej jedną z nich. Avery spodziewała się większego oporu ze strony skrzywdzonego małżonka. Nie sądziła, że tak szybko przekona Matthew do wzięcia udziału w jej kontrowersyjnej terapii. Najprostsze wyjaśnienie (pytanie, czy brzytwa Ockhama występuje w tym świecie przedstawionym?) to miłość, która mimo wszystko jeszcze nie zardzewiała. „Wiecznie” nieobecny mąż zainkasował potężny cios od swojej drugiej połowy, zdobywa się jednak na tę drobną łaskę wobec sprawczyni swojego nieszczęścia i choć wyraźnie nie może nawet na nią patrzeć, angażuje się w zainicjowaną przez nią bitwę o małżeństwo; według strategii Avery Chambers, elektryzująco nieprzejednanej terapeutki, która swego czasu zwróciła na siebie niepożądaną uwagę wielkiej firmy farmaceutycznej. Lista osób, którym się naraziła jest dość długa, ale korporacja funkcjonująca pod nazwą Acelia, to aktualnie największa zmora zasadniczej reanimatorki perfekcyjnego małżeństwa. Ze wszystkich wątków „Doskonałej pary” najmniej upodobałam sobie właśnie sprawę z Acelią, na co zasadniczy wpływ miało rozwiązanie tej, bądź co bądź, nierówno poprowadzonej intrygi. Niedostateczne zaangażowanie autorek w zaszczuwanie rozchwytywanej ratowniczki nie tylko małżeństw, urzędującej w Waszyngtonie. Po co komu licencja na ratowanie? Avery w sumie bardziej przeszkadzała, niż pomagała – łamanie zasad etyki zawodowej już jej nie grozi, nie musi oglądać się na „bzdurne” regulaminy, może spokojnie tworzyć reguły jej zdaniem bardziej przydatne dla klientów. Avery stąpa po dość cienkim lodzie i nie miałam wątpliwości, że doskonale zdaje sobie z tego sprawę. Typ ryzykantki, przeważnie niedziałającej pochopnie, ale też w razie potrzeby niebojącej się wskakiwać na główkę do nieznanych wód.

Okładka książki. „The Golden Couple”, St. Martin's Press 2022

Piramida kłamstw Złotej Pary. Książka, która korzystniej mogłaby się zaprezentować w szczuplejszej odsłonie. Jak dla mnie trochę za dużo pisania o niczym, obracania się wokół poszczególnych tematów, intrygujących motywów nieopatrznie rozmywanych nudnawymi detalami z życia mniej i bardziej eksponowanych postaci Green Hendricks i Sarah Pekkanen. Ale... Bo zawsze jest jakieś „ale”:) „Doskonała para”, wbrew wszelkim narracyjnym przeciwnościom, dzielnie trzyma się na niewątłych fabularnych filarach. W rzeczy samej, to całkiem pomysłowy marriage thriller; nietypowe spojrzenie na parę z problemami. Stwórczynie tego świata przedstawionego już na pierwszej sesji Avery Chambers warunkują odbiorców na klasyczny dreszczowiec o idealnych ludziach. Czyli stare, (nie)dobre pozory. Polukrowana gangrena. Różowa ryba psująca się od środka. Marissa i Matthew Bishopowie to przedstawiciele amerykańskiej wyższej klasy średniej, których życie w nieokreślonej przeszłości zboczyło z kursu. Czego najjaskrawszym dowodem podobno bardzo krótki romans kobiety. Jeden skok w bok? Ona tak twierdzi, ale Avery nie ma powodów, by ufać tej niewykluczone, że bardzo przebiegłej osobie. Wytrawnej manipulantce, która z jakiegoś sobie tylko znanego powodu, pogrywa z ojcem jej jedynego dziecka. Ośmioletni Bennett uczęszcza do prywatnej szkoły, w życiu której Marissa, w przeciwieństwie do zapracowanego męża, dość aktywnie uczestniczy. Z trudem znosząc obecność zawsze eleganckiej kobiety, pośredniczki w obrocie nieruchomościami, która nigdy nie ukrywała swoich uczuć do Matthew. W niepodzielnym królestwie Marissy, jej luksusowym butiku ostatnimi czasy też panuje napięta atmosfera. Problemem jest nadgorliwa asystentka Marissy, a przynajmniej tak to wygląda z perspektywy wyniosłej właścicielki Coco. Opryskliwej pracodawczyni podejrzanej Polly. Marissę jednak najbardziej martwi jej tajemniczy adorator. Człowiek enigma dla czytelnika, domniemany obiekt obsesji daje nam jednak jasno do zrozumienia, że aż za dobrze zna tożsamość adresata złowróżbnego liściku. A tymczasem u Matthew... Nic tylko pracuje? Mało prawdopodobne, ale możliwe. W końcu jest jednym z głównych udziałowców w obleganej kancelarii prawniczej, założycielem jak się okazało bardzo dochodowej działalności. Wymagającej, ale bez przesady. Dla chcącego nic trudnego. Tylko czy Matthew jeszcze zależy na spędzaniu czasu z rodziną? Zwłaszcza po bombie spuszczonej na jego biedną głowę przez ukochaną kobietę, która ewidentnie zawiodła jego zaufanie. Avery nie ma jednak wątpliwości, że zdrada to symptom, a nie przyczyna – dystans między Marissą i Matthew najprawdopodobniej rósł od dłuższego czasu. Zresztą takie odczucia ma też niewierna(?) żona. No właśnie. Czy przypadkiem nie jest tak, że z natury nieufna teoretycznie była psychoterapeutka uległa sile perswazji diabolicznej jednostki? Kobiety, która z jakiegoś sobie tylko znanego powodu wciągnęła Avery w jakąś wybitnie śliską sprawę? Co knuje wytworna dama z Chevy Chase? Knująca coś niedobrego osobowość psychopatyczna czy szczerze skruszona istota gotowa na wszystko, by uratować swoje małżeństwo? Prawdę mówiąc, największa z przygotowanych niespodzianek Greer Hendricks i Sarah Pekkanen nie zrobiła na mnie najmniejszego wrażenia. Bo zdążyłam przygotować się na taki obrót spraw. Paradoksalnie największy zwrot akcji okazał się najoczywistszym elementem tej dość złożonej intrygi. Kolejna gra pozorów? Utrzymywanie czytelnika w błędnym przekonaniu, że sprawa Bishopów ma rozliczne warstwy? Wielowątkowość urojona? Nawet jeśli, to w „Doskonałej parze” stopniowo odkrywają się też liczne problemy Avery. Kobiety niby cieszącej się odzyskaną wolnością, rozkoszną niezależnością... ale chyba nie tak słodką, jak to sobie wyobrażała na długo przed śmiercią męża. Podoba jej się życie singielki, niekiedy jednak doskwiera jej samotność. Jest jeszcze pewna wzgardzona żona, która za swoją osobistą tragedię wini Avery. W sumie słusznie, bo bez jej interwencji ten toksyczny związek zapewne ciągnąłby się „w nieskończoność”. Dopóki śmierć ich nie rozłączy, chyba że na scenę wkroczy taka niepatyczkująca się babka jak Avery Chambers. Według mnie najbarwniejsza postać „Doskonałej pary” Greer Hendricks i Sarah Pekkanen. Ma charakterek ta nowa opiekunka niejakiego Romea, zaufana macocha dorosłej Lany (można śmiało założyć, że ta młoda kobieta jest najważniejszą osobą w życiu Avery), hipotetyczne koło ratunkowe dla topiącego się małżeństwa z urokliwego zakątka „w przedsionku” Waszyngtonu i prawdziwe utrapienie niemoralnych graczy na tak zwanym wolnym rynku. Śmiertelnie niebezpiecznych, ale nie tak zajmujących jak Bishopowie, niewykluczone, że najbardziej skryci, zakłamani klienci w karierze śmiało sobie poczynającej, wręcz działającej na krawędzi prawa psychoterapeutki śledczej, oczywiście bez licencji.

Niebajeczne życie boskiej pary. Instagramowy portret rodzinny zamierzenie niedbale odmalowany przez Greer Hendricks i Sarah Pekkanen. Niewyretuszowane skazy, pajęczyna pęknięć w subiektywnie niedoskonałym powieściowym thrillerze psychologicznym o „Doskonałej parze” i nadzwyczaj dociekliwej nielicencjonowanej terapeutce. Przykuwająca uwagę fabularna budowla, której uważam przydałoby się odjąć „parę ozdobników”. Odchudzić tę chwilami monotonną bestyjkę, którą pewnie dałoby się też skłonić do mniej przewidywalnych zachowań. Takie tam szukanie dziury w całym:) Bo jakoś nie mam oporów przed poleceniem tej pozycji wszystkim zwolennikom psychologicznych dreszczowców (a już zwłaszcza fanom marriage thrillers) i dramatów rodzinnych.

Za książkę bardzo dziękuję wydawnictwu

poniedziałek, 3 lipca 2023

„Demeter: Przebudzenie zła”: śmierć czai się na statku + Ranking

Mrożące krew w żyłach lub bawiące do łez. Oto najlepsze filmy o Draculi. Dlaczego „Demeter: Przebudzenie zła” to wyjątkowa produkcja?

Plakat filmu. „The Last Voyage of the Demeter" 2023, DreamWorks Pictures, Amblin Entertainment, Amblin Partners

Jeśli lubisz się bać w kinie, przed pójściem na seans dobierz odpowiedni repertuar.
Postaw na pewniaki, czyli produkcje, w których pierwsze skrzypce gra jakiś wyjątkowy bohater, np. Dracula. Ten mroczny bohater od lat pobudza wyobraźnię i elektryzuje widzów na całym świecie.
11 sierpnia 2023 na duży ekran w Polsce trafi wysokobudżetowy horror „Demeter: Przebudzenie zła”.
Przedstawiamy ranking pięciu najbardziej niezwykłych produkcji o Księciu Zła.
Na wstępie uprzedzamy lojalnie, że wybraliśmy nie tylko te filmy, po obejrzeniu których można mieć problem z zaśnięciem, ale również te gwarantujące niekontrolowane wybuchy śmiechu.
Zanim jednak przejdziemy do poszczególnych miejsc rankingowych w kilku zdaniach przybliżamy, czego możecie spodziewać się po sierpniowej nowości „Demeter: Przebudzenie zła”. Poza tym, że to rasowy horror!

Zobacz polski zwiastun: 

Kadr z filmu. „The Last Voyage of the Demeter" 2023, DreamWorks Pictures, Amblin Entertainment, Amblin Partners

„Demeter: Przebudzenia zła” w reżyserii André Øvredala to przerażająca historia rejsu szkunera ‘Demeter’, na którego pokład zostaje zabrany nieplanowany pasażer. Gdy statek odbija od nabrzeża, nikt z załogi nie ma pojęcia, że w jednej z dwudziestu czterech nieoznakowanych skrzyń kryje się zło.
Po zapadnięciu zmroku statek wypływa na pełne morze. Nagle odkryta zostaje pierwsza ofiara. Wołanie o pomoc nie ma już żadnego sensu. Każda kolejna noc przynosi śmierć, a istota będąca jej sprawcą pozostaje nieuchwytna. Im bliżej do londyńskiego portu, tym bardziej oczywiste staje się, że najgorsze dopiero nadejdzie…
W horrorze – do którego zdjęcia były realizowane w Berlinie i na Malcie od 30 czerwca do 1 października 2021 roku – wystąpili m.in. David Dastmalchian jako Wojchek, Liam Cunningham (Kapitan Eliot), Aisling Franciosi (Anna) i Corey Hawkins (Clemens).

A teraz przejdziemy już do trzech produkcji o Draculi, które uwielbiają miłośnicy kina grozy na całym świecie.

III. „Nosferatu wampir”: brzydki i przerażający

W 1979 roku do kin trafił „Nosferatu wampir”, kolejne dzieło Wernera Herzoga, z wielkim skandalistą Klausem Kinsky w roli głównej. Obraz słynnego reżysera, to remake dzieła z 1922 roku wyreżyserowanego przez Friedricha Wilhelma Murnaua. W ujęciu Herzoga książę ciemności zostaje przedstawiony jako zdeformowany potwór żądny krwi.
„Nosferatu wampir” opowiada o tym, jak Jonathan Harker (w tej roli Bruno Ganz) otrzymuje od hrabiego Draculi list z prośbą o rychły przyjazd do Transylwanii. Tymczasem jego żona Lucy (Isabelle Adjani) ma złe przeczucia.
Zdjęcia do filmu realizowano od maja do czerwca 1978 roku w Lubece, niemieckim wąwozie Partnach, w czeskich Nedvědicach, Telczu, Tatrach Wysokich, holenderskich Delft, Oostvoorne i Schiedam oraz w Guanajuato w Meksyku. Film ma niesamowity, gotycki klimat i okraszony jest przejmującą muzyką. Straszny, wyjątkowy i warty obejrzenia. Absolutna klasyka.

II. „Dracula – wampiry bez zębów”: żarty z demona zła

Pora na miejsce drugie. To parodia klasyki. Film, który wyreżyserował niezrównany Mel Brooks. Parodia filmów o Draculi (w tej roli Leslie Nielsen) trafiła do kin w 1996 roku. Historia „Draculi – wampirów bez zębów” dzieje się w Transylwanii w 1893 roku. Prawnik z Oksfordu, Renfield (Peter MacNicol), specjalizujący się w handlu nieruchomościami, przyjeżdża w interesach do Rumunii. Drogę wiodącą do położonego na górze zamczyska Renfield musi pokonać pieszo. Nikt nie chciał go podwieźć.
Już pierwsze spotkanie obu bohaterów kończy się kompletną, ale i zabawną katastrofą. Potem jest jeszcze śmieszniej. Skecz goni skecz, a zdumiewająca scena – zdumiewającą.
Brooks wziął na warsztat popularny gatunek filmowy i bezlitośnie go sparodiował.
Część scen zaczerpnął z „Draculi" z 1931 roku. Tylko pokazał je w zupełnie innym świetle – w komicznym i absurdalnym.

I. „Dracula”: miłość na wieki

I wreszcie bezapelacyjne miejsce pierwsze. Produkcja w gwiazdorskiej obsadzie. W 1991 roku polscy kinomani zachwycili się „Draculą” w reżyserii Francisa Forda Coppoli.
To opowieść o wampirze Vladzie Draculi (Gary Oldman), który wyjeżdża do Londynu, gdzie mieszka kobieta przypominająca mu jego tragicznie utraconą ukochaną.
Historia rozpoczyna się w XV wieku, kiedy książę Vlad wyrusza na wojnę, aby bronić chrześcijan przed najazdem Turków. W swoim zamku zostawia ukochaną Elizabettę (Winona Ryder). Vlad wychodzi zwycięsko z wojny, ale po powrocie w rodzinne strony okazuje się, że jego ukochana odebrała sobie życie. Wściekły książę niszczy kaplicę, wyrzeka się Boga i obiecuje się zemścić.
Przenosimy się do XIX wieku. Młody prawnik Jonathan Harker (Keanu Reeves) spotyka się z Miną (Winona Ryder), z którą planuje ślub. Postanawiają zmienić datę ceremonii, ponieważ musi służbowo wyjechać do Rumunii. Tam przybywa do zamku hrabiego Draculi, z którym rozmawia o zakupie terenów w Anglii. Podczas rozmowy z Harkerem hrabia dostrzega zdjęcie Miny i rozpoznaje w niej swoją ukochaną sprzed wieków.
Natychmiast organizuje wyprawę do Anglii, podczas której morduje całą załogę statku. Po wyjściu na ląd przybiera ciało młodego i przystojnego mężczyzny (Cary Elwes). W Londynie spotyka na ulicy Minę. Czy ją uwiedzie?

Kadr z filmu. „The Last Voyage of the Demeter" 2023, DreamWorks Pictures, Amblin Entertainment, Amblin Partners

„Demeter: Przebudzenie zła”
Film w kinach od 11 sierpnia 2023
Dystrybucja w Polsce: Monolith Films

Źródło: wszystkie materiały od Monolith Films

niedziela, 2 lipca 2023

„Jane” (2022)

 
Uczennica ostatniej klasy liceum Greenwood, Olivia Brooks, zaciekle walczy o dostanie się na Uniwersytet Stanforda, jednocześnie zmagając się z traumą po samobójczej śmierci najlepszej przyjaciółki Jane. Po pojawieniu się nowej uczennicy, zagrażającej pozycji Olivii w kółku debatanckim, dziewczyna odnawia relację ze swoją dawną przyjaciółką Isabelle 'Izzy' Morris, tym samym zyskując wspólniczkę w ryzykownym przedsięwzięciu. Korzystając z konta zmarłej koleżanki w mediach społecznościowych, nastolatki z łatwością eliminują konkurencję jednej z nich. I na tym nie poprzestają.

Plakat filmu. „Jane” 2022, Creator+

Amerykański thriller psychologiczny debiutującej w pełnym metrażu reżyserki i scenarzystki Sabriny Jaglom. Skrypt „Jane” przygotowała we współpracy z producentem Rishim Rajanim, inspirację czerpiąc głównie z „Czarnego łabędzia” Darrena Aronofsky'ego, a w mniejszym stopniu ze „Śmiertelnego zauroczenia” Michaela Lehmana. Jaglom chciała opowiedzieć o presji w środowisku młodzieżowym, wywieranej także za pośrednictwem mediów społecznościowych . Stresie związanym z rekrutacją na studia i konkurencyjnym charakterze amerykańskiego systemu oświaty. O nadmiernym przejmowaniu się nauką, wyolbrzymianiu rzeczy, bo w niezbyt nieodległej przyszłości stopnie uzyskane w szkole często kompletnie tracą na znaczeniu. A w wypaczaniu rzeczywistości prawdziwymi mistrzami są media społecznościowe – fałszywa rzeczywistość, do której szczególnie młodzi ludzie (ale nie tylko) nie potrafią, a czasami wręcz nie mogą nabrać odpowiedniego dystansu. Główne zdjęcia do „Jane” ruszyły na początku sierpnia 2021 roku w Nowym Meksyku, a zakończyły się (po krótkiej przerwie wymuszonej przez pandemię COVID-19, czy jak kto woli „świetnie przygotowanych na takie sytuacje” polityków) już w drugiej połowie tego samego miesiąca. Pierwsze pokazy zorganizowano niemal równo rok później – ograniczona dystrybucja kinowa w Stanach Zjednoczonych. W tamtejszej strefie VOD (Creator+) obraz pokazał się już we wrześniu 2022, a szerzej zakrojoną dystrybucję internetową otwarto w kolejnym roku. Do Polski dotarł w czerwcu: HBO Max, PLAY NOW.

Madelaine Petsch (m.in. „Polaroid” Larsa Klevberga, „Po omacku” Coopera Karla) w intrygującej roli ambitnej licealistki prześladowanej przez zmarłą przyjaciółkę. Nieprzepracowana trauma podsycana nieposłusznym celem. Przerażającą perspektywą niedostania się na wymarzone studia. Olivia Brooks ciężko pracowała „na jedyne słuszne miejsce w oświatowym łańcuchu pokarmowym”. Wybrała Uniwersytet Stanforda i prędzej zakończy swoją edukację na liceum niż zadowoli jakąś inną uczelnią. Albo Stanford, albo nic. Olivia gra va banque, ale choć daje z siebie sto dziesięć procent, jej największe marzenie bezczelnie się oddala. Na domiar złego do gry najwyraźniej przystępuje poważna przeciwniczka, nowa uczennica Greenwood - kto zmienia szkołę w ostatniej klasie liceum? Hmm, sprawa dla nastoletnich reporterek – która błyskawicznie wkupiła się w łaski w domyśle ulubionego belfra Olivii, prowadzącego szkolną drużynę debatancką, której kapitanem jest właśnie Olivia. Niegodna zaufania, niestabilna psychicznie niedosłowna narratorka „Jane” Sabriny Jaglom. Kameralnego thrillera o pokoleniu Z. O coraz częstszych problemach młodych ludzi, którym w debacie publicznej wciąż poświęca się zbyt mało uwagi. A szkolne życie może być o niebo bardziej stresujące od życia zawodowego. Presja rówieśników, rodziców, nauczycieli. Swego rodzaju programowanie niewinnych dusz na bycie najlepszym, oczekiwania, którym nie wszyscy są w stanie sprostać. Nieustanne podnoszenie poprzeczki, które w każdej chwili może wymknąć się spod kontroli. Kiedy uczeń przerośnie mistrzów - kiedy ambicja dziecka przerośnie oczekiwania rodziców i nauczycieli. A Olivia Brooks?Wspierana, ale nie naciskana. A przynajmniej ja nie miałam wątpliwości, że dziewczyna nie rozczarowałaby faktycznie bądź pro forma zainteresowanych jej przyszłością osób, gdyby zaczęła rozglądać się za mniej wymagającą uczelnią od Uniwersytetu Stanforda. Jej szkolna wychowawczyni wręcz zachęca ją dania szansy jakiejś innej, niekoniecznie mniej prestiżowej, Alma Mater. Rodzice co prawda nie czynią takich sugestii, traktują jednak temat na tyle lekko, by przekonać mnie, że nie kierują się własnymi ambicjami, tylko starają się podtrzymać na duchu goniącą za swoim celem latorośl, z której bez względu na finał tego całego zamieszania ze szkołą wyższą, będą dumni. Niektórzy zastanawiają się, skąd w ludziach bierze się nieodparta potrzeba udowadniania innym swojej wartością za wszelką cenę. Otóż, wszystko zaczyna się w szkole. Deptanie bliźnich, zwalczanie rzekomej konkurencji, nieposzanowanie pracy innych, satysfakcja z cudzych porażek („ktoś ma gorzej ode mnie” na poprawę humoru), z zostawiania innych w tyle w zabójczym wyścigu szczurów. Całe życie gonisz za króliczkiem, a potem umierasz. Tytułowa uczennica Greenwood stanowczo przedwcześnie zeszła z tego świata. Olivia nie może sobie wybaczyć, że w porę nie zauważyła niczego niepokojącego w zachowaniu swojej najlepszej przyjaciółki. Jane (przyzwoita kreacja Chloe Yu, która widzom pokazuje się w krzywym zwierciadle – wizerunek Jane przepuszczony przez przeciążony umysł głównej wątpliwej bohaterki) miała depresję, do której w jakimś stopniu mogła przyczynić się niezrozumiała dezercja Isabelli 'Izzy' Morris, sąsiadki Olivii. Zgrana paczka, która rozsypała się jeszcze przed zakończeniem szkoły średniej. Gorzej, że przyjaciółki biednej Jane teraz ponownie się do zbliżają. Fatalne pojednanie szkolnej prymuski z prawdziwą duszą towarzystwa. Niegrzecznych dziewczynek z Greenwood.

źródło, zwiastun filmu: https://www.dailymotion.com/video/x8d0589

Młodzieżowy thriller jakich mało. Sabrina Jaglom i Rishi Rajani nisko pochyleni nad problemami wielu współczesnych nastolatków. Niepłytka, rwąca rzeka, która prawdopodobnie nigdy nie była tak śmiercionośna, jak w epoce mediów społecznościowych. Ekscytujące (dla nich) przedsięwzięcie Olivii Brooks i Izzy Morris. Pomysł, który ich zdaniem doceniłaby nieżyjąca przyjaciółka. Delikatnie, nieśmiało ociera się „Jane” o poetykę horroru - projekcje straumatyzowanego umysłu czołowej postaci (bo to chyba nie jest najprawdziwszy duch? Hmm, to się jeszcze okaże) podane jak w standardowych opowieściach o nadnaturalnych istotach dręczących pechowych śmiertelników. W każdym razie mnie horrorem paranormalnym (nie)zdecydowanie pachniało. Pewnego dnia Olivia i Izzy odkrywają, że Jane zupełnym przypadkiem zostawiła im w spadku swój profil w mediach społecznościowych. Dostęp do konta, które decydują się wykorzystać do osłabienia od niedawna największej konkurentki Olivii. Utarcia nosa dziewczynie, która ma ewidentną chrapkę na zajęcie jej miejsca w kółku debatanckim. Camille nawet nie stara się ukryć, że interesuje ją wyłącznie pozycja liderki i nie potrzebuje dużo czasu, by udowodnić Olivii, że jest dziewczyną, z którą należy się liczyć. Właściwie Olivia jest o włos od dołączenia do szeregowych dyskutantów w drużynie Greenwood. Nie tylko w wyniku starań Camille, choć pierwszoplanowa nie-bohaterka „Jane” Sabriny Jaglom niewątpliwie tak myśli. Powiedzmy, że Olivię zawodzi też jej własne ciało. Zmęczenie organizmu. Fizyczne wyczerpanie zachłannej istoty. No dobrze, niech będzie, że surowej wobec siebie, niezadowalającej się byle czym, niemarnującej czasu na rozrywki. Minimalistycznie oprawiona niewesoła fotografia niewolnicy swoich pragnień. W liczbie mnogiej, bo wszystko wskazuje na to, że Olivia chciałaby prowadzić bujniejsze (jakiekolwiek!) życie towarzyskie. Z zazdrością spogląda na rozszczebiotane grupki mijane na szkolnych korytarzach, a największym bólem napawa ją widok Izzy prowadzającej się „ze wszystkimi”, tylko nie z nią. Nawet niezaszczycającej spojrzeniem swojej wyalienowanej sąsiadki. Duch prześladowany przez innego ducha. Niewidzialna (pomijając grono pedagogiczne) uczennica jedyną osobą widującą dziewczynę, która skutecznie targnęła się na swoje życie. Wyimaginowana(?) podżegaczka, sekretna diablica nieistniejąca dla reszty świata. Omamy wzorowej licealistki, która rozsmakuje się w cyberprzemocy. Szkolna prymuska bezrefleksyjnie wkracza na przestępczą ścieżkę. Ramię w ramię z Izzy. Hejterska działalność dziewczyn z Greenwood, którą notabene można odebrać jako profanację pamięci podobno drogiej im osoby zmarłej, nie wspominając już o dodatkowym bólu w domyśle przysparzanym bliskim Jane. Działalność bardziej napędzana przez Olivię, która nie tylko czerpie perwersyjną przyjemność z zastraszania i kompromitowania bliźnich, ale najwyraźniej nie znajduje innego sposobu na zatrzymanie przy sobie ledwo odzyskanej przyjaciółki. Chcąc spędzać więcej czasu z rozchwytywaną licealistką, Olivia musi podtrzymywać tę ich nową tradycję – tak może się na to zapatrywać pogubione dziewczę, które wreszcie wysoko głowę może nosić. Dumna ze swoich sadystycznych osiągnięć. O wrednych akcjach niby Jane szybko robi się głośno, co cieszyłoby Olivię i Izzy, gdyby w sprawę nie zaangażowały się władze Greenwood. Śledztwo prowadzone przez słusznie oburzoną, zniesmaczoną koleżankę jednej z ofiar małoletnich kryminalistek, może być gwoździem do trumny Marzenia o Stanfordzie. Przekreślić długoletnie starania Olivii. To powinno ostudzić destrukcyjne zapędy odważnej anonimowo dziewczyny (odwaga cywilna to przeżytek, prehistoria, bo jeszcze z czasów, kiedy nie było internetu...). Przyhamować prawdziwą bohaterkę naszych czasów, jedną z tajemniczych - w ramach tego świata przedstawionego - celebrytek znanych jako samobójczyni Jane. Niepoważnie, żeby nie powiedzieć żartobliwie (cóż, takie poczucie humoru), podszywające się pod tragicznie zmarłą przyjaciółkę. Nasza niestabilna przewodniczka po nieefekciarskiej rzeczywistości „Jane” Sabriny Jaglom, a raczej starannym odwzorowaniem wybranego wycinka twardych realiów, nie ma jednak w zwyczaju zatrzymywać się w pół drogi. Mało tego, nie mogłam oprzeć się poczuciu, że Olivia Brooks jeszcze nigdy nie była tak pewna siebie. Dowartościowana nielegalną, co ważniejsze potencjalnie zabójczą działalnością. Instrukcja obsługi internetu Sabriny Jaglom i Rishiego Rajaniego, która może okazać się za mało czytelna. UWAGA SPOILER Po trupach, ale doszła do celu. Spodziewany finał, który absolutnie nie miał być zachętą do podążania śladami antybohaterki „Jane”, nie zdziwiłabym się jednak, gdyby ktoś doszukał się takiego podtekstu w spełnionym marzeniu małoletniej zabójczyni KONIEC SPOILERA. Połowa mnie pochwaliła wybór autorów, z jednej z strony uważam, że to najlepsze z możliwych zakończeń tej rozbrajającej kameralnej, nieprzekombinowanej, a przy tym treściwej, historii. A druga połowa ma lekkie wątpliwości.

Opowieść o nastolatkach nie tylko dla nastolatków. Pierwszy pełnometrażowy obraz Sabriny Jaglom, kameralny thriller psychologiczny o wybitnie trudnym dorastaniu. O dżungli nazywanej liceum i bagnie zwanym mediami społecznościowymi. Młodzi pod ogromną presją. Nie twierdzę, że „Jane” czymś zaskoczy miłośników gatunku, ale z doświadczenia wiem, że i bez tego można pogratulować sobie spotkania z tą nieszumną pozycją. Empatyczną wiwisekcją pokolenia Z.